Кіріспе

SMS Pillau – Германия Императорлық Әскери-теңіз флотының жеңіл крейсері. 1913 жылы Ресей Әскери-теңіз флоты Maraviev Amurskyy деген атпен тапсырыс берген кеме 1914 жылғы сәуір айында Данцигтегі (қазіргі Польшаның Гданьск қаласы) Schichau Werke кеме жасау зауытында суға түсірілді. Алайда, 1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғандықтан, дайын болмаған кеме Германияға тәркіленді және Шығыс Пруссияның Пиллау портына (қазіргі Балтиск, Ресей) SMS Pillau деп қайта аталды. Пиллау 1914 жылдың желтоқсан айында Германия Әскери-теңіз флотына қабылданып алынды. Ол 15 см SK L/45 (5.9 дюйм) зеңбіректердің негізгі батареясымен қаруланды және максималды жылдамдығы болды. Бір туыс кемесі салынды. Пиллау өзінің қызметінің көп бөлігін II Скауттық тобында өткізіп, Балтық және Солтүстік теңіздерде қызмет етті. 1915 жылдың тамызында ол Рига шығанағындағы шайқаста Ресей Әскери-теңіз флотына қарсы қатысты, ал 1916 жылдың 31 мамыры мен 1 маусымында Ютландия шайқасында елеулі рөл атқарды. Шайқас барысында бір рет ірі калибрлі снарядтан зақымданды, бірақ зақымдары орташа болды. Ол 2 маусымда соғыс аяқталғаннан кейін ауыр зақымдалған крейсердің портқа жетуіне көмектесті. Сонымен қатар, ол Хелиголанд шығанағының екінші шайқасына қатысты, бірақ онда зақым алмады. Пиллау соғыстың соңғы апталарында Ашық теңіз флотының жоспарланған соңғы операциясына тағайындалды, бірақ кең ауқымды бүлік оны тоқтатуға мәжбүр етті. Соғыс аяқталғаннан кейін 1920 жылы Пиллау Италияға соғыс сыйлығы ретінде берілді. Bari деп аталған ол 1924 жылғы қаңтарда Regia Marina (Италия Корольдік теңіз флоты) қатарына қосылды. Келесі екі онжылдық ішінде бірнеше рет модернизацияланды және қайта жаңартылды. Екінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы жылдарында ол Жерорта теңізіндегі бірнеше шайқаста итальяндық әскерлерге артиллериялық қолдау көрсетті. 1943 жылы оны зениттік қорғаныс кемесі ету жоспарланған, бірақ конверсияны күтіп тұрғанда, 1943 жылғы маусымда Ливорнода АҚШ Әскери-әуе күштерінің бомбалауынан батып кетті. 1944 жылы немістер оның қалдықтарын ішінара бұзып, 1948 жылғы қаңтарда металлға тапсыру үшін көтерді.

Дизайн

Пиллаудың жалпы ұзындығы ұзын, ал кемесінің ені және алғы бөлігіндегі сусыру тереңдігі болды. Толық жүктеме кезінде ол ауысты. Оның қозғалтқыш жүйесі екі парлы теңіздік бу турбинасынан тұрды, олар екі пропеллерді қозғалтты. Бұл турбиналар алты көмірмен жұмыс істейтін Ярроу су түтікті қазандықтарымен және төрт мұнаймен жұмыс істейтін Ярроу қазандықтарымен жабдықталған. Бұл кемеге Пиллаудың ең жоғары жылдамдығын берді. Пиллауда көмір тасымалданды, ал қосымша мұнай оған шамамен теңізде жүзу қашықтығын берді. Пиллау экипажы жиырма бір офицер мен 421 сарбаздан тұрды. Кемеде сегіз SK L/45 зеңбірек орнатылған, олар жеке тұғырларға орналастырылған. Екеуі бақтарманың алғы жағында қатар орналасқан, төртеуі кеменің орта бөлігінде, екісі әр жағында, ал екеуі корманың артқы жағында қатар орналасқан. Ол сонымен қатар төрт SK L/55 зениттік зеңбірек тасыды, бірақ олар екі SK L/45 зениттік зеңбірек жұбымен ауыстырылды. Кеме сонымен қатар палубаға орнатылған екі торпеда түтігімен жабдықталған. Ол 120 минаны таси да білді. Бақылау мұнарасының қабырғалары қалың, ал палубаға дейін қалың бронялық плиталармен жабылған.

