Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Генри Сэвери (4 тамыз 1791 – 6 ақпан 1842) – Порт-Артур, Тасманияға жер аударылған қылмыскер және Австралияның алғашқы романисі. Оның шығармалары әдеби емес, тарихи маңызымен көбірек бағаланады деп жалпыға мәлім.
Henry Savery (4 August 1791 – 6 February 1842) was a convict transported to Port Arthur, Tasmania, and Australia's first novelist. It is generally agreed that his writing is more important for its historical value than its literary merit.
Англиядағы ерте өмір
Генри Сэвери Англияның Сомерсет қаласында бай банкирдің отбасында дүниеге келді. Оның ерте жылдары туралы көп мәлімет жоқ. Ол Лондон кәсіпкерінің қызы Элиза Эллиотт Оливерге үйленді және олардың жалғыз ұлы 1816 жылы туды. Сэвери 1819 жылы банкрот деп жарияланған қант өңдеу бизнесін басқарды, содан кейін екі жылдан астам уақыт бойы "Бристоль обсерваторы" газетіне иелік етті, бірақ ол қайтадан қант өңдеумен айналысты. Серіктесіне берген міндеттемелерін шамадан тыс кеңейтіп, ол 30 000 фунт стерлингтен астам сомаға жалған несиелік вексельдермен сауда жасауға кірісті. Оның серіктесі, ол 1500 фунт стерлингпен қашып кеткенде билік органдарына хабарласты. Ол 9 желтоқсанда Америкаға баруға тиіс қайықтан секіріп түсіп, тұтқындалды. Түрмеде оның мінез-құлқы соншалықты тұрақсыз болды, сондықтан сот отырысын кейінге жылдыруға тура келді. 1825 жылдың 2 сәуірінде ол өзін кінәлі деп мойындады және сол айдың 22-сі күні асылуға үкім шығарылды. Бірақ, оның өлім жазасын орындауға бір күн қалғанда, ықпалды достарының арқасында жазасы көлікпен жеткізілуге ауыстырылды. Тамыз айында ол 171 басқа сотталғанмен бірге "Медуэй" кемесімен Англиядан соңғы рет кетіп қалды.
Henry Savery was born in Somerset, England into the family of a wealthy banker. Little else is known of his early years. He married Eliza Elliott Oliver, daughter of a London business man, and their only son was born in 1816. Savery ran a sugar refining business which was declared bankrupt in 1819, and had proprietorship of the newspaper The Bristol Observer for a little over two years, after which he returned to sugar refining. Having overextended the firm's commitments to his partner, he began trading in forged bills of credit which eventually amounted to over £30,000. His partner called the authorities when he absconded with £1500. He was arrested on 9 December, having jumped from a boat that was to take him to America. While in prison his behaviour was so erratic that his trial had to be postponed. On 2 April 1825, he pleaded guilty and was sentenced to hang on the 22nd of the same month. Through influential friends this was commuted to transportation, only a day before his execution was due. Sometime in August he departed England for the last time on the ship Medway with 171 other convicts.
Ван Дименс жеріне жеткізілді
1825 жылдың соңында Хобартқа, Ван Димен жеріне келген Савери үкіметтік қызметте қалды және басқа отарлаушылар арасында дау туғызған Колониялық қазынашы үшін жұмыс істеді. 1828 жылы оның әйелі мен ұлы колонияға келді, олардың арасындағы жанжалдар оның өзін-өзі өлтіруге талпынуына әкелді. Елизаның Англиядан келген сапарында колонияның бас прокурорымен, оның сүйемелдеушісімен болған қарым-қатынасы туралы әңгімелер тарады. Ол сондай-ақ, Саверидің хаттары колониядағы оның жағдайын жоғарылатып көрсеткеніне ашуланған болуы мүмкін. Біраз уақыттан соң ол қарыз үшін түрмеге қамалды, ал Элиза үш ай ішінде ұлын Англияға алып кетті. Олар ешқашан қайта көрмеді. Түрмеде Савери колониядағы оқиғалар мен тұлғалардың эскиздерін жазды. Бұл эскиздер «Colonial Times» газетінде жарияланды және жамандау туралы сот ісі шешілгеннен кейін «Ван Димен жерінің жалғызбастысы» (1829) атты кітапқа жинақталды. Бұл «Саймон Стукли» деген псевдониммен жарық көрді, себебі сотталған адам жариялағандығы үшін әлдеқайда қатал Маккуори Харбор жазалау станциясына жіберілуі мүмкін еді. Саверидің авторлығын біз тек оның баспагері Генри Мелвиллдің кітаптың жеке данасындағы жазбасы арқылы білеміз. Савери романын Каскад сыра зауытының екі негізін қалаушысының бірі, майор Хью Макинтошқа қарасты болғанда жазды. Ол өзінің жеке бизнесін жүргізбеу шартымен Нью-Норфолктен шамамен алты шақырымдай жердегі Дервент өзенінің жағасындағы майор Макинтошқа тиесілі Лаун-Фармда тұруға рұқсат