Генри Джеймстің "Театрлық туындылары": Екі пьеса жинағы
Theatricals
Генри Джеймстің "Театралдық туындылар" кітабында сахналалмаған "Жалдамалылар" мен "Бос жүргендер" пьесалары бар. Сюжеті – махаббат, отбасылық кикірістер мен өткен қарым-қатынастар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Генри Джеймстің 1894 жылы жарық көрген «Театрлық қойылымдар» кітабы екі пьесадан тұрады. «Жалдамалылар» және «Бос жүргендер» атты пьесалары сахнаға қойылмағандықтан, Джеймс оларды сахнаға шығара алмауы туралы өкініш білдіретін алғы сөзбен кітап түрінде жариялады.
Theatricals is a book of two plays by Henry James published in 1894. The plays, Tenants and Disengaged, had failed to be produced, so James put them out in book form with a rueful preface about his inability to get the plays onto the stage.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Анри Ривьердің "Флавиан: Заманауи өмір сахналары" атты әңгімесі негізінде жазылған "Тененттер" пьесасы толған ағылшын, сэр Фредерик Бинг, оның ұлы Норман және оның қамқоршысы Милдред Стэнмордың тағдырын баяндайды. Норман мен Милдред бір-бірін жақсы көреді, бірақ сэр Фредерик оған қарсы болып, ұлын Үндістанға жұмысқа жіберуге мәжбүрлейді. Сонымен қатар, сэр Фредериктің бұрынғы сүйіктісі, ұзақ жылдар жесірлік көрген Элеонора Виберт, отбасылық үйдің жанындағы Клердегі шатырын жалға алады. Элеонора өзінің ұлы Клодымен бірге келеді, ол (өзі білмейтін) сэр Фредериктің заңды емес ұлы. Көптеген қиындықтардан және ұсақ-түйек төбелесдерден кейін, Милдред пен отанына оралған Норман үйленеді, Клод өзінің тегі туралы шындықты біліп анасын кешіреді, ал Элеонора сэр Фредериктің неке ұсынысын қабылдамайды. Пьеса Милдред Элеонораны құшақтап аяқталады, бұл оқиғаға ағытпалы нота қосады. Осы кітапқа енген тағы бір пьеса – "Бейтарап", Джеймстің "Шешім" атты әңгімесінен алынған. Лондоннан қырық шақырым қашықтықтағы Брискет-Плейс ауылында, тәжірибесіз армия капитаны Льюэллин Прайм, Бландина Вигмордың ар-намысын жоғалтқанына сендіріліп, оған үйлену ұсынысын жасауға мәжбүр болады. Ол солай етеді және ол қабылдайды. Содан кейін көптеген кірулер мен шығулар, сондай-ақ көптеген сахналық амалдар орын алады. Ақырында, жас толған жесір Жаспер Праймды Бландинамен жасаған келісімінен босатады, содан кейін оның неке ұсынысын қабылдайды. Ол бастапқыда Бландинаға ұсыныс жасағандардың бірі болған, бірақ өзінің ақымақтығына тез өкінді. Ал Бландина Перси Траффордқа келіседі, ол да Праймді қиын жағдайға түсіргендердің бірі болған, бірақ кейін өкінген.
Based on a short story Flavien: Scènes de la vie contemporaine by Henri Rivière, Tenants tells of a widowed Englishman, Sir Frederick Byng, his son Norman, and his ward Mildred Stanmore. Norman and Mildred are in love, but Sir Frederick disapproves and forces his son to take a post in India. Meanwhile, Sir Frederick's former mistress, the long widowed Eleanor Vibert, rents his lodge at Clere, near the family house. Eleanor brings along her son Claude, who (unknown to himself) is the illegitimate child of Sir Frederick. After many complications including some minor fisticuffs, Mildred and the returned Norman will marry, Claude learns the truth about his parentage and forgives his mother, and Eleanor refuses Sir Frederick's offer of marriage. Mildred embraces Eleanor to close the play on a bittersweet note. The other play published in this book, Disengaged, was based on James' own story, The Solution. At Brisket Place, forty miles outside London, a naive army captain, Llewellyn Prime, is made to believe that he has compromised Blandina Wigmore and must propose to her. He does so and is accepted. Many entrances and exits and much other stage business follow. Eventually, the youthful widow Mrs. Jasper gets Prime out of his engagement to Blandina and then accepts his marriage proposal. She was one of the plotters who had got him to propose to Blandina in the first place, but she quickly repented of her folly. Meanwhile, Blandina accepts Percy Trafford, who was also one of those who got Prime into the original mess, but regretted it soon afterwards.
Негізгі тақырыптар
Кітаптың ең жақсы бөлігі Джеймстің қысқа, бірақ өткір кіріспесі болуы мүмкін, онда ол осы екі пьесаны сахнаға қоюға келмегені туралы айтады. Ол пьесалардың кітап түрінде жарық көргенімен өзін жұбатады: "Кітаптың мұқабалары ақысыз орындықтан достық көрініс сияқты көріне алады, ал жазылған жолдар сахнадағы әртүрлі дауыстарды еске түсіре алады; егер осылар оқырманға бір суретті көрсетіп немесе бір үн жеткізе алса, онда қиын сынақтан өтілген болып саналады және әлсіз жарықтарға қарама-қарсы тұрады". Осы әңгімемен салыстырғанда, пьесалардың өзі жасанды да тым құлпытады. "Жатақтар" екеуінің арасында, Элеонора Виберттің өзінің өткенінің құпияларымен бетпе-бет келіп, оларды жеңгеніне байланысты жақсырақ болуы мүмкін. "Ажырасып қалғандар" пьесасындағы үздіксіз келіп-кетулер, пьесаның тудырған қызығушылығын толығымен жояды. "Компромитке түскен" әйел туралы мүлде ескірген идеяға негізделген және шапшаңдыққа ұмтылумен тым ауырланған "Ажырасып қалғандар" Джеймстің тырысқан әрекеттерінен құлдырайды. Қызығы, бұл пьеса 1902 және 1909 жылдары Нью-Йоркте бірнеше рет қойылды. Оны "жансыз, жүрексіз, рухсыз" және "фантастикалық сұқақ" деп айыптап сынады.
The best part of the book may be James' brief but witty introduction, where he tells of his failure to get these two plays onto the stage. He barely consoles himself with the publication of the plays in book form: "The covers of the book may, in a seat that costs nothing, figure the friendly curtain, and the legible lines the various voices of the stage; so that if these things manage at all to disclose a picture or to drop a tone into the reader's ear the ghostly ordeal will in a manner have been passed and the dim footlights faced." Compared to this discussion the plays themselves seem artificial and way too busy. Tenants is probably the better of the two thanks to Eleanor Vibert, who faces the secrets of her past and overcomes them. The incessant comings and goings of Disengaged mostly dissipate any interest the play might have generated. Based on the hopelessly outmoded idea of a "compromised" woman and far too encumbered with frenetic stage business, Disengaged collapses under James' misguided efforts to keep things lively. Ironically, the play did get a couple performances in New York in 1902 and 1909. It received scathing reviews as "nerveless, heartless, soulless" and "fantastic nonsense."
Санаткерлік бағалау
Джеймстің пьесалары сыншылардың жағымсыз пікірлерін алды деу – Эверест тауындай шамадан тыс жұмсақ айту болар еді. Кейбіреулері тіпті Джеймстің туындыларын оқымақ болғандарға пьесаларын мүлдем оқымауға, не болмаса оның басқа жазғандарының бәрін оқығаннан кейін ғана сақтықпен қарауға кеңес береді. Джеймстің көркем прозасындағы маңызды бөлік болған ішкі монолог пен сананың терең талдаусыздан қалған бұл кітаптағы пьесалар, оның әңгімелерімен салыстырғанда, тыңсыз және сенімсіз көрінеді. Джеймс ерте жасынан-ақ театрға құмар болғанымен, тек диалог арқылы жанды кейіпкерлерді және маңызды драмалық оқиғаларды көрсету өнерін толық меңгерген жоқ.
It would be an Everest sized understatement to say that James' plays have gotten bad notices from critics. Some have gone so far as to recommend would be readers of James to skip the plays altogether, or at most to approach them gingerly after reading just about everything else he wrote. Deprived of the interior monologue and intense analysis of consciousness that James made such a large part of his fiction, the plays in this book do seem superficial and unconvincing compared to his narratives. Although James fell under the spell of the theater from an early age, he never mastered the art of presenting vibrant characters and significant drama in dialogue only form.