Кіріспе

Cantiga de amigo (kɐ̃ˈtiɣɐ ð(j) ɐˈmiɣu, ) немесе cantiga d'amigo (Galician Portuguese spelling), сөзбе-сөз "дос әні", – ортағасырлық лирикалық поэзияның жанры, дәлірек айтқанда Галисия-Португалия лирикасы, Иберия түбегінің солтүстік-батыс бөлігіне тән әйел дауысты ән дәстүріне қатысты. Рип Коэннің сөзінше, "поэмалардың 98%-ында сөйлейтін тұлға – қыз, оның анасы, қыздың досы немесе жігіт (жігітке тек қызбен болатын диалогтарда ғана дауыс беріледі). Қыз басқа үш тұлғаның кез келгенімен сөйлесе алады, бірақ олар тек оған ғана сөйлей алады (ана, дос және жігіт сахнада бір-бірімен тікелей қарым-қатынас жасамайды). Сыртқы баяндаушы дауысы бар он шақты кантига бар, бірақ олардың көпшілігінде қыз әнінен үзінділер кездеседі. Бұл жанрда табиғат символизмі жиі қолданылған, бірақ "эротикалық символизм, дұрыс назар тартып, кең таралған жоқ. Барлығында бірнеше ондаған өлең бар, олар оны пайдаланады (мысалы, өзен, көктем немесе теңіз жағасындағы кездесу). Әдетте жыныстық белсенділік "көр" (veer), "сөйлесу" (falar) және "жақсылық жасау" (fazer ben) сияқты кодты сөздермен беріледі. Cantiga de amigo-ны ерекшелендіретін нәрсе – әйелдердің қарым-қатынасын бейнелеуге баса назар аудару. Ең ерте сақталған мысалдар шамамен 1220 жылдарға жатады, ал барлығының 500-ге жуығы 1300 жылға дейін жазылған. Cantigas d'amigo көбінесе Лиссабонның Ұлттық кітапханасында сақталатын Cancioneiro Colocci Brancuti және Cancioneiro da Vaticana-да кездеседі. Мартин Кодакстың жеті әні де музыкасымен бірге (бір мәтінді қоспағанда) 13 ғасырдың ортасында жазылған Pergaminho Vindel-де сақталған, ол роман филологиясының бірегей ескерткіші. Стильдік тұрғыдан алғанда, олар қайталау, өзгерту және параллелизммен сипатталатын қарапайым строфикалық формалармен ерекшеленеді және рефреннің болуымен (мәтіндердің 88%) нарықталады. Тіпті бір ғана ән авторы болған Мендиньо да шебер ақын ретінде танылған. Ситуациялардың саны, шектеулі болғанымен, cantigas de amor-ге қарағанда көп, ал сөйлеу әрекеттерінің саны одан да жоғары. Қыз жігітпен қоштасады немесе ол келгенде сәлем береді. Ол рұқсатсыз кеткенде ашуланады, кездесуге келмегенде немесе басқа қыздармен сөйлесіп жатқанын көргенде ренжіседі. Олар дауласып, кейін ол оны қайта шақырады. Кейде ол анасынан рұқсат сұрайды, онымен кездесуге бара жатқанын немесе кездескенін айтады. Көбінесе ол ешкіммен сөйлеспей, ойларын айтады, жоспарлайды немесе іс-әрекет етеді. Анасы қыздың жігітпен кездесуіне рұқсат береді немесе бас тартады, тіпті онымен бірге баруды ұсынады. Ол даудан кейін кеңес бере алады немесе жағдай нашарлағанда "сені ескерттім" дей алады.

Кантигалардың түрлері

Тенсон – диалог түрінде жазылған лирикалық және сатиралық кантига.