Кіріспе
Боливияның тілдер отбасы
Таканан – Боливияда, ал Есе’эжжа – Перуде де сөйленетін тілдер отбасы. Ол Паноан тілдерімен туыс болуы мүмкін. Көптеген тілдердің жоғалу қаупі бар.
Тілдік байланыс
Жолкески (2016) байланыс нәтижесінде Каювава, Тупи және Аравак тілдері отбасыларымен лексикалық ұқсастықтар болатынын көрсетеді.
Түрлері
Төменде Лукотка (1968 ж.) тізімдеген такана тілдерінің толық тізімі, оның ішінде расталмаған түрлері де бар. Такана тілі, аравак және пано тілдерімен көптеген байланыстары бар, Бени өзенінде, Туичи өзенінде және Текехе өзенінде, Боливияның Колония аумағында таралған; қазір тек бірнеше отбасы ғана қолданады. Диалектілері: Тумупаса / Маракани – сол аймақтағы Учипиамона өзенінде сөйленеді. Исиама / Идиама – Ундюма өзені мен Идиама маңында сөйленеді. Араона – бұрын Боливияның Колониясында Мадре-де-Диос және Манурипи өзендерінде сөйленген, қазір жойылған болуы мүмкін. Капечен / Капахени – Бразилияның Акре аймағындағы Ксапури және Росиано өзендерінде сөйленетін белгісіз тіл. (Расталмаған.) Сапибока – Боливияның Бени провинциясындағы Реес ескі миссиясында сөйленген, қазір жойылған тіл. Чиригуа / Шириба – Бенидегі Санта Буэнавентураның ескі миссиясында сөйленген, қазір жойылған тіл. (Расталмаған.) Гуарисо – бұрын Реес және Сан-Антонио-де-Исиама ескі миссияларында сөйленген, қазір жойылған тіл. Маропа – Бенидегі Рогоагуадо көлінің маңында сөйленген, қазір жойылған болуы мүмкін. Гуаканауа / Чама / Эсе'еджа – Боливияның Ла-Паз провинциясындағы Мадиди және Ундумо өзендеріндегі шағын тайпаның тілі. Мабенаро – Манурипи өзенінде сөйленеді. Кавинья / Кавинья – бұрын Кавинас, Мадиди және Бени өзендерінде сөйленген, қазір жойылған болуы мүмкін. Торомона – бұрын Мадиди, Бени және Мадре-де-Диос өзендері арасында сөйленген, қазір жойылған болуы мүмкін. Араса – Маркопата және Араса өзендері бойындағы Аразаир тайпасының (Пано тобынан) көп бөлігі қолданатын тіл. Тиатинагуа / Мохино / Чунчо / Хуарайо / Багуаха / Тамбопата Гуарайо / Эхоха – Перу-Боливия шекарасындағы Тамбопата өзені бойындағы тайпаның тілі.
Tumupasa / Maracáni spoken on the Uchipiamona River in the same region. Isiama / Ydiama spoken on the Unduma River and around Ydiama. Araona once spoken on the Madre de Dios River and Manuripi River in Colonia, Bolivia, now perhaps extinct. Capechene / Capaheni unknown language spoken on the Xapuri River and Rosiano River, Acre territory, Brazil. (Unattested.) Sapiboca extinct language once spoken at the old mission of Reyes, Beni province, Bolivia. Chirigua / Shiribá extinct language once spoken at the old mission of Santa Buenaventura, Beni. (Unattested.) Guarizo extinct language once spoken at the old missions of Reyes and San Antonio de Isiama. Maropa spoken in the vicinity of Lake Rogoaguado, Beni, now probably extinct. Guacanahua / Chama / Ese'ejja spoken by a small tribe on the Madidi River and Undumo River, La Paz province, Bolivia. Mabenaro spoken on the Manuripi River. Caviña / Cavineña once spoken on the Cavinas River, Madidi River, and Beni River, now probably extinct. Toromona once spoken between the Madidi River, Beni River, and Madre de Dios River, now perhaps extinct. Arasa language spoken by the greater part of the Arazaire tribe (of Pano stock) on the Marcopata River and Arasa River. Tiatinagua / Mohino / Chuncho / Huarayo / Baguaja / Tambopata Guarayo / Echoja spoken by a tribe on the Peru Bolivia border, on the Tambopata River.