1973 жылғы Женева конференциясы: Араб-Израиль келісімдеріне қадамдар
Geneva Conference (1973)
1973 жылғы Женева конференциясы: Израиль-Араб дауының шешілуіне жасалған әрекет. Египет, Иордания, Израиль қатысты, Кеңес Одағы мен АҚШ төрағалық етті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Араб-израиль бейбітшілік конференциясы
Arab–Israeli peace conference
1973 жылғы Женева конференциясы – Йом Кипур соғысын аяқтау үшін шақырылған атысты тоқтатудан кейін, Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің 338-ші қаулысында көзделгендей, Араб-израиль қақтығысына шешім табу мақсатындағы келіссөздер әрекеті болды. Генри Киссинджердің белсенді «шаттл дипломатиясы» нәтижесінде конференция 1973 жылғы 21 желтоқсанда Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысының қолдауымен, АҚШ пен КСРО тең төрағалық етуімен ашылды. Конференцияға Мысыр, Иордания және Израильдің сыртқы істер министрлері қатысты. Сирияның аты жазылған тақта бос қалды, бірақ Сирия болашақта қатысу мүмкіндігін білдірді. Әр министр негізінен өз елдерінің қоғамдық пікіріне емес, бір-біріне емес, сөз сөйледі. Киссинджер өзінің қадамдық стратегиясын баяндап, конференцияның мақсаты – бейбітшілік екенін, ал БҰҰ 242-ші қаулысын іске асырудың «алғашқы және маңызды қадамы» ретінде күштерді бөліп шығару арқылы атысты тоқтатуды нығайту қажеттігін айтты. Содан кейін отырыс жабылды. Женевада келісімге қол жеткізілмесе де, бұл әрекеттер бекер кеткен жоқ. Израильде сайлау өткеннен кейін 1974 жылғы 18 қаңтарда Израиль мен Мысыр арасында әскери келісімге қол қойылды, ал 31 мамырда Израиль мен Сирия арасындағы келісімге қол қойылды. Конференцияны жандандыруға жасалған келесі әрекеттер сәтсіз аяқталса да, Израиль мен Мысыр арасындағы Синай келісімі 1975 жылғы 4 қыркүйекте Женева конференциясының процесі аясында ресми түрде Женевада қол қойылды. Бұл келісімде Мысыр мен Израиль арасындағы қақтығыстар «әскери күшпен емес, бейбіт жолмен шешіледі» делінген.
The Geneva Conference of 1973 was an attempt to negotiate a solution to the Arab–Israeli conflict as envisioned in United Nations Security Council Resolution 338 following the called for cease fire to end the Yom Kippur War. After considerable "shuttle diplomacy" negotiations by Henry Kissinger, the conference opened on 21 December 1973 under the auspices of the United Nations Secretary General, with the United States and the USSR as co chairmen. The foreign ministers of Egypt, Jordan and Israel were in attendance. The table with Syria's nameplate remained unoccupied, although Syria had indicated possible future participation. Each foreign minister spoke, mainly directed to their domestic audiences rather than to each other. Kissinger articulated his step by step strategy and stated that the goal of the conference was peace; the immediate need was to strengthen the cease fire by accomplishing a disengagement of forces as the "essential first step" toward implementation of UN 242. The meeting was then adjourned. Although no agreement was reached at Geneva, the effort was not in vain. Following the Israeli election, a military disengagement between Israel and Egypt was signed on 18 January 1974, and a disengagement between Israel and Syria was signed on 31 May. Although attempts in later years to revive the Conference failed, the Sinai Interim Agreement between Israel and Egypt was formally signed in Geneva on 4 September 1975, as part of the Geneva Conference process. This agreement stated that the conflicts between Egypt and Israel "shall not be resolved by military force but by peaceful means."