Германия қызметі

Пиллауды Ресей империясының әскери-теңіз флоты Данцигтегі Шишау Верке кеме жасау зауытынан «Маравиев Амурский» деген атпен тапсырыс берді. Ол 1913 жылы салынды, 1914 жылдың 11 сәуірінде суға түсірілді, содан кейін жабдықтау жұмыстары басталды. 1914 жылдың 5 тамызында неміс теңіз флоты оны пайдалануға алды және «Пиллау» деп қайта аталды. 1914 жылдың 14 желтоқсанында Ашық теңіз флотына қосылды. Қызметке кіріскеннен кейін Пиллау II барлау тобына бекітілді. Оның алғашқы ірі операциясы – 1915 жылдың тамызындағы Рига шығанағындағы шайқас. Рига шығанағын орыс теңіз күштерінен тазарту үшін Балтық теңізіне Ашық теңіз флотының маңызды бөлігі, оның ішінде сегіз дредноут және үш жеңіл крейсер кірді. 13 тамызда орыс су асты кемелері кемеге үш торпеда атып, бірақ барлығы өтпеді. Пиллау 16 тамызда дредноуттар мен мина тазартушылар басқарған екінші шабуылға қатысты. 20-сы күні орыс миналық далаларын тазартып, неміс эскадрильясына шығанаққа енуге мүмкіндік берді. Осы кезде орыстар Мунзундқа шегінген, ал шығанақтағы орыс су асты кемелері мен миналарының қатері немістерді кері шегінуге мәжбүр етті. Ашық теңіз флотының негізгі бөлімдері тамыз айының соңына дейін Солтүстік теңізге оралды.

