Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Мбакке (волоф тілінде – Мбапке) – Дакардың шығысында орналасқан, Сенегалдың орталық бөлігіндегі қала. Ол Диурбель аймағындағы әкімшілік бөлімнің орталығы. Жақын орналасқан Туба қаласымен бірге Мбакке шаһарлық агломерацияны құрайды, оның халқы қазіргі уақытта шамамен 500 000 адамды құрайды, бұл Сенегалдың екінші ірі агломерациясы. Ол N3 тас жолы арқылы Дакар және Туба қалаларымен байланысады.
Mbacké (Mbàkke in Wolof) is a city in central Senegal, located east of Dakar. It is the capital of an administrative department in the Diourbel region. Along with the nearby city of Touba, Mbacké forms an urban conurbation whose population currently stands at about 500,000, making it Senegal's second largest agglomeration. It is connected to Dakar and Touba by the N3 road.
Тарих
Мбаке, сондай-ақ Мбаке Баол деп те аталады, 1796 жылы Шығыс Баолдың сирек қоныстанған даласында, Шейх Ахмаду Бамба Мбакенің бес атасы Маме Марам Мұхаммед әл-Хайри (1802 жылы қайтыс болды) құрды. Маме Марам - белгілі мұсылман дін ғалымы. Ол Баол патшасы Амари Нгонэ Нделла Фаллдан (ол сонымен қатар көршілес Кайор патшасы болған) Мбаке құру үшін жер берді. 19 ғасырдың бірінші жартысында Мбаке ислам білімінің танымал орталығы болды. 1865 жылы Риптен келген Тиджани джихадисі Маба Диакоу оны қиратты, ал Мбаке отбасы, оның ішінде жас Ахмаду Бамба, Мабаның Ниородағы сарайына қосылуға мәжбүр болды. Шейх Ахмаду Бамба 1884 жылы Мбакеге оралып, рухани жолын бастады. Оның шәкірттерінің саны артып келе жатқандықтан, Бамба қаладан алыстап, алдымен Дару-Саламға (қазір Мбаке маңындағы аудан) және содан кейін сегіз шақырым (5 миль) солтүстік-шығысқа қарай Туабаға қоныстанды. 1931 жылы Мбакеге Дакар-Нигер теміржолының тармағы салынды, сол кезде француз отаршылдық билігі теміржол стансасының жанында "эскала" ауданын жоспарлады. Әртүрлі бизнес – көтерме саудагерлер мен саудагерлер дүкендерін ашты. 1952 жылы Мбаке "коммуна" (шектелген муниципалитет статусына тең) мәртебесіне көтерілді, ал 1958 жылы әкімшілік бөлімше (кейін "департамент" деп аталды) болды. Ол кезде оның халқы шамамен 7000 адамды құрады. 1970 жылдары Туабаның қарқынды өсімі Мбакедегі дамуға әсер ете бастады. Оның көптеген коммерциялық мекемелері, соның ішінде банк филиалдары, Муридтердің тәуелсіз қасиетті қаласына көшірілді, онда салық салу және жылжымайтын мүлік жағдайы жақсырақ болды. Алайда, Мбаке Туабаның қасиетті аумағынан тыс жерде орналасқандықтан, ол сол қасиетті қалада тыйым салынған қоғамдық басқару және әлемдік ойын-сауық сияқты қосымша функцияларды атқарады.
Mbacké, also known as Mbacké Baol, was founded in the sparsely populated wilderness of Eastern Baol in 1796 by Mame Maram Muhammad al Khayri (d. 1802), great grandfather of Cheikh Ahmadou Bamba Mbacké. Mame Maram was a reputed Muslim jurisconsult. He received the land grant to establish Mbacké from the king of Baol, Amari Ngoné Ndella Fall, who was also king of neighboring Cayor. During the first half of 19th century Mbacké was a well known center of Islamic learning. It was destroyed by Maba Diakhou, the Tijani jihadist from the Rip, in 1865 and the Mbacké family, including the young Ahmadou Bamba, was forced to join Maba's court in Nioro. Cheikh Ahmadou Bamba returned to Mbacké in 1884 when he embarked upon his spiritual career. Due to the pressure of his growing following of disciples, Bamba soon moved away from the town, settling first in Darou Salam (now a suburb of Mbacké) and then in Touba, eight kilometers (5 mi) further to the north east. A spur of the Dakar Niger railway was built to Mbacké in 1931, at which point the French colonial authorities laid out an "escale" neighborhood by the train station. A variety of businesses: wholesalers and traders, then opened shop. In 1952, Mbacké was raised to the rank of "commune" (equivalent to limited municipal status) and in 1958 it became the seat of an administrative subdivision (later called a "department"). Its population at that time was approximately 7000. The phenomenal growth of near by Touba began to impact developments in Mbacké in the 1970s. Many of its commercial establishments, including bank branches, relocated to the autonomous holy city of the Mourides, where taxation and real estate are more favorable. However, as Mbacké lies beyond Touba's sacred precincts, it fulfills certain auxiliary functions, such as public administration and secular entertainment, forbidden in that holy city.