Кіріспе

Батей (көпше түрі: батейлер) – қант зауытының төңірегінде салынған елді мекен. Оларды Кубада, Доминикан Республикасында және Пуэрто-Рикода кездестіруге болады. Куба мен Доминикан Республикасында қант өндірісінің негізгі бірлігі әдетте инженерия деп аталады. Инженерия – орталық басқару кеңсесі, қант қамысын өңдеу зауыты, қант тазарту зауыты, кеңсе мен тазарту зауытының маңындағы қала, қант егістік алқаптары (кампос де каня) және жүк машиналары, пойыз, трактор, таразы сияқты түрлі өндірістік жабдықтар мен жұмысшыларға арналған тұрғын үйлерден (әдетте батей деп аталады) тұрады. Батей – казармалар мен бірнеше үйден құралған компаниялық қала. Батейлердің мөлшері әртүрлі болуы мүмкін. Олар қант егістік алқаптарына жақын орналасқан, осылайша жұмысшылар топтары еңбек ететін жерге жақын тұруына мүмкіндік береді.

Доминикан Республикасы

1933 жылдан бері жыл сайын Доминикан Республикасына қант өнімін жинауға жұмыс істеу үшін Гаитиден маусымдық көшіп келушілер келіп тұрады. Көшіп келушілер батейдегі бөлмелерде орналасады, кейде ешқандай жағдайсыз, және ұзақ күндер бойы ауыр еңбек етуі тиіс. Бүгінде инженеолар мен жер иелері (колонолар) бас іздеушілерге (бускондарға) әрбір қант кескіші (пикадор) үшін сыйақы төлейді. Бас іздеуші жұмыс іздеушіні жұмысқа алуға уәде береді және болашақ иммигранттан ірі сома талап етеді. Иммигранттар келген соң, еңбегін аяқтағанша батейден шыға алмайтынын білуі мүмкін. Уақыт өте келе, кейбір көшіп келушілер қант өнімін жинаудан кейінгі алты айға дейін, "өлген уақыт" (tiempo muerto) деп аталатын кезеңде қалып, гаитилік әйелдермен отбасы құрды. Батейлер мәдениеті мен тілінің қосындысымен ерекше, гаити және доминикан элементтері араласқан. Доминикан үкіметі тарихи түрде батейлерге елдегі басқа да қауымдарға қарағанда аз мемлекеттік қызмет көрсеткен, себебі батейлер заңсыз қоныстар саналды. Батейлер елдің басқару жүйесінен тыс деп есептелді. Негізгі қызметтерді қамтамасыз ету жауапкершілігі мемлекеттік қант кеңесіне (CEA: Consejo Estatal de Azúcar) немесе жеке компанияларға жүктелді, бірақ олар көбінесе бұл міндеттемелерін орындамайтын. Батейлерде гаитиліктер ғана (азамат емес) тұратын жерлер деп есептелді. Батейлерді толтырған гаитиліктер заңды иммигранттар болмағандықтан, олардың балалары көбінесе транзитте туғандары үшін азаматтық құжаттарынан айырылды. Гаитиден де азаматтық құжаттары болмаса, олар мектепке бара алмайды және басқа да мемлекеттік қызметтердің артықшылықтарынан айырылады. Алайда, бірқатар бейүкіметтік ұйымдар батейлерде бастауыш мектептер ашып, осы мәселені шешуге тырысып, оларға доминикан азаматтығын алуға көмектесуде. Бұрын қант өнеркәсібі табысты сала болған. Бірақ, қазіргі Доминикан қант өнеркәсібі бәсекеге төтеп бере алмайды, және осы қауымдарға білім беру мен денсаулық сақтау қызметтерінің тарихи жетіспеушілігімен байланысты, төмен жалақылар батейлерді елдегі ең кедей қауымдардың біріне айналдырды. Доминикан Республикасындағы қазіргі үрдіс – инженеолардың өндірісті тоқтатуы, соның салдарынан қауым үшін жалғыз табыс көзінің жойылуы және батейлердің жаңа типтегі қауымдарға өте баяу түрленуі. Санто-Доминго провинциясындағы Лос-Алькарризос – бұрын батей болған, бірақ қазір аймақтағы және Санто-Домингодағы жұмыс орындары арқылы өмір сүретін муниципалитеттің жақсы мысалы. Батей – қазіргі заманғы құлдық түрі, онда гаитиліктерге 12-14 сағаттық еңбек үшін 2 АҚШ долларынан кем төленеді. Олар көбік тақталарда ұйықтап, электр қуаты мен сусыз өмір сүруге мәжбүр.