Ютландия шайқасы

1916 жылдың мамыр айында флот қолбасшысы адмирал Рейнхард Шер британдық флоттың бір бөлігін базаларынан шақырып алып, оны бүкіл Ашық теңіз флотымен жоюды жоспарлады. Пиллау операция кезінде I скаутингтік тобына қосылған II скаутингтік тобында қалды. Эскадрилья 31 мамыр күні сағат 02:00-де Скагеррак суларына қарай Jade roadstead-тен шықты. Бір жарым сағаттан кейін флоттың негізгі бөлігі олардан кейін ерді. Сағат 15:30-қа таяу қарсыластың крейсерлік күзеттері қақтығысты; бұл британдықтарға қарсы алғашқы неміс крейсері болды. Британдық кемелер бұрылып кеткенде, неміс снарядтары жетпей қалды, ал 16:17-де Пиллау мен Франкфурт атысын тоқтатты. Шамамен он бес минуттан кейін үш крейсер гидроұшақ тасымалдағыштан ұшырылған гидроұшаққа шабуыл жасады. Олар ешқандай тиімді соққы беруге қол жеткізбеді, бірақ ұшақ күшпен төмен түсірілді, содан кейін оның қозғалтқышы бұзылып, жерге қонуға мәжбүр болды. Содан кейін үш крейсер неміс шайқас кемелерінің алдындағы өздерінің позицияларына оралды. Сағат 17:00-ге дейін британдық 5-ші шайқас эскадрильясы оқиға орнына келді, ал 16:50-де олар Пиллау, Эльбинг және Франкфуртты байқады. Сегіз минуттан кейін қуатты шайқас кемелері Пиллауға атыс ашты. Бірнеше залп неміс крейсерлеріне жақын түсіп, оларды түтін жабуға және жоғары жылдамдықпен бұрылуға мәжбүр етті. Бір сағаттан кейін неміс крейсерлеріне эсминецтер шабуыл жасады, бірақ Пиллау, Франкфурт және крейсерлердің қосалқы қарулары оларды кері шегіндірді. Сағат 18:30-да Пиллау мен II скаутингтік тобының қалған бөлігі крейсерді кездестірді; олар от ашты және кемеге бірнеше рет соққы берді. Екі жақтың крейсерлері қақтығыстан шыққанда, контр-адмирал Хорас Худтың үш шайқас крейсері араласты. Оның флагманы Висбаденге соққы берді, ол машина бөлімінде жарылып, кемені жарамсыз етті. Пиллауға да снаряд тиді. Снаряд кеменің карта бөлмесінің астында жарылды; жарылыстың көп бөлігі сыртқа шықты, бірақ оң жақтанғы ауамен жабдықтау шахтасы жарылыстың бір бөлігін екінші қазандық бөлмесіне жіберді. Кеменің алты көмірмен жұмыс істейтін қазандығы уақытша тоқтатылды, бірақ ол әлі де төрт мұнаймен жұмыс істейтін қазандығында жұмыс істей алды, бұл оған тығыз тұманның арасында қашып кетуге мүмкіндік берді. Сағат 20:30-да алты қазандықтың үшеуі қайта іске қосылды, соның арқасында ол буға шыға алды. Сағат 21:20-де II скаутингтік тобы британдық шайқас крейсерлерімен қайта кездесті. Олар бұрылып кеткенде, Пиллау қысқа уақытқа шайқас крейсерлерінің атысына түсті, бірақ ешқандай тиімді нәтиже болмады. Екі кеме де шайқас крейсеріне назар аудармай, кемеге залптар жасады; Пиллаудың ресми тізімінде британдықтардың атысы өте дәл болмағаны айтылған. Пиллау мен Франкфурт крейсерді және бірнеше эсминецтерді сағат 23:00-ге дейін байқады. Олар әрқайсысы британдық крейсерге торпеда атып, содан кейін британдықтарды неміс шайқас кемелеріне қарай тартпау үшін шамдар мен қаруларын пайдаланбай, неміс желісіне қайта бұрылды. 1 маусымда сағат 04:00-де неміс флоты британдық флоттан қашып, Хорнс рифіне жетті. 09:30-да Пиллау флоттан бөлініп, портқа қайтуда қиындықтарға тап болған зақымдалған шайқас крейсеріне көмектесу үшін жіберілді. Пиллау оны Вильгельмсхавенге қайтару үшін Сейдлицтен бұрын жүзіп кетті, бірақ 10:00-ден кейін шайқас крейсері Силт жағалауында жерге отырды. Сағат 10:30-да Сейдлицті босатып, кері сапар жалғасты, ал тағы да жерге отырмау үшін тереңдікті тексеру үшін мина сыпырушылар бөлімі алға жүрді. Сейдлиц суға түсіре берді және суға батып бара жатты; ол жағдайды жақсарту үшін кері бұрылып, кері қарай буланды. Пиллау да шайқас крейсерін сүйреуге тырысты, бірақ сым бірнеше рет үзілгендіктен, сүйреу мүмкін болмады. Кешке екі бумен жүретін кеме келді, ал түн бойы баяу ілгерілеу болды, Пиллау әлі де сапарды басқарып отырды. Кемелер сыртқы Jade маяғына сағат 08:30-да жетіп, 20 минуттан кейін тоқтады. Қақтығыс барысында Пиллау 113 дана 15 см оқ-дәрі және төрт 8,8 см снаряд атқан. Сонымен қатар, ол бір торпеда атып жіберді. Оның экипажы төрт адам қаза тауып, жиырма үш адам жараланды.

