Кіріспе

Неміс тіліндегі повесть ақыны (~1200–1254) Рудольф фон Эмс (шамамен 1200–1254) – Орта неміс тіліндегі повесть ақыны.

Өмір

Рудольф фон Эмс Австрияның Воррлберг аймағында дүниеге келген. Ол өзінің атын Брегенцке жақын орналасқан Хогенемс қамалынан алған және Монфорт графтарының қызметіндегі рыцарь болған. Оның шығармалары 1220 және 1254 жылдар аралығында жазылған. Ол король IV Конрадтың Италияға жорық жасауы кезінде қайтыс болған деп саналады. Ол өз заманының ең білімді және ең өнімді ақындарының бірі болды, алайда оның барлық еңбектері сақталмаған. Сақталғандары әсемдігімен, шынайылығымен, қатаң моральдық принциптерімен және техникалық шеберлігімен ерекшеленеді. Ол өзі Готфрид фон Страсбургті өзінің идеалы деп атайды; бұл сенімді, себебі ол кейде "Тристаннан" тікелей цитата келтіреді. Ол сондай-ақ Готфридтің замандастары мен өзінің еңбектерін атап көрсету арқылы әдеби сырға салу тәсілін қабылдады. Ол 1254 жылы Италияда қайтыс болған деп есептеледі.

Шығармалары

Оның сақталған туындыларының ішінде ең көнесі және ең жоғары бағаланған туындысы – “Der gute Gerhard” (“Жақсы Герхард”), христиандық қарапайымдылықты бейнелейтін, латын тіліндегі бастауға негізделген туынды. Одан кейін, шамамен 1225-1230 жылдар аралығында жазылған “Барлаам мен Жосафат” неміс тіліндегі нұсқасы келді, ол үнділік ханзаданың христиан дініне өту туралы грек тіліндегі әңгіменің латын тіліндегі аудармасынан алынған (бұл оқиғаның Будда туралы әңгіме екеніне көптеген сенімдер бар); сондай-ақ Виллехальм фон Орленс, Виллехальм мен Амелияның балалық шақтағы махаббатының тарихы, олар орта ғасырдың ең танымал ғашықтарының қатарында. Соңғысы Винтерштеттеннің Конрадының тапсырысымен жазылған. Оның 1240 жыл шамасында жазған “Александр романы” (Александр романсының нұсқасы) – бөлшектелген туынды. 21 000 жолдан тұратын шығармада Александрдың өсіп-жетілуі мен шайқастары суреттеледі, онда батыр – рыцарлық мінез-құлқының үлгісі. Рудольфтың осы еңбегі үшін негізгі дереккөздері Неапольдік Леоның “Historia de preliis” және Курций Руфтың “Historiae Alexandri Magni” еңбектері болды. “Әлем тарихы” (Weltchronik) – король Конрад IV-ке арналған Рудольфтың соңғы туындысы. Ол, Киелі кітапқа қосымша ретінде, Петрус Коместордың “Historia scholastica” және Годфри Витербоның “Pantheon” еңбектерін пайдаланып, әлемнің жаратылуынан Сүлеймен патшаның өліміне дейінгі тарихын баяндайды, Хогенштауфен әулетінің билігін заңдастыру мақсатында жазылған. Бұл туынды 13 ғасырдың басында көптеген қолжазбаларда “Христорр тарихымен” біріктірілген. “Евстахий” атты тағы бір туынды жоғалып кеткен.

Шығармалар басылымдары

1967 ж. Рудольф фон Эмс: Weltchronik. Густав Эрисманның "Вернигер қолжазбасы" бойынша дайындалған. 2-басылым, Дублин: Weidmann: Deutsche Texte des Mittelalters 20. Ашер, Джон, 1989 ж. Рудольф фон Эмс, "Дер гуте Герхард". 3-басылым, Тюбинген: Altdeutsche Textbibliothek 56. Жунк, Виктор, 1928–29 ж., қайта басылған 1970 ж. Рудольф фон Эмс, "Александр". 13 ғасырға арналған ақырық роман, 2 том. Дармштадт: Wiss. Buchgesellschaft (1928–29 жылғы Лейпциг басылымының өзгертпестен қайта басылымы). Пфайффер, 1843 ж., қайта басылған 1965 ж. "Барлаам және Жосафат". Лейпциг. "Meyers Konversationslexikon" анықтамалығы. 1888–90 жж., 4-басылым, Bd. 14, 15-бет (төмендегі сыртқы сілтемеге де қараңыз). Бекер, Петер Йорг. 2003 ж. Рудольф фон Эмс: "Виллехальм фон Орленс" [Кат. № 40], Петер Йорг Бекер және Ээф Овергаув (ред.): "Aderlass und Seelentrost. Die Überlieferung deutscher Texte im Spiegel Berliner Handschriften und Inkunabeln", Майнц, 2003, 94–96 бб. Браккерт, Гельмут, 1968 ж. Рудольф фон Эмс. Өлең және тарих. Гейдельберг. Данфи, Грейм (ред.), 2003 ж. Тарих әдебиет ретінде. 13 ғасырдың неміс әлемдік жырлары. Каламазу. Клингенбок, Урсула, 1994 ж. "Бірақ мен оның рас екенін білем. Рудольф фон Эмстің "Александр" шығармасындағы ойдан шығару және тарихилану". Диссертация, Вена университеті. Шумахер, Майнольф, 2010 ж. "Төзімділік, кәсіпкерлік рух және "бүтпейтіндермен" мәдени байланыстағы қасиеттілік: Рудольф фон Эмстің "Гуот Герхард" орта ғасырлық неміс әңгімесі". Zeitschrift für interkulturelle Germanistik 1:49–58, PDF. Вильмар, 1839 ж. Рудольф фон Эмстің "Дер Велтхроник" еңбектерінің екі рецензиясы және қолжазбалары. Марбург.