Кіріспе

Австралиялық эколог Питер Уильям Джеффри Ньюман (1945 жылы туған) – Батыс Австралияның Перт қаласындағы экологиялық ғалым, автор және педагог. Қазіргі уақытта ол Curtin университетінде тұрақтылық профессоры. 1980-жылдардан бері белсенді және ресми консультанттық қызметтері арқылы Перт қаласының электрленген қалалық теміржол желісін дамытуға қосқан үлесімен танымал. Ньюман тұрақты қалалар туралы 20 кітап және 330-дан астам мақала жазды, сонымен қатар 1980-жылдардың екінші жартысында «автомобильге тәуелділік» терминін енгізгенімен белгілі. Ол 1979 жылы Фримантль теміржолының жабылуына және 1983 жылдан бері қалалық теміржол жүйесін қайта құруға қарсылық көрсеткен қоғамдық қозғалыспен тығыз байланыста болды. Ол Климаттық өзгерістер жөніндегі үкіметаралық комиссияның көлік саласы бойынша жетекші авторы. Ол химия ғылымдарының кандидаты (1972, Батыс Австралия университеті) және 1972 жылы Делфт университетінде Экология ғылымдары бойынша докторантураны бітірді, Dip EST.

Карьерасы мен ықпалы

Ньюман 1980-ші жылдардың екінші жартысында "автомобильге тәуелділік" терминін халықаралық деңгейде танымал етуімен ең белгілі. Бұл термин сол кездегі қалалардың, кең жайылған қала маңындағы аудандарға негізделгендігінің, автомобиль пайдаланудың өсуіне қалай әкеліп соқтырғанын түсіндірді. Ол әріптесі Джефф Кенвортимен бірге көлік тәжірибесі мен құрылымдарын зерттейтін халықаралық зерттеу жобасын жетекшілік етті (33 әлемдік қала бойынша бастапқы деректер жиналды). Зерттеу нәтижелері "Қалалар және автомобильге тәуелділік: халықаралық анықтамалық" кітабында жарияланды, онда автомобильге тәуелділік тұжырымы енгізілді – қазіргі қала құрылысы мен саясатындағы маңызды ұғым. Кейіннен екі зерттеуші "Тұрақтылық және қалалар: автомобильге тәуелділікті жеңу" кітабын бірлесіп жазды, ол 1999 жылы Ақ үйінде таныстырылды, Президенттің тұрақты даму жөніндегі кеңесі қалалық мәселелерге көбірек назар аударуға көшкен кезде. Соңғы жұмыстарының бірі – "Автомобильге тәуелділіктің соңы: қалалар автомобильге негізделген жоспарлаудан қалай өтуде". "Сәулелік экожүйелер ретінде қалалар: принциптер мен тәжірибелер" атты еңбегінде, Изабелла Дженнингспен бірлесіп жазылған, Ньюман қала тұрғындарының биоаймақтық ортаға қалай қайта интеграциялануы мүмкін екенін және қалалардың өзі экологиялық тұрақтылықты ескере отырып қалай жоспарлануы керектігін көрсетеді. Әлемнің көптеген елдерінен алынған мысалдарды келтіре отырып, авторлар кейбір қалаларды қайта жаңарту үшін жаңбыр суын жинау, шатырларды жасылдандыру және жаңаруға жарамды энергия өндіру қажеттігін көрсетеді. Басқа қалаларда жойылып бара жатқан түрлер үшін биологиялық әртүрлілік саябақтары, олардың азық-түлік өндірісімен байланысын қолдайтын қоғамдық бақтар және жаяу жүрушілерге қолайлы кеңістіктер бар, бұл жаяу және велосипедпен жүруді ынталандырады.

Жергілікті, мемлекеттік және федералды үкімет

1976-1980 жылдары Ньюман Фримантл қаласындағы жергілікті басқару кеңесінің мүшесі болып қызмет етті. Ньюман Батыс Австралия мемлекеттік үкіметіне үш рет шақырылып, үкіметтік кеңесші болды. Соңғы шақыруда (2001-2003 жж.) ол Премьер-министр мен Министрлер кабинетінің департаментінде Тұрақтылық саясатының директоры болып жұмыс істеді, онда ол Мемлекеттік тұрақтылық стратегиясын басқарды және жазды – бұл әлемдегі мемлекеттік/провинциялық деңгейдегі алғашқы стратегия болды. 2004-2005 жылдары ол Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Тұрақтылық комиссары болды. 2008-2014 жылдары ол Infrastructure Australia құрамына мүше болды.

Академия

1989 жылдан 2007 жылға дейін Ньюман Батыс Австралиядағы Мурдок университетінің тұрақтылық және технология саясаты институтының директоры қызметін атқарды. 2007 жылы Ньюман Мурдок университетінен Кертин университетіне өтті. 2006–2007 жылдары ол Вирджиния университетінде, Шарлотсвилл қаласында Фулбрайт стипендиаты болды.

Халықаралық кеңесші

Питер Ньюман Адам қоныстары жөніндегі ғаламдық зерттеу желісінің кеңесші кеңесінің және ЮНЕСКО-ның SCOPE Ecopolis жобасының ғылыми кеңесші комитетінің мүшесі. Ол Данияның Копенгаген қаласында орналасқан Gehl Architects компаниясының аға консультанты. 2014 жылы Климаттың өзгеруі жөніндегі үкіметаралық топтың АР5 жеңілдету жөніндегі баяндамасына автор болды, 2018 жылы 1,5 градусқа қатысты арнайы баяндамаға және 2022 жылы АР6 жеңілдету жөніндегі баяндамаға автор болды, онда ол көлік саласы бойынша үйлестіруші жетекші авторы болды.

Құрметтер мен марапаттар

Мёрдок университетінің 25 жылдығына арналған арнайы қызмет медалі. (2000) 2001 жылы Австралия үкіметінен жоспарлау және тұрақтылық саласындағы еңбегі үшін ғасырлық медаль. 2009 жылдан бастап Австралия Технологиялық ғылымдар мен Инженерлік академиясының мүшесі. 2018 жылдан бастап Австралия Жоспарлау институтының мүшесі. 2014 жылы тұрақты көлік және қала құрылысына қосқан үлесі үшін Австралия орденінің офицері. 2018/19 жылғы Батыс Австралияның Ғалымы. 2023 жылға дейінгі «Нөлдік эмиссия аймақтарына жол» жобасының бір бөлігі.