Кейінгі қызмет

1917 жылдың шілдесінде флоттың бірнеше кемелерінде, соның ішінде Пиллауда, көтеріліс болды. Кеме 20-сы күні Вильгельмсхавен портында болған кезде 137 адамнан тұратын топ демалысының тоқтатылуына наразылық білдіру үшін кемені тастап кетті. Екі сағаттан кейін олар кемеге қайта оралып, жақсы ниет таныту үшін таңертең берілген тапсырмаларын орындауға кірісті. Пиллаудың командирі бұл оқиғаны жеңіл қабылдады және наразылық білдірген экипаж мүшелеріне шектеулі жаза тағайындады. 1917 жылдың соңында Пиллау IV барлау тобына қосылды. 1917 жылдың қазан айының соңында IV барлау тобы Пиллауға 30-ы күні жетті. Оларға Рига шығанағындағы аралдарды бағындыру операциясы – «Альбион» операциясын аяқтаған флоттың ауыр бөлімдерін алмастыру міндеті жүктелді, сонымен қатар I ұрыс эскадрильясының линкорларымен бірге. Алайда, жақында болған дауылда қалып қойған миналардың болу қаупі теңіз командасын миссияны тоқтатуға мәжбүр етті, ал Пиллау мен IV барлау тобының қалған бөлігіне 31 қазанда Солтүстік теңізге қайтуға бұйрық берілді. Солтүстік теңізге оралғаннан кейін Пиллау II барлау тобына қайта қосылды. 17 қарашада II барлау тобының төрт крейсері, соғыс кемелерінің қолдауымен және , Солтүстік теңізде миналарды жою операциясын жүзеге асырды. Олар екінші Хелиголанд шығанағындағы шайқаста британдық крейсерлер мен линкорлардың қолдауымен шабуылға ұшырады. II барлау тобының флагманы "Лафте" шайқаста зақымдалды, бірақ төрт крейсер британдықтардан қашып, оларды неміс дредноуттарына қарай тартып әкелді. Олар өз кезегінде британдықтарды шабуылды тоқтатуға мәжбүр етті; операцияда екі тарап та айтарлықтай жетістікке жете алмады. Пиллау шайқастан зардапсыз шықты. 1918 жылдың 23-24 сәуірінде кеме Норвегияға бағытталған британдық конвойларын шабуылдау мақсатындағы сәтсіз флоттық операцияға қатысты. I және II барлау топтары, сондай-ақ Екінші торпедалық катерлер флотилиясы Норвегияға бара жатқан британдық конвойға шабуыл жасауға тиіс болды. Немістер конвойді таба алмады, ол флот порттан шығудан бір күн бұрын кетіп қалған еді. Нәтижесінде Шир операцияны тоқтатып, портқа қайтты. 1918 жылдың қазан айында Пиллау мен II барлау тобының қалған бөлігі британдық теңіз күштеріне соңғы шабуыл жасауға дайындалды. Пиллау, , , және Кёнигсберг Темза сағасындағы сауда кемелеріне шабуыл жасаса, Карлсруэ, Нюрнберг және Фландриядағы нысаналарды бомбалауға тиіс болды, бұл британдық Ұлы флотты қозғауға бағытталған шара еді. Адмиралдар Шеер мен Франц фон Хиппер британдық флотқа мүмкіндігінше көп зиян келтіруді көздеді, Германия үшін жақсы келіссөздер жүргізу үшін, флоттың бағасы қандай болса да. 1918 жылдың 29 қазанында таңертең Вильгельмсхавеннен келесі күні шығуға бұйрық берілді. 29 қазан күні түнінен бастап, және басқа бірнеше соғыс кемелеріндегі теңізшілер көтеріліс көтерді. Нәтижесінде, төңкеріс Хиппер мен Ширді операцияны тоқтатуға мәжбүр етті.