Мысырдың мақсаттары
Анвар Садат президент болған кезде Мысыр араб ұлтшылдығынан және аймақтағы радикалды режимдерден алшақтады. Мысыр осы елдердің Женева конференциясына қатысуына бөгет қойды. Мысырлықтардың басты мақсаты – президент Гамал Әбдел Насер тұсында 1967 жылы Алты күндік соғыста Израильге жоғалтқан аумақтарын қайтарып алу еді. Осы мақсатпен олар Йом Киппур соғысына да қатысты, бұл конференцияға дейін болған оқиға, сондай-ақ 1978 жылғы Кемп-Дэвид келісімдерінде де осы мақсатты көздеді.
By the time of the accession of Anwar Sadat as president, Egypt was disassociating itself from Arab nationalism and from radical regimes in the region. Egypt discouraged the participation of those nations in the Geneva Conference. The Egyptians' primary goal was to win back the territory they lost in 1967 to Israel in the Six Day War under president Gamal Abdel Nasser. This was their goal during the Yom Kippur War just prior to the conference and the goal during the Camp David Accords in 1978.
Палестиналық өкілдік мәселесі
Мысырлықтар, американдықтар, иорданиялықтар және кеңес одағы конференция арқылы палестиналық мәселе бойынша қандай да бір халықаралық келісімге қол жеткізілетіні және халықаралық істерде палестиналықтарды кімдер өкілдік ететіні анықталатынына үміттенді. Мысыр Палестина Азат ету Ұйымының (ПАҰ) палестиналықтарды өкілдік етуін және Женева конференциясында Мысыр, Израиль, АҚШ және басқа да беделді елдермен бірге қатысуын қолдады. Сириялық шенеуніктер одан да бір қадам басып, егер ПАҰ Женева конференциясына қатыспаса, Сирия да қатыспайтынын мәлімдеді. Осылайша, конференцияға Сириядан да ешбір өкіл қатыспады.
The Egyptians, Americans, Jordanians, and the Soviets hoped that, through the conference, some sort of international agreement on the Palestinian problem and on which specific persons would represent Palestinians in international affairs would be developed. Egypt was in favor of the Palestine Liberation Organization (PLO) to represent the Palestinians and to join Egypt, Israel, the United States, and other established nations in the Geneva Conference. Syrian officials went one step further and insisted that if the PLO was not present at the Geneva Conference, Syria would not be present either. Thus, no representatives from Syria were present at the conference either.
АҚШКСРО-мен қарым-қатынастар
Женева конференциясы АҚШ-тың Кеңес Одағын Таяу Шығыс бейбітшілік процесінде теңдес серіктес ретінде мойындаған соңғы мүмкіндік болды. Кейіннен, Мысырдың – ондаған жылдар бойы Кеңес Одағымен одақтас болған, бірақ күрт түрде американдық ықпал аймағына өткен – адалуы АҚШ-қа Кеңес Одағын процестен шеттетуге және Израиль мен араб елдері арасындағы жалғыз делдал ретіндегі рөлін бекітуге мүмкіндік берді. Бұл алдымен Израиль-Мысыр қарым-қатынастарында, ал кейін Израиль-Палестина қарым-қатынастарында көрінді.
The Geneva Conference was the last time that the US accepted the Soviet Union as a co equal partner in Middle East peace efforts. Later, the marked shift in the allegiance of Egypt – a decades long Soviet ally which abruptly moved into the American orbit – enabled the US to shut out the Soviets and assert a role as the sole mediator between Israelis and Arabs, manifested first in Israeli–Egyptian relations and later also in Israeli–Palestinian relations.
Жалпы және келтірілген сілтемелер
Эран, Одед (2002). "Араб-Израиль бейбітшілік процесі" Орта Шығыс саяси энциклопедиясы. Авраам Села, ред. Нью-Йорк: Континуум. Мейтал, Йорам. Египеттің бейбітшілік үшін күресі: үзіліссіздік және өзгеріс, 1967–1977.
Eran, Oded (2002). "Arab–Israel Peacemaking" The Continuum Political Encyclopedia of the Middle East. Avraham Sela, ed. New York: Continuum. Meital, Yoram. Egypt's Struggle for Peace: Continuity and Change, 1967–1977.