Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Болгар ермегі және қасиеттісі Рилалық Иван (Свети преподобни Йоан Рилски Чудотворец; шамамен 876–946 жж.) – алғашқы болгар ермегі. Ол тірі кезінде-ақ қасиетті кісі ретінде құрметтелген. Оның айналасындағы әңгімелерде оған ерікті түрде жақындаған жабайы жануарлар және оның қолына қонған құстар туралы айтылады. Оның ізбасарлары оның құрметіне көптеген шіркеулер салды, соның ішінде әйгілі Рила монастыры да бар. Осы шіркеулердің бірі – Рилалық Иванның шіркеуі 2008 жылы Велики Тарново қаласында ғана табылған. Бүгінде ол болгарлардың қасиетті қамқоршысы және Болгар православ шіркеуінің ең маңызды қасиетті кісілерінің бірі ретінде құрметтеледі.
Bulgarian hermit and saint
Saint John of Rila, also known as Ivan of Rila (Свети преподобни Йоан Рилски Чудотворец; c. 876–946), was the first Bulgarian hermit. He was revered as a saint while he was still alive. The legend surrounding him tells of wild animals that freely came up to him and birds that landed in his hands. His followers founded many churches in his honor, including the famous Rila Monastery. One of these churches, Saint John of Rila was only discovered in 2008 in the town of Veliko Tarnovo. Today, he is honored as the patron saint of the Bulgarians and as one of the most important saints in the Bulgarian Orthodox Church.
Өмір
Рилалық Иоанн шамамен 876 жылы Скринода, Осогово тауының етегінде дүниеге келді. Ол император және әулие Борис I, оның ұлдары Владимир (Рассат) және патша Симеон I Ұлы, сондай-ақ соңғысының ұлы әулие патша Петр I замандасы болды. Бастапқыда мал өріп жүрген Рилалық Иоанн 25 жасында Руен шыңының астында орналасқан "Ақ Димитрий" монастырында дін қызметшісі болды. Монах өмірін қабылдағаннан кейін, ол оңашалық пен дұғада өмірін жалғастыру үшін монастырдан кетіп, Рила тауларына дейін түрлі жерлерде жалғыз өмір сүрді. Сол жерде ол өмірінің қалған бөлігін дұғада өткізіп, Рила тауларындағы үңгірлердің қиын жағдайларына бейімделіп, күнделікті тіршіліктен бас тартты. Аңыз бойынша, Рилалық Иоанн халыққа көмектесу үшін көптеген кереметтер жасаған. Бұл кереметтер оған, оқшау өмір сүріп, басқалармен қарым-қатынас жасамауға тырысқанда, қажетсіз даңқ әкелді. Оның ізбасарларының саны арта келе көптеген жас сенушілер мен қолдаушылар оның үңгірінің маңында лагерь құрып, одан бата алуға тырысты. Осының нәтижесінде Болгариядағы ең маңызды монастырь саналатын Рила монастыры құрылды. Оның жасаған кереметтері туралы хабар Ұлы Преславқа жетті. Патша Симеон I-нің ұлы Петр I, Рилалық Иоаннмен кездесу үшін 450 шақырымдық сапар жасап, Рила тауларына келді. Олардың кездесуі Рилалық Иоаннның өмірбаянында және Рилалық Иоаннның өсиетінің өзінде егжей-тегжейлі сипатталған. Ұзақ және шаршатарлық сапардан кейін патша Петр I Рилалық Иоаннның тұрған жеріне жетті, бірақ келген соң әулиенің мекеніне жолдың қиындығынан жеткісіз екенін түсінді. Орта ғасырлық өмірбаяндарда айтылғандай, Рилалық Иоанн патшамен жеке кездесуден бас тартты, себебі ол осы ерекше сапардан туындаған мақтаныш пен тәкаппарлыққа ұшырағысы келмеді. Сондықтан екеуі бір-біріне тек қана алыстан иілісті. Император әскерін жіберіп, әулиеге әкелген сыйлықтарды жеткізді. Рилалық Иоанн азық-түліктің бір бөлігін ғана өзіне қалдырып, қалған алтын мен құнды сыйлықтарды патшаға қайтарды, монархтардың елді қорғау және кедейлерге көмектесу үшін алтынға мұқтаж екенін айтты. Өліміне аз уақыт қалғанда (18 тамыз 946 ж.) Рилалық Иоанн өзінің өсиетін (Завет) жазды. Бұл – оның ізбасарларына және болгар халқына арналған әдеби шығарма және моральдық үгіт. Болгар халқының қасиетті қамқоршысы ретінде оның қайтысы жыл сайын 18 тамыз және 19 қазанда еске алынады.
