Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Бербис креолдық голланд тілі (кейде Бербис голланд тілі деп те аталады) – қазір жойылып кеткен голланд креол тілі, бұрын Гайанадағы Бербисе өзені бойындағы Бербис аймағында қолданылған. Оның лексикасы негізінен Нигерияның оңтүстігінен шыққан голланд және шығыс ижо тілдеріне негіделген. Виргин аралдарында кеңінен таралған Негерхолланд креол тілінен өзгеше, Бербис креолдық голланд тілі және оның туыс тілі Скепи креолдық голланд тілі 1975 жылы Ян Робертсон бұл екі тіл туралы хабарлағанға дейін сыртқы әлемге дерлік белгісіз болды. Голланд тіл білімі маманы Сильвия Кувенберг кейіннен осы креол тілін зерттеп, 1994 жылы оның грамматикасын жариялады, сондай-ақ оның қалыптасуы мен қолданылуын зерттеген көптеген еңбектер жарық көрді.
Extinct Dutch creole spoken Guyana
Berbice Creole Dutch (also known as Berbice Dutch) is a now extinct Dutch creole language, once spoken in Berbice, a region along the Berbice River in Guyana. It had a lexicon largely based on Dutch and Eastern Ijo varieties from southern Nigeria. In contrast to the widely known Negerhollands Dutch creole spoken in the Virgin Islands, Berbice Creole Dutch and its relative Skepi Creole Dutch were more or less unknown to the outside world until Ian Robertson first reported on the two languages in 1975. The Dutch linguist Silvia Kouwenberg subsequently investigated the creole language, publishing its grammar in 1994, and numerous other works examining its formation and uses.
Тарих
Бербицеге 1627 жылы голландиялық Абрахам ван Пир қоныс аударды. Бірнеше жылдан кейін Суринамға Англия королі Карл II-нің рұқсатымен лорд Уиллоуби мен Лоуренс Хайд қоныстанды. Сондықтан бастапқыда Суринам британдық, ал Бербице голландиялық иелік болды. 1796 жылдың 22 сәуірінде британдықтар аумақты басып алды. 1802 жылдың 27 наурызында Бербице Батавия Республикасына (сол кездегі Нидерландының аты) қайтарылды. 1803 жылдың қыркүйегінде британдықтар аумақты қайта басып алды. 1814 жылдың 13 тамызында Бербице британдық колонияға айналды. Нидерланды 1815 жылдың 20 қарашасында колонияны Британияға ресми түрде өткізді. 1700 жылдар бойы Бербице аймағында қант және какао плантациялары көп болды. Бұл плантациялар түрлі тілдерде сөйлейтін адамдардың арасында тығыз байланыс орнатуға себеп болды, себебі құлдар айналасындағы аймақтардан әкелінді. Құлдардың көп бөлігі Бербице аймағының жергілікті аравак тайпаларынан және Биафра шығанағынан әкелінген құлдардан тұрды. Осылайша, алғашқы тілдік қарым-қатынас аравак тілінде сөйлейтін жергілікті тұрғындар, Биафра шығанағының шығыс ижо тілдері және негізінен Зеландиядан шыққан оңтүстік-батыс диалектілерін қолданатын голландиялық отарлаушылар арасында болды. Осы кезеңде голланд-аруак пиджині пайда болды, ол кейіннен Бербице голланд тілінің қалыптасуына үлкен үлес қосты. Бұл тілдің негізінен осы плантацияларда туған балалар жасаған деп саналады. Бұл тіл ерекше креол тілі болып есептеледі, себебі оның құрамында тек бір африкалық тілдің ықпалы бар, оның құрылымы мен сөздігінің 0% Шығыс Ижодан тыс Африканың басқа аймақтарынан шыққан. Бұл Африкадан бір тілдің келуіне әкелді, бірақ әртүрлі диалектілерде. Негерхолланд және Скепи креол голланд тілдерімен салыстырғанда, Бербице голланд тілі типологиялық тұрғыдан голланд тіліне жақын, бірақ сөздік құрамы жағынан ең алыс. Барбадостан миссионерлер мен құлдар келген кезде, бұл жаңа креол тілі танымал бола бастады және Бербице голланд тілі жоғалуға бет бұрды. Келесі ғасыр бойы өзеннің бастапқы орналасқан жерінде көп тілді, аралас текті адамдардың шағын топтары өмір сүріп, Бербице голланд тілінде сөйледі.
Berbice was settled in 1627 by the Dutchman Abraham van Peere. A few years later, Suriname was settled by Englishmen Lord Willoughby and Lawrence Hyde under a grant from the English King, Charles II. In the beginning, therefore, Suriname was a British and Berbice a Dutch possession. On 22 April 1796, the British occupied the territory. On 27 March 1802, Berbice was restored to the Batavian Republic (the then current name of the Netherlands). In September 1803, the British occupied the territory again. On 13 August 1814, Berbice became a British colony. The colony was formally ceded to Britain by the Netherlands on 20 November 1815. Throughout the 1700s, sugar and cacao plantations were numerous throughout the Berbice region. These plantations created close contact between numerous language groups as slaves were transported in from surrounding areas. The enslaved populations largely consisted of the indigenous Arawak Amerindian people of the surrounding Berbice region, and enslaved people shipped in from the Bight of Biafra. Thus, the initial contact situation consisted of Indigenous Arawak speakers, Eastern Ijo varieties from the Bight of Biafra, and Dutch colonizers mostly speaking southwestern varieties from Zeeland. A Dutch Arawak pidgin was developed early on in this time period and later contributed in the development of Berbice Dutch. It is believed that the language was largely constructed by children born locally into these plantations. It is considered a unique Creole language because it consists of only one African language influence, with 0% of its structure or lexicon stemming from parts of Africa outside of Eastern Ijo. leading to a single language coming over from Africa, though in multiple varieties. Compared to Negerhollands and Skepi Creole Dutch, other contact languages from the area, Berbice Dutch is typologically closer to Dutch but lexically farthest from it. As missionaries and enslaved people from Barbados arrived, this new Creole gained popularity and Berbice Dutch started to disappear. For the next century, small groups of multi lingual mixed heritage people continued to live in the original location up river and spoke Berbice Dutch.