Кіріспе

Жабық спорт

Қысқа төсеніштік боулз – ойыншылардың ауыр допты біршама тегіс бетке итеріп, мүмкіндігінше көп ұпай жинауға тырысатын, өз доптарын қарсыластарының доптарына қарағанда жаққа жеткізу арқылы олардан озып түсуге бағытталған жабық спорт түрі. Бұл ойын – газондық боулздің қазіргі заманғы нұсқасы, одан туындаған.

Орындар

Қысқа мат боулз үй ішінде ойналады, сондықтан ол жыл бойына ойналатын, ауа райына тәуелсіз спорт түрі. Оның жабдықтарын тасымалдау оңай және жылдам орнатылатындықтан, ауылдық үйлер, мектептер, спорттық және әлеуметтік клубтар сияқты бірнеше мақсатта қолданылатын орындарға өте ыңғайлы; тіпті Солтүстік теңіздегі мұнай платформаларында да ойналады.

Ойынның ұзақтығы

Көптеген боулинг түрлеріндегідей, қысқа төсеніште де ойын уақыты өзгеріп отыруы мүмкін. Уақыт қымбатқа түсетін клубтық жарыстарда, ойынның белгілі бір уақыты таңдалады, соның арқасында алмасу кезеңдері қысқа болады. Ұлыбритания және Еуропа бойынша SMPT (Short mat Players Tour) ұйымдастырған, маңызды жарыстарда белгілі бір саны "эндтер" ойнатылады. Корона жасыл және үй ішіндегі боулинг сияқты дәстүрлі ойындарда, жеңімпаз алдыңғы қатардағы ойыншылар келесі эндте ойнағысы келетін ұзындыққа дейін жақты орталық сызыққа қоюға мүмкіндік алады. Ал қысқа төсеніш боулингінде ойын қарапайымдатылған, жеңімпаз скипке жақты қалаулы ұзындықты анықтайтын сызыққа орналастыруға рұқсат беріледі.

Ойын қалай ойналады

Қысқа төсенішті сауыт ойыны, көп жағынан шұңғымалы сауыт ойынына ұқсас, себебі әр ойыншының немесе команданың мақсаты – сауыттарды (ағаштарды) төсеніш бойымен домалатып жіберіп, оларды мүмкіндігінше көптеп және қарсыласынан гөрі мақсатқа, "жаққа" жақын орналастыру болып табылады. Басты айырмашылық – ойын алаңының мөлшері және төсеніштің ортасындағы тосқауылдың болуы. Тосқауылдың болуы ойыншылардың қарсыластарының ағаштарын қазіргі орнынан ығыстыру әрекеттерін азайтуға бағытталған. Ойыншылар сауыттардың табиғи қисықтығын пайдаланып, тосқауылдың және басқа ағаштардың айналысын жасауға, тіпті бар ағашты итеруге ұмтылады. Тосқауылға тиген немесе ойық аймағына түскен ағаштар "өлген" болып есептеледі және келесі ағаш жіберілгенге дейін аластатылады. Егер сауыт ойыққа қарай жылжығанда "жаққа" тисе, ол "тірі" болып қалады және есепке жатады. Қысқа төсенішті сауыт ойынындағы шеберлік сауыттың қисықтығында және оны ұпайға есептелетін немесе қорғаныш ретінде қолданылатын, позицияларды өзгертуге кедерілгі келтіретін орынға жеткізу шеберлігінде жатыр. Төсеніштің және еденнің сапасы әртүрлі болуы мүмкін, бірақ әрбір жайда бейтарап төсеніштерге басымдық беріледі. Әртүрлі сауыт ойындарының, соның ішінде қысқа төсенішті сауыт ойынының толық сипаттамасы bowls.org.uk сайтында сақталады.

Тарих

Қысқа төсеніштік боулинг ойынының пайда болуы нақты белгісіз, бірақ бір әңгіме бойынша, оны алғаш рет Уэльсте жұмыс істеуге келген екі оңтүстікафрикалық ойнаған. Олар Оңтүстік Африкада ашық ауада боулинг ойнаған, және мүмкін, Уэльстегі қолайсыз климат пен ұзақ жабық маусымға байланысты, шіркеу залындағы төсеніште ашық ауадағы ойынды имитациялауға тырысқан. Кейін олар Солтүстік Ирландияға көшіп, жаңа ойынды өздерімен бірге алып кеткен. Ойынның ережелері мен талаптары жасалды және ойын тез арада провинцияда кеңінен танымал болды. Оны Англияға ирланд эмигранттары әкелді, бірақ 1980 жылдарға дейін дамуы баяу болды, сонда оның барлық жастағы адамдар үшін қолжетімді спорт түрі ретіндегі әлеуеті анықталды. Англиялық қысқа төсеніштік боулинг қауымдастығы (ESMBA) 1984 жылы құрылды және қазір Англиядағы осы спорттың басқарушы органы болып табылады. Спорт Англияда екі деңгейде басқарылады: ESMBA Ұлттық чемпионаттар мен облыстар аралық чемпионаттарды қадағалайды және Ұлттық құраманы басқарады. Ал жергілікті деңгейде 37 облыстық қауымдастық өздерінің географиялық аймағында лигалық, бір күндік және іріктеу жарыстарын ұйымдастырады. 2009 жылы ESMBA жаңа Ұлттық клубтық чемпионатты іске қосты, онда барлық төрт номинацияда (Жеке, Жұп, Үштік және Төрттік) командалар бақталасты, барлық ойыншылар бір клубтан болды. Финалдық күн Регби Торнфилдте өтті, онда Норфолк облысының «Кирби Бедон» клубы Эссекс облысының «Уоррен Хит» клубын жеңіп шықты. 2010 жылы Кембриджшир облысының «Доннингтон» клубы жеңіске жетті, ал 2011 жылы Норфолк облысының «Боб Картер» клубы жеңімпаз атанды. 2012 жылы Шығыс Англиядан тыс команда алғаш рет титул жеңіп алды, Чешир облысының «Морли Грин» клубы чемпион атанды. Соңғы мәліметтерге сәйкес, 2016/17 маусымында ESMBA-ға 18 337 мүше тіркелген. ESMBA ережелерін филиалдасқан клубтар және көптеген басқа клубтар да сақтайды. Көптеген клубтар өз мүшелері арасында жарыстар ұйымдастырады, сонымен қатар жарыстарға қатысуға ниеті жоқтарға бейресми боулинг ойнауға мүмкіндік береді.