Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Приезд I (1211–1287) – 1250–1287 жылдары Мажар Корольдігінің қарауындағы Босния банi болған. Ол Котроманич әулетінің негізін қалаушысы болуы мүмкін.
Prijezda I (; (1211–1287) was a Bosnian Ban as a vassal of the Hungarian Kingdom, reigning 1250–1287. He was probably the founder of the House of Kotromanić.
Христиан дінінен ереске және кері
Преждеда бастапқыда Рим-католик дінінде болған, бірақ кейін богомилизмге көшкен. Папаның Бан Матей Нинославқа жолдаған хатына сәйкес, ол Матей билік еткен кезеңде қайтадан католицизмге оралған. Оның бұрынғы дініне қайтуына байланысты оған сенім болмағандықтан, ұлын Доминикан орденіне кепіл ретінде жіберуге мәжбүр болды. Бан Матей Нинослав тіпті Римге дейін Преждеданың ұлы, Преждеда II-нің босатылуын сұрап жалбарынды, олардың адал католиктер екендігіне кепілдік берді, бірақ оның өтініші ешкімнің құлағына іркілмеді.
Prijezda was originally a Roman Catholic Christian, but he converted to Bogomilism later on. According to the Pope's letter to Ban Matej Ninoslav, he converted back to Catholicism during Matej's reign. As he could not be trusted because of his previous conversion, he was forced to send his son as a guarantee to the Dominican Order. Ban Matej Ninoslav had to beg even to Rome itself for the release of Prijezda's son, Prijezda II, guaranteeing that they are none other than faithful Catholics – but the pleas reached deaf ears.
Крест жорығы кезінде билік ету
Босниялық крест жорығы (1234–1239) кезінде Матей Нинославқа қарсы христиан әскерлеріне басшылық еткен Коломан Боснияның көп бөлігін бағындырып, Матейді және оның әскерін уақытша кері шегіндірді. Ол Нинославтың ең жақын туысы болған Прижездаға Босния бан атағын берді. Прижезда тек екі жыл ғана билік етті, себебі Матей монғолдарға жеңілгеннен кейін Боснияның көп бөлігін қайта бақылауға алды. Прижезда өміріне қауіп сезіп, Венгрияға қашып кетті.
During the Bosnian Crusade (1234–1239) against Matej Ninoslav Herzeg Coloman commanding the Christian Armies conquered most of Bosnia and temporarily pushed Matej and his forces. He gave the title of Bosnian Ban to Prijezda, who was Ninoslav's closest living relative. Prijezda ruled for only two years, because Matej managed to restore control over most of Bosnia after the Hungarian defeat in the face of the Mongols. As Prijezda was in mortal danger, he fled to Hungary.
Тыйым салу
1250 жылы Матей Нинославтың қайтысынан кейін Босния үкіметі мәселесі туды. Нинославтың ұлдары Боснияның тәуелсіздігін сақтау үшін батыл күресті, бірақ ақырында Венгрия королі Бела IV Боснияны әскери жолмен бағындырып, Преждеданы Венгрия атынан билік етуге міндеттелген бан етіп тағайындады. Бан болғаннан кейін, Преждеда Босниядағы босниялық шіркеудің діни бұзықтықтарын жою науқанын бастады. Богумилдерге қарсы қатал күресі үшін Папа Рим доминикандықтарға оның ұлын қайтаруға бұйырды, себебі Преждеда берілген католик болып шықты. 1253 жылдың 11 қарашасында Венгрия королі Бела өзінің әскерлерімен босниялық діншілдерге қарсы қалай күрескенін жазды. Содан кейін король Бела босниялық банды бөліп, Преждедаға Боснияның өзін, Врбас және Босна өзендері арасындағы аймақты, оның мұрагерлік иелігі ретінде берді. Ал Усора мен Соли патша тағайындаған банстер – Ростислав, Бела, Михаил басқаратын жеке бандықтарға айналдырылды, кейін герцогтік дәрежесіне көтерілген Мачша бандығына бағынды. Ақырында Боснияның өзі Мачша герцогтығына бағынды. Батылдықпен шайқасқандығы үшін Преждеда Венгрия королінен «Фиделис Ностер» («Біздің адал қызметшіміз») атағын, сондай-ақ Горни-Михоляц маңындағы Босниядан тыс жерлерді алды. 1254 жылы Венгрия королі Бела IV Сербия корольдігіне шабуыл жасап, Захумльеді жаулап алды және оны Преждеданың Босниясына берді, бірақ Венгрия мен сербтер арасындағы келісім оны Рашкаға қайтарды. 1255 жылы Венгрия королі босниялық банге Славонияда жаңа жерлер сыйлады. 1260 жылы Преждеда босниялық әскерді Венгрия армиясының құрамында Богемия короліне қарсы шайқасуға жіберді. 1270 жылы король Бела IV қайтыс болды. Оның орнын ұлы V Стефан басты. Сол жылы король V Стефан қайтыс болды. Венгрия тағына оның ұлы Ладислав IV отырды. Ол билік жүргізуге тым жас болғандықтан, оның кумандық анасы Елизавета регенттік қызметін атқарды. Венгриядағы билік алмасу кезеңінде Преждеданың билігі күрт төмендеді. Венгрияның қазынашысы Севериннің Угрині сияқты бірнеше венгр ақсүйектері Боснияны өз титулдарына қосты, сонымен қатар Босниялық ақсүйек Стивен Боснияда үлкен ықпал мