Кіріспе

Шахмат ашылыстары стратегиясы

Қырғи (немесе кірпіш) – шахматта көбінесе қаралар қолданатын, бірнеше ашылыстардан туындайтын қалпы. Қаралар c5-тегі пішінін ақтардың d4-тегі пішінімен айырбастайды, содан кейін пішіктерін a6, b6, d6 және e6 алаптарына орналастырады. Бұл пішіктер "тікендер" қатарын құрайды, олардың артында қаралар өз күштерін жинақтайды. Әдетте, пілдер b7 және e7-ге, жылқылар d7 және f6-ға, патшайым c7-ге, ал мұнаралар c8 және e8-ге (немесе c8 және d8-ге) орналасады. Қаралардың позициясы шектеулі болғанымен, оның үлкен потенциалдық энергиясы бар, егер қаралар b5 немесе d5 жүргізсе, ол босатылуы мүмкін. Бұл пішік бұзулар өте тиімді, себебі ақтар көбінесе пішіктерін c4 және e4-ке (Мароци байлауы) орналастырады.

Қара маневрлеу

Бастапқы Еділ құрылымы орнатылғаннан кейін, ақтардың қалай жауап беретініне байланысты, қаралардың өзінің фигураларын қайта ұйымдастырудың әртүрлі жолдары бар. d7-дегі ат көбінесе c5-ке секіреді, онда ол e4-дегі ақ пешке шабуыл жасайды; немесе e5-ке, онда ол c4-дегі пешке шабуыл жасайды. f6-дағы ат d6-дағы пешті қорғау үшін e8-ге (қаралар d8-ге торын орналастырған жағдайда) немесе d7-ге, тіпті бос болса h5-ке дейін жылжуы мүмкін. Қара патшайымы b8-ге (c8-дегі мұнараны ашып, мүмкін b5-ті қолдай отырып) немесе a8-ге (d5-ті бақылап) жылжытылуы мүмкін. d8-ге қойылған мұнара d6-дағы пешті қорғауға және оның d5-ке жылжуына көмектеседі. Кейде қаралар d4-ке ықпал ету үшін Bf8, g6 және Bg7 (немесе f6 бос болса, жай ғана Bf6) ойнайды. Немесе сол піл c7-ге (d8 арқылы) жеткізіліп, ақтардың (b8-дегі патшайыммен бірлесіп) нысанасына алынуы мүмкін. Сондай-ақ, қаралар Kh8, Rg8 және g5 ойындары арқылы патшалық жаққа шабуыл жасауға болады, көбінесе g қатарында мұнараларды екі еселеп, g пешін g4-ке жылжыту арқылы. Дәстүрлі шахмат стратегиясы қаралардың құрылымын жақтырмайтын, өйткені олардың фигуралары маневр жасау үшін аз кеңістікке ие. 1970 жылдардың басында "еділ" термині тар, қорғанысқа бағытталған және шабуылға қиын кез келген құрылымды білдірген, бірақ бүгінде ол нақты осы формацияны көрсетеді. "Еділ" 1970 жылдары кеңінен талданды, сол кезде ойыншылар одан туындаған стратегиялық идеялардың байлығын бағалай бастады. Қаралардың позициясы тар болғанымен, ол салыстырмалы түрде әлсіздіктерден бос. Ақтардың қаралардың пешке шабуыл жасаудың айқын жолы жоқ, бірақ жоғарыда айтылғандай, қаралардың құрастыру үшін бірнеше әдісі бар. Осылайша, "Еділ" қазіргі шахмат тәжірибесінде даму жүйесі ретінде танымалдылығын сақтап келеді.

Ерте тарих

Ағылшын ашылуындағы идеялар Hedgehog бастапқыда осы жерде әзірленді. Hedgehog қорғанысы, әсіресе, қаралардың симметриялық ағылшын ашылуында (1. c4 c5) осы құралымды қабылдауына сілтеме жасайды: 1. c4 c5 2. Nf3 Nf6 3. g3 b6 4. Bg2 Bb7 5. Nc3 e6 6. 0-0 Be7 7. d4 cxd4 8. Qxd4 d6. Қаралар жиі осы құралымды қолданатын басқа ашылуларға патшалық үнді қорғанысы, сондай-ақ Сицилия қорғанысының Тайманов және Кан варианттары жатады. Ақтар да Hedgehog құралымын қабылдауы мүмкін, бірақ мұндай жағдайлар сирек кездеседі. Дегенмен, мұндай жағдай 1970 жылғы Зигенде өткен Фишер – Андерссон ойынында болды, ол осы даму әдісін көрсеткен алғашқы ойындардың бірі еді. Фишердің осы ойындағы күшті жеңісі, онда Kh1/Rg1/g4 шабуыл әдісі жарқын ойнатылды, Андерссонға үлкен әсер етті, ол кейіннен Hedgehog шеберіне айналды, мысалы, 1975 жылғы Милан қаласында өткен Карпов – Андерссон ойынында.