Кіріспе

Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан алғашқы британдық әскер Джон Генри Парр (1897 жылдың 30 шілдесі – 1914 жылдың 21 тамызы) – ағылшын әскері. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыста Британ империясының қаза тапқан алғашқы әскері деп саналады.

Ерте өмір

Парр Эдвард пен Элис Паррдың Личфилд Гроув, Финчли қаласында, қазір Лондонның Барнет ауданында, бірақ тарихи Миддлсекс графлығында дүниеге келді. Әкесі сүт сатушы болған. Ол өмірінің көп бөлігін Солтүстік Финчлидегі 52 Лодж Лейн мекенжайында өткізді. Оның көптеген бауырлары төрт жасқа толмай қайтыс болды. Мектепті бітірген соң, ол етханада жұмыс істеді, кейін Солтүстік Миддлсекс гольф клубында кади болды. Ол замандас көптеген жігіттер сияқты, ағылшын армиясына қызығушылық танытты, себебі бұл жақсырақ өмір жолы деп ойлады, күніне кем дегенде екі рет тамақтанып, әлемді көру мүмкіндігіне ие болатын. 5 фут (2 метр) бойы бар Парр 1912 жылы он бес жасында Миддлсекс полкінің 4-ші батальонына кәсіби сарбаз ретінде қосылды, бірақ жас талабына сай болу үшін өзін он сегіз жасқа толып, бір ай болғанын айтты. Оны "Оле Парр" деп лақап атады, бұл, мүмкін, Ескі Том Паррдың есімінен алынған.

Әскери қызмет

Парр 4-ші Миддлсекс полкінің жаяу әскерін барлаушысы болды, оның міндеті – батальон алдында велосипедтердегі топпен жол ашып, жауды немесе әскери маңызы бар орындарды анықтау, содан кейін батальон командиріне алда не болып жатқанын ең жылдам үлгеріп хабарлау болды. 1914 жылдың тамыз айының басында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда 4-ші Миддлсекс полкі мобилизацияланды және Ұлыбритания экспедициялық корпусының (ҰЭК) Францияға өтіп, алғашқы британдық әскер бөлімдерінің біріне айналды. Сол кезде Германия армиясы Бельгия мен Францияға шабуыл жасағанда, Паррдың бөлімшесі Монс қаласынан өтетін каналдың жанындағы Бетиньес ауылына орналасты, қашықтығы шамамен 8 миль (13 км) болатын. 1914 жылдың 21 тамызында Парр мен тағы бір велосипедші Монстың солтүстік-шығысындағы Обург ауылына, Бельгия шекарасынан сәл ішке жіберілді, немістердің қайда екенін анықтау тапсырылды. Осы кезде олар сол жұмысты атқарып жүрген неміс әскерінің бірінші армиясынан келген уландық шабуыл тобымен кездескендігі айтылады, ал Парр серігі хабар беруге кеткенде, ол жауды тоқтатып тұрды. Ол мылтықпен атыс кезінде қаза тапты. Оның қаза тағдырының нақты жағдайы әлі де белгісіз, ал 2014 жылғы тарихи зерттеулер бұрынғыдай неміс шабуыл тобынан емес, достық оттан немесе 1914 жылдың 23 тамыздағы Монс шайқасында қаза тапқан болуы мүмкін деген болжамды ұсынды. Британ армиясы осы аймақтан көп ұзамай шегінгендіктен, Паррдың денесі қалдырылды, ал оның тағдыры туралы мәлімет болмағандықтан, Паррдың қазасы соғыстың көп уақыты өткен соң ғана ресми түрде мойындалды. Оның анасы ұлы туралы полкінің штабына хат жазды, бірақ олар оның не болғанын нақты айта алмады.

Қабір

Паррдың денесі кейіннен, әлде немістердің соғыс алаңындағы бірлескен қабірге жерленгені анықталды, оны кейіннен Императорлық соғыс қабірлері комиссиясы тапты. Бүгінде оның қабірі Монстан оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан Сент-Симфориен әскери бейіште жатыр. Қабір тасына 20 жас деп жазылған, бірақ британ үкіметі оның нағыз жасы 17 екенін, оның жасы жетпейтін кезеңде тіркелгендіктен білмеген. Қызыққа орай, оның қабірі Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан соңғы британдық сарбаз деп есептелетін Джордж Эдвин Эллисонның қабіріне қарап тұр, себебі екеуі де өте жақын жерде қаза болған.

Ескерткіштер

Паррдың қайтыс болғанына 100 жыл толуына орай, 52 Lodge Lane үйінің алдындағы тротуарға ескерткіш тас орнатылды. Ашылу салтанатына жергілікті мәртебелі тұлғалар мен Парр отбасының мүшелері барлығы 300-ге жуық адам қатысты, олардың бірі 1914 жылдың қазан айындағы, оның тағдыры туралы Соғыс министрлігіне жазылған анасының хатын оқып берді. Жақын маңда Паррдың өмірі мен өлімі туралы толық ақпаратты қамтитын тақташа орнату жоспарлануда. Ол кади болған гольф клубына да мемориалдық тақта орнатылды.

Бұрынғы Ұлыбританияның Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқандары

Парр британдық армияның соғыста қаза тапқан алғашқы сарбазы деп есептелсе де, ол соғыста британдық қарулы күштердің алғашқы құрбаны болған жоқ, себебі 1914 жылғы 6 тамызда британдық крейсер HMS Amphion (1911) неміс минасына шағылысып, батып, Корольдік теңіз күштерінің шамамен 150 теңізшісі қаза тапты. Сонымен қатар, ол соғыста өмірін жоғалтқан алғашқы британдық сарбаз да емес, өйткені соғыс жарияланғаннан кейін, бірақ әскерлер шетелге жіберілмей тұрып, бірнеше сарбаз достық оттан және абайсыздан атылып қаза тапты, бастапқысы 1914 жылғы 9 тамыздағы сержант Артур Роусон болды.