алды. Макинтош пен Савери оның тағайындалуына дейін достық қарым-қатынас орнатқан, және Савери көп ұзамай Макинтош үшін Лаун-Фармды басқарды, сонымен қатар «Квинт Сервитонды» жазуға уақыт таба алды. 1834 жылдың желтоқсанында Макинтош қайтыс болғаннан кейін Савери Лаун-Фармда кем дегенде тағы төрт жыл менеджер болып қалды. «Квинт Сервитон: Нағыз оқиғаларға негізделген әңгіме» 1831 жылы анонимді түрде жарық көрді және колониялық баспасөзден жақсы пікірлер алды. Саверидің авторлығы жария құпияға айналды және тіпті 1832 жылы берілген босату қағазына қоса берілген анықтамада да айтылды. Алайда, оның салыстырмалы еркіндігі оның жазуына байланысты, осы жолы «Тасманиялық» газеті үшін, тез арада қайтарылып алынды. Бұл айыптау губернатор Артурдың беделін жою үшін жасалған сылтау екені анықталған соң, тоқтатылды. Кейін Саверидің заңсыз авторлығы тыныш түрде ескерілмеді. Саверидің соңғы жылдары туралы көп мәлімделмеген, бірақ ол уақытша кешірім алды. Ол қайтадан қарызға түсіп, мүмкін алкоголизмге ұшырады. 1839 жылы оған сотталған адамға қызмет етуден бас тартты. 1840 жылдың соңында ол қайтадан заңсыз вексельдер жасады деп айыпталды. Әйелімен бірге сапарлаған судьяның алдына әкелінді, ол тағы да Порт-Артурға тасымалдауға сотталды, онда 1842 жылдың басында, өзінің тамырларын кесіп алғаннан кейін қайтыс болды. Ол түрменің жағасындағы Өлілер аралында жерленді.
Arriving in Hobart, Van Diemen's Land at the end of 1825, Savery was retained in government service and worked for the Colonial Treasurer, an appointment which caused controversy among other colonists. In 1828 his wife and son came to the colony, and arguments between them culminated in his attempted suicide. There had been rumours about Eliza's conduct with the colony's Attorney General, her chaperone, during the journey from England. She may have also been angered that Savery's letters to her had exaggerated his position in the colony. Soon after, he was imprisoned for debt and Eliza took their son back to England within three months. They never saw each other again. In prison, Savery wrote a series of sketches of activities and personages in the colony. These were published in the Colonial Times and, after settling a libel suit, collected in the book The Hermit of Van Diemen's Land (1829). This occurred under the pseudonym 'Simon Stukeley' as a convict could be sent to the far harsher Macquarie Harbour Penal Station for being published. It is only through a note in his publisher Henry Melville's own copy of the book that we know of Savery's authorship. Savery wrote his novel during his assignment to the household of Major Hugh Macintosh, one of the two founders of Cascade Brewery. He was given permission to reside at Major Macintosh's Lawn Farm on the banks of the Derwent River, about six kilometers down stream from New Norfolk, on the condition that he not carry on his own business. Macintosh and Savery appeared to have established a friendship prior to his assignment and Savery was soon managing Lawn Farm for Macintosh, whilst also being given time to write Quintus Servinton. After Macintosh's death in December 1834, Savery remained at Lawn Farm as manager for at least another four years. Quintus Servinton: A Tale founded upon Incidents of Real Occurrence was published anonymously in 1831 to reasonably good reviews from the colonial press. Savery's authorship became a public secret and was even mentioned in a reference for his ticket of leave which was granted in 1832. Unfortunately his relative freedom was quickly revoked because of his writing, in this case for the paper The Tasmanian. The suspension was itself suspended when it turned out the charge was a pretext for tarring the reputation of Governor Arthur. Savery's illegal authorship was thereafter quietly ignored. Less is known about Savery's final years, though he gained a provisional pardon. He fell into debt again and possibly alcoholism. By 1839 he was refused a convict servant. Towards the end of 1840 he was again charged with forging bills. Brought before the magistrate who had chaperoned his wife, he was again sentenced to transportation to Port Arthur where, early in 1842, he died possibly after slitting his own throat. He was buried on the Isle of the Dead just off the coast of the prison.