Кіріспе

Моррис Джастроу кіші (13 тамыз 1861 – 22 маусым 1921) – Польшада туған американдық шығыстанушы және кітапханашы, Пенсильвания университетімен байланысты болған.

Өмірбаян

Ол Польшадағы Конгресс штатында Варшавада дүниеге келді және 1866 жылы әкесі, танымал Талмуд ғалымы Маркус Джастроу, Родеф Шалом қауымының раввині лауазымына тағайындалған кезде Филадельфияға келді. Филадельфия мектептерінде білім алып, 1881 жылы Пенсильвания университетін бітірді. Оның бастапқы ниеті раввин болу еді. Осы мақсатта ол Орталық Еуропадағы алғашқы заманауи раввиндік семинарияда, жаңадан құрылған Бреслаудағы еврей теологиялық семинариясында теологиялық білім алды, сонымен қатар Германия университеттерінде семиттік тілдерді оқыды. Джастроу Еуропаға сапар шегіп, Лейпциг университетінде оқыды, онда 1884 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Содан кейін ол Сорбоннада, Коллеж де Франс және Эколь де Ланг де Лангель де Лангельде семиттік тілдерді тағы бір жыл зерттеді. 1885 жылы Америка Құрама Штаттарына оралғаннан кейін, ол Филадельфиядағы әкесіне көмекші болып тағайындалды, бірақ бір жылдан кейін өз еркімен қызметтен кетті. Оның "Иудейлер және иудаизм" атты қоштасу үнқатысуы дәстүрлі иудаизмнен жеке бас тарту ретінде қабылданып, түсінілді. Джастроу тіл білімі мен археологияны зерттеуге толыққандай берілді және біртіндеп діндер тарихын зерттеу саласын кеңейтті. 1885 жылы Пенсильвания университетінде семиттік тілдер оқытушысы болып жұмыс істеді, ал 1891 жылы семиттік тілдер профессоры атанды. 1888 жылы Пенсильвания университетінің кітапханашысы болып, 1898 жылы бас кітапханашы болды. 1914–1915 жылдары Америкалық Шығыс қоғамының, ал 1916 жылы Библиялық әдебиеттер қоғамының президенті болды. Ол 1921 жылы Пенсильвания штатының Дженкинтаун қаласында қайтыс болды. Ол көптеген мақалалар жазып, 1901–1906 жылдары Еврей баспа қоғамынан шыққан "Еврей энциклопедиясы" атты ғылыми энциклопедияның редакторларының бірі болды; сондай-ақ, "Encyclopaedia Biblica" (1903), "Encyclopædia Britannica" (11-ші басылым), "The New International Encyclopedia" және "Webster's Dictionary" сөздіктеріне де үлес қосты. Ол вавилондық Диббарра эпосының фрагментін (1891); Иуда бен Давид Хайюдждің грамматикалық трактаттарының арабша мәтінін (1897); Джеймс Дарместетердің таңдамалы мақалаларын (мемуарлармен; мақалалардың түпнұсқа француз тілінен Хелен Бахман Джастроу (Моррис Джастроу, кіші), 1895 ж.) аудармасын және Дін тарихы бойынша нұсқаулықтар сериясын редакциялады. Оның 1885–1916 жылдар аралығындағы кітаптарының, монографияларының және еңбектерінің библиографиясы А. Т. Клей және Дж. А. Монтгомери тарапынан жиналып, жарияланды (жеке таралым үшін). Оның студенттерінің ішінде семиттік тілдер бойынша докторлық диссертациясын қорғаған алғашқы афроамерикандық ғалым Пезавия О'Коннелл болды. 1898 жылы О'Коннелл Пенсильвания университетінде Джастроудың жетекшілігімен "Ивриттегі таза және лас сөздердің синонимдері" атты диссертация қорғады.