Кіріспе

Буддалық дұғалар шағын пагодаларда сақталған

Хьякуманто Дарани (百万塔陀羅尼), немесе "Бір миллион пагода мен Дарани дұғалары" – қағазға басылып, кейін оралып, миниатюралық пагодаларға ұқсас ағаштан жасалған қобдишаларға орналастырылған буддалық дұғалар немесе мантралар жинағы. Қытай буддалық храмдарынан ағашқа басылған кітаптар 8 ғасырда Жапонияда белгілі болғанымен, Хьякуманто Дарани Жапониядағы басып шығарудың ең ерте сақталған мысалдары болып табылады және Корея Дарани Сутрасымен бірге әлемдегі ең көне баспа өнімдерінің бірі саналады.

Өндiру

Хиакуманто Дарани жасау – зор күш-жігерді қажет еткен іс болды. 764 жылы, таққа қайта отырған жылы, император Шотоку бір миллион кішкентай ағаш пагоданы (Хякуманто (百万塔)) тапсырыс берді. Әр пагоданың ішінде буддалық мәтін, Вималасуддхапрабхаса махадхарани сутрасы (Мукуджоко даидарани кё (無垢淨光大陀羅尼經)) басылған қағаздың кішкентай бөлігі (көбінесе 6 x 45 см) болды. Олардың Нара қаласында басылғандығы айтылады, себебі сол жерде мұндай ірікөлденді өндіріс үшін қажетті жабдықтар, шеберлер мен біліктер болған. Ағаш пагодалардың негізіндегі іздер олардың токарлық станокта өңделгенін көрсетеді, ал оларды зерттеу нәтижесінде олардың жасалуында 100-ден астам түрлі токарлық станок пайдаланылғаны анықталды. Нара маңындағы Хорю-джи ғибадатханасында 45 000-нан астам пагода мен 3 962 басылған дхарани сақталған, бірақ бүкіл әлемде 50 000-нан аз пагоданың бар екені белгілі. Олардың жасалуы шамамен 770 жылы аяқталды және елдің әр тарапындағы ғибадатханаларға таратылды.

Тарихи контекст

Шотокуның "Хакуманто Дарани" жаздыру себептері туралы әртүрлі теориялар бар. Бірі – 764 жылғы Эми көтерілісін басуға байланысты өкініш пен алғыс білдіру, ал екіншісі – билік пен ресурстарды бақылауға талпыну. Алайда, бұл іс саяси және рухани мақсаттарға бірдей қызмет етуі мүмкін. Баспа технологиясы "Хакуманто Дарани" құру арқылы өзінің қадірлі мақсатына қол жеткізді деп есептелді ме, әлде осы жаппай өндірістің құны тым жоғары болды ма, белгісіз. Бірақ баспа технологиясы он бірінші ғасырға дейін кеңінен таралмады, кітаптарды өндіру және тарату көбінесе қолмен жазылған қолжазбаларға тәуелді болды.