Кіріспе

Иван Васильевич меняет профессию) — Леонид Гайдайдың 1973 жылғы маусым айында түсірген советтік комедиялық ғылыми-фантастикалық фильмі. АҚШ-та бұл фильм кейде "Иван Васильевич: Болашаққа қайту" деген атпен сатылады. Фильм Михаил Булгаковтың "Иван Васильевич" пьесасы негізінде жасалған. 1973 жылы Кеңес Одағында 60 миллионнан астам билет сатылып, ең көп тамашаланған фильмдердің бірі болды.

Сюжет

Әңгіме 1973 жылы Мәскеуде басталады, онда инженер Александр "Шурик" Тимофеев (Александр Демяненко) өз пәтерінде уақыт машинасымен жұмыс істейді. Кездейсоқ, ол өзінің пәтер үйінің бастығы Иван Васильевич Буншаны (Юрий Яковлев) және тонаушы Георгий Милославскийді (Леонид Куравлев) патша Иван IV "Қорқыныштының" заманына жібереді. Екеуі де киім ауыстыруға мәжбүр болады, Бунша патша Иван IV кейпіне, ал Милославский сол аттас князь кейпіне кіреді. Сонымен қатар, нағыз Иван IV (оның ролін Юрий Яковлев те ойнайды) сол машина арқылы Шүріктің пәтеріне жіберіледі, ол қазіргі заманғы өмірге бейімделуге тырысады, ал Шүрік машинаны жөндеуге асығады, барлығы өз уақытына қайтарылу үшін. Бастық Бунша мен патша Иван IV сырттан ұқсас, бірақ мінез-құлқы мүлдем бөлек, бұл жаңылысқандықтан туындаған күлкілі жағдайларға әкеледі. Милославскийтің тонауынан зардап шеккен көршінің хабарлауымен милиция (полиция) машинаны жөндеуге тырысып жатқан Шүрікке жақындағанда, Бунша мен Милославскийтің жасырынғандығы ашылып, олар Буншаның жалған екенін білген Стрельцымен (патшаның күзетшілері) күресуге мәжбүр болады. Фильм Бунша, Милославский және Иван IV-тің өздерінің уақытына оралуымен аяқталады, бірақ бүкіл оқиға Шүріктің түсі екені анықталады – немесе солай ма?

Реквизиттер

Фильмдегі уақыт машинасы суретші, ағаш мүсінші және карикатурист Вячеслав Почечуев жасады. Арнайы бюро жасаған уақыт машинасының бастапқы нұсқасы, стандартты компьютердің көңілсіз макеті болып шықты. Почечуев жаңа модельдің эскизін жасап, дизайнер, слесарь және шыны өндірушінің көмегімен бірнеше күннің ішінде жаңа уақыт машинасы құрастырды, бұл көрермендерге ғажайып сезім сыйлады. Почечуев 40 рубль сыйлық алды, ал есеп бөлімінен алынған куәлікте: "Ақша уақыт машинасының ойлап табылуы үшін берілді" деп жазылған.

Саундтрек

Нина Бродская фильм үшін "Звенит январская вьюга" (Ланг ру) әнін орындады. Оны София Ротару да жазды. 2014 жылы итальяндық поп-панк тобы Vanilla Sky осы әннің каверін музыкалық бейнеклиппен бірге жазды. Лев Полосин мен Борис Кузнецов және Мәскеу әскери округінің хоры "Кап Кап Кап" ("Маруся") әнін орындады. Валерий Золотухин «Разговор со счастьем» әнін орындады.

Бұқаралық ақпарат құралдарында

2016 жылдың 21 қыркүйегінде Google фильмнің 43 жылдығын Google Doodle арқылы тойлады. 2020 жылдың қараша айында Сбербанк жарнама шығарды, онда Георгий Милославский 2020 жылғы үлгідегі уақыт машинасымен Мәскеуге сапар жасады. Милославскийдің келбеті Deepfake технологиясымен қайта жаңартылды.