Кіріспе

Құс түрі Тас бөденесі (Ptilopachus petrosus) – Жаңа әлемдегі бөдене тұқымдасына жататын құс. Көбінесе қоңыр түсті, құйрығын тік ұстайтын бұл құс Кения мен Эфиопиядан бастап Гамбияға дейін (оның ареалының көп бөлігі Судан саваннасында орналасқан) тасты жерлерге жақын, бұталы және сирек орманды жерлерде кездеседі.

Сипаттама

Тас құс – аңшылық құстардың арасында ерекшелігі, аналығы адам көзіне еркегінен көріктірек болады. Екі жыныстың да жоны шоколадты қоңыр түсті, сирек, ақшыл, қаймақты сұр дақтармен өрнектелген. Басы, мойны және кеудесі ашық қоңыр түсті, қауырсындарының шеттері кең, бұл құсқа қабыршақты көрініс береді. Еркектерінің төменгі кеудесі мен құрсағы сары-қызғылт түсті, ал аналықтарында өте ақшыл. Екі жынысы да басындағы қауырсындарын тіктеп, қарапайым шошақ құрайды, бірақ аналықтарының қауырсындары сәл ұзын болғандықтан, тіктелгенде жақсы көрінеді. Жұмыртқалары ақшыл қызғылт, қаймақ түсіне дейін өзгереді; жас құстар қара шоколадты қоңыр түсті болады, бірнеше аптадан кейін ересек құстың қауырсынына ие болады. Тұтқында өсірілгендерінде еркегі жұмыртқаны күтуде және балаларды тәрбиелеуде маңызды рөл атқарады, кішкентай тағамдарды жинап, төмен тастап, балаларын шақырады.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Тас құмырсқа өте кең таралған және өмір сүретін аумағының ішінде көптеп кездеседі, сондықтан IUCN Қызыл тізімінде қауіп төндіретін түрлердің санатындағы ең аз уайым тудыратын түр ретінде бағаланады. 2000 жылдан бері тас құмырсқа АҚШ және Еуропаға әкелінуде, онда оның зообақтар мен құс коллекцияларында бекініп, таралуы күтілуде.

Филателия

Тас бөдене Абижанның 5F маркасында бейнеленген.