Италиялық қызмет

Пиллау соғыс аяқталғаннан кейін жаңадан құрылған Рейхсмаринеде қысқа мерзім қызмет етті. 1919 жылғы 5 қарашада құрамынан шығарылып, 1920 жылғы 20 шілдеде Францияның Шербур портында Одақтастарға тапсырылды. Ол Италияға соғыс сыйлығы ретінде "U" деген атпен берілді. Кейін "Бари" деп аталды және 1924 жылғы 21 қаңтарда Regia Marina қатарына қабылданды, бастапқыда скаут класына жатты. 8,8 см зениттік қарулары /40 үлгісімен ауыстырылды. 1925 жылдың тамызында Бари Сицилиядағы Палермодан тыс жерде қарап отырып, құрлыққа тірелді, 20 қыркүйекте судан шығарылды. 1929 жылғы 19 шілдеде Бари қайтадан крейсер ретінде жіктелді. Бари, бұрынғы неміс крейсерлері итальяндық "Анкона" және "Таранто" крейсерлерімен, сондай-ақ бұрынғы неміс эсминеці итальяндық торпедалық катер "Премудамен" бірге Ла-Специяда орналасқан 1-ші эскадрильяның Скаут бөліміне қосылды. Бари 1930 жылдардың басында сәл өзгертілді, көпір уақытша ұзартылып, алдыңғы түтігі қалғандарымен бірдей болу үшін қысқартылды. 1933–1934 жылдары колониялық қызметке қайта жабдықталды және маймен жұмыс істеуге көшірілді. Қосымша май бактарына орын беру үшін алты көмірмен жұмыс істейтін қазандықтар алынып тасталды, алдыңғы түтік алынып тасталды, ал қалған екеуі қысқартылды. Бұл оның қуатын төмендетті және ең жоғары жылдамдығына әсер етті. Круиздік қашықтығы айтарлықтай артты, жылдамдығынан. Алдыңғы түтікке ауа тарататын қазандықтар алынып тасталғандықтан, түтік те алынып тасталды. Қыркүйекте қызметке оралғаннан кейін Бари Италияның Шығыс Африкасындағы Қызыл теңізге жіберілді. Ол 1938 жылдың мамырына дейін онда болды, содан кейін жаңа итальяндық "Эритрея" шлюпымен ауыстырылды, бұл оған Италияға оралуға мүмкіндік берді. Қызыл теңіздегі миссиясы кезінде 1935 жылы "Таранто" оған қосылды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылғы қыркүйекте Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, оның қару-жарағы алты зеңбірек және алты пулеметпен арттырылды. 1940 жылы Греко-итальян соғысы кезінде Forza Navale Speciale (Арнаулы теңіз күштері) флотының флагманы болғанда, ол жауынгерлік міндеттерге тартылды. Ол Кефалония аралына шабуыл жасады, содан кейін Грекия материгіндегі грек бекіністерін атқылады. 1941 жылғы сәуірде Германияның араласуынан және Грекияның жеңілісінен кейін Бари Италиядан Грекияның басып алынған портына конвойлерді сүйемелдеуге міндеттелді. Осы аралықта Италия 1940 жылғы маусымда Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты. 1942 жылы Италия Мальта аралына шабуыл жасауды жоспарлады, ал Бари мен Таранто десанттық күштің алдында тұратын болды, бірақ операция тоқтатылды. Сол жылдың қараша айында ол Корсикадағы Бастияға десант түсірген амфибиялық күштің флагманы болды. Кейін сол жылы Черногория жағалауында партизанға қарсы бомбалау операцияларына қатысты. Сол жылы ол Ливорнода орналасқан, 1943 жылғы қаңтарда резервке жіберілді. 1943 жылдың басында оны әуе шабуылына қарсы кемеге айналдыру жоспарланды. Ол алты /50 зеңбірек, сегіз зеңбірек және сегіз жаңа үлгідегі 20 мм /65 немесе /70 пулеметтерімен қайта қаруландырылуға тиіс болды. Бұл жұмысқа көп шығын кеткен болар еді, және 28 маусымда американдық бомбалаушылар Ливорнода Бариге ауыр зақым келтіргенге дейін жұмыс басталмады, нәтижесінде ол екі күннен кейін суға батты. 1943 жылғы қыркүйекте Италияның қарусыз ету туралы келісіміне қол қойылған кезде, ол неміс басқыншылары үшін пайдасыз ету үшін одан әрі зақымдалды. 1944 жылы немстер кеменің қираған бөліктерін жартылай бөлшектеді. Ол 1947 жылғы 27 ақпанда теңіз күштерінің тізімінен ресми түрде алынып тасталды және 1948 жылғы 13 қаңтарда бөлшектеуге көтерілді.