Кіріспе

Шығыс католик канондық кодексі Шығыс православие канондық құқығы

Шығыс шіркеулерінің канондарының кодексі (CCEC; Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium, қысқартылған CCEO) – 1990 жылғы еңбек, католик шіркеуіндегі 23 Шығыс католик шіркеулерінің канондық құқығының ортақ бөліктерін кодификациялайды. Кодекс 30 тарауға бөлінген және барлығы 1546 каноннан тұрады. Кодекс 1991 жылы күшіне енді. Батыс латын шіркеуі өзінің жеке кодексімен, 1983 жылғы Канондық құқық кодексімен басқарылады.

Тарих

Шығыс католик шіркеулерін құрайтын 23 sui iuris шіркеуі Киелі Тақтан өздерінің ерекше заңдарын кодификациялауға және оларды Папаға ұсынуға шақырылды, осылайша Шығыс католиктеріндегі барлық діни заңдардың толық кодексі құрылуы мүмкін болды. Папа Иоанн Павел II 1990 жылдың 18 қазанында "Sacri Canones" құжаты арқылы Шығыс шіркеулерінің Канон кодексін жариялады. Кодекс 1991 жылдың 1 қазанында күшіне енді.

Тіл

Шығыс католик шіркеулерінің ортақ канондық құқығының ресми тілі (ортақ құқық деп аталады) – латын тілі. Латын тілі Латын шіркеуінің тілі болғанымен, Шығыс шіркеулерінің тілі емес, бірақ ортақ құқық тілі ретінде осы тіл таңдалды, себебі барлық Шығыс католик шіркеулері арасында ортақ қолданыстағы тіл жоқ. Бұл шіркеулердің мүшелері грек, араб, румын, малаялам, ағылшын, француз, испан және португал тілдерін пайдаланады, алайда бұл тілдердің ешқайсысы ортақ құқық тілі ретінде қолданылуға қолайлы емес. Латын тілі заңдық және құқықтық дәстүрде ұзақ тарихы бар болғандықтан және аудармалар жасау үшін ортақ мәтін ретінде пайдалануға ыңғайлы болғандықтан таңдалды.

Ad Tuendam Fidem (Тұңғыш рет)

1998 жылы папа Иоанн Павел II «Ad Tuendam Fidem» атты мотупропио жариялады, ол 1983 жылғы Канондық құқық кодексінің 750 және 1371 канондары мен Шығыс шіркеулерінің канондары кодексінің 598 және 1436 канондарын өзгертіп, Шіркеу Магистериумының анық түрде ұсынған шындықтарын сақтау міндетін нақты түрде жүктеуді және оған байланысты канондық санкцияларды белгіледі.

Митис эт Мизерикорс Иесус

2015 жылдың 15 тамызында Папа Франциск CCEO-ның 1357-1377 канондарын өзгертетін «Mitis et Misericors Iesus» атты motu proprio-сын жариялады. Ол некелік жарамсыздыққа қатысты сот ісінің рәсімдерін реформалады және жеңілдетілген процедура енгізді.

Құзыреттер декреттік

2022 жылдың 15 ақпанында жарияланған "Competentias quasdam decernere" мотупропиосы 489, 496, 499, 501, 552, 546, 1052 және 1054 канондарды өзгертті.

Vocare peccatores - күнә жасаушылар

2023 жылғы 5 сәуірде Папа Франциск өзінің бастамасымен шығарылған «Vocare peccatores» апостолдық хатын жариялады. Ол 2023 жылғы 20 наурызда қол қойылды және 2023 жылғы 29 маусымда күшіне енді.

Мен мақтанамын

2023 жылғы 17 сәуірде Папа Франциск Iam pridem атты апостолдық хат шығарды. Оған 2023 жылғы 16 сәуірде қол қойылды. Жаңа заңнамаға сәйкес, 80 жасқа толған шығыс католиктері өз Синодтарының дауыс беруіне қатыса алмайды. Iam pridem жаңа заңнама "қазіргі қызметтегі патриархтар, бас архиепископтар, епархиялық епископтар және экзархтар" сексен жасқа толғандарына қарамастан, осы шектеуге қатысты емес екенін көрсетеді. Жаңа заңнама жарияланғаннан кейін бір ай өткен соң күшіне енеді. Ол 66 § 1, сондай-ақ 102, 149 және 183 канондарға өзгерістер енгізеді, сондықтан CCEO канондарына қайшы келмесе, литургиялық кітаптар сақталуы тиіс. 4-тарау. CCEO Рим Папасының мемлекеттермен және саяси ұйымдармен жасасқан шарттарын/келісімдерін жоймейді немесе төмендетпейді. Сондықтан олар CCEO-ның басқа ережелеріне қарамастан, өз күшін сақтайды.

Өзіндік шіркеулер мен діни рәсімдер

Sui iuris шіркеуі – "құқық нормасына сәйкес иерархиямен біріктірілген және Шіркеудің жоғарғы билігі оны sui iuris ретінде ашық немесе жасырын түрде мойындайтын христиан имандыларының қауымы" (CCEO, can. 27). Sui iuris термині – CCEO енгізген жаңалық және Шығыс католик шіркеулерінің шартты автономиясын көрсетеді. Көптеген құқықтық нюанстарды қамтитын бұл канондық термин, Шығыс католик шіркеулеріне олардың мәдени мұралық дербес сипатын сақтау үшін Құдай берген міндетті білдіреді. Бұл шіркеулердің дербестігі шартты, себебі олар Рим Папасының билігіне бағынады.