Saint John of Rila was born app. 876 a. c. in Skrino, at the foot of the Osogovo mountain. He was a contemporary of the reign of emperor and saint Boris I, his sons Vladimir (Rassate) and tsar Simeon I The Great, and the son of the latter Saint tsar Peter I. Originally a herder, at the age of 25, Saint John of Rila became a priest in the "St. Dimitrii" monastery located under peak Ruen. After accepting the life of a monk, he left the monastery in order to continue his life in solitude and prayer. Saint John of Rila lived in isolation in various locations before going to the Rila Mountains. There he spent the rest of his life in prayer and deprived himself of an everyday life by settling in the uncomfortable conditions of the caves in the Rila mountains. According to legend, Saint John of Rila was known to have performed a multitude of miracles in order to help the people. These miracles brought him undesired fame as he tried to live the life of a hermit and avoid contact with others. With his growing number of followers, many young believers and supporters set up camps around his cave, seeking a blessing from him. This led the way to the creation of the Rila Monastery, which is considered to be the foremost monastery in Bulgaria. Word of the miracles he performed reached the capital of the Bulgarian Empire Great Preslav. Tsar Peter I (son of tsar Simeon I) took a 450 km trip to the Rila Mountains in order to meet St. John and seek spiritual advice. Their meeting is described in detail in one of the hagiologies of St. John of Rila as well as in the Testament of St. John of Rila itself. After a long and exhausting trip, tsar Peter I reached the place where St. John of Rila lived, however, upon arrival, the tsar then realized that the dwelling of the saint was inaccessible, probably due to the rough local terrain. As the medieval hagiologies point out, St. John of Rila refused to meet the tsar in person to avoid the temptation of vanity and pride due to the extraordinary visit. As such, the two men only bowed to each other from a distance. The emperor sent a soldier to deliver the gifts that were brought for the saint. St. John of Rila kept only a small portion of food and returned all of the gold and precious gifts, advising the tsar that monarchs need gold in order to protect the country and help the poor. Shortly before his death (August 18, 946) St. John of Rila wrote his Testament (Zavet). A literary work and a moral message to his successors and to Bulgarian people. As the patron saint of the Bulgarian people, his dormition is commemorated each year on August 18 and October 19.
Қалдықтар
Қасиетті қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай, оның керемет күштері бар деп есептелген дене қалдықтары Петр I билігі тұсында Софияға көшірілді. 1183 жылы венгр корольі Бела III Софияны басып алғаннан кейін, дене қалдықтары венгр астанасы Эстергомға жіберілді және 1187 жылы Софияға қайтарылғанға дейін төрт жыл бойы сол жерде болды. 1194 жылы болгар патшасы Иван Асен I дене қалдықтарын өзінің астанасы Велики-Тырновоға көшіруге бұйрық берді. 1393 жылы қаланың түріктер тарапынан басылып алынуынан аман қалған дене қалдықтары 1469 жылы марқұм Мурад II-нің әйелі, Султана Мара Бранковичтің қалауымен Рила монастырына қайтарылды.
Shortly after the saint's death, his remains, which were thought to have wonder working powers, were transferred to Sofia during the reign of Peter I. After Hungarian King Béla III conquered Sofia in 1183, the remains were sent to the Hungarian capital Esztergom and remained there for four years before being returned to Sofia in 1187. In 1194, Bulgarian Tsar Ivan Asen I ordered the remains to be moved to his capital, Veliko Tarnovo. Surviving the Turkish conquest of the city in 1393, they were returned to the Rila Monastery in 1469 at the behest of Sultana Mara Branković, the widow of the late Murad II.
Қамқорлық және сыйлықтар
Рилалық Иоанн Болгарияның және болгар халқының қамқоршысы саналады және ол туған елінде де, сондай-ақ шетелдегі болгар диаспорасында да кеңінен құрметтеледі. Ол дәстүрлі түрде Рила монастырының негізін қалаушы ретінде танылады, бұл ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы тізіміне енген және Болгарияның ең маңызды мәдени, тарихи және сәулеттік ескерткіштерінің бірі болып саналады. Чикагодағы екі болгар православие шіркеуінің бірі – Рила шіркеуі, Портж Парк ауданында орналасқан және Рилалық Иоаннға арналған. Болгар халқының қамқоршысы ретінде оның қазасы жыл сайын 18 тамыз және 19 қазанда еске алынады. Санкт-Петербургтегі ең ірі әйелдер монастыры – Иоанновский монастырі осы қасиетті кісінің құрметіне арналған. Оңтүстік Шетланд аралдарындағы Ливингстон аралындағы Сент-Иван Рилски шыңы Антарктидада Рилалық Иоаннның есімімен аталады. 2003 жылы Ливингстон аралындағы Санкт-Климент Охридский базасында салынған Рилалық Иоанн шіркеуі Антарктидадағы алғашқы православиелік ғимарат және әлемдегі ең оңтүстік православиелік құдайға табыну орны болып табылады. 2002 жылы шығарылған 1 левтік монетаның артқы жағында және 1999 жылы шығарылған бұрынғы 1 левтік банкнотаның алдыңғы жағында Рилалық Иоаннның иконасы бейнеленген.
St. John of Rila is considered the patron saint of Bulgaria and Bulgarian people, and he is venerated widely both in his native country as well as among the Bulgarian diaspora abroad. He is traditionally regarded as the founder of the Rila Monastery, a UNESCO World Heritage Site regarded as one of Bulgaria's most important cultural, historical and architectural monuments. One of Chicago's two Bulgarian Orthodox churches St. John of Rila Church is dedicated to him, located in the Portage Park community area. As the patron saint of the Bulgarian people, his dormition is commemorated each year on August 18 and October 19. Ioannovsky Convent, the largest convent in St. Petersburg, commemorates this saint. St. Ivan Rilski Col on Livingston Island in the South Shetland Islands, Antarctica is named after John of Rila. The St. John of Rila Chapel built in 2003 at St. Kliment Ohridski Base on Livingston Island is the first Eastern Orthodox edifice in Antarctica and the southernmost Eastern Orthodox building of worship in the world. An icon of John of Rila is depicted on the reverse of the Bulgarian 1 lev coin issued in 2002, and on the obverse of the former 1 lev banknote, issued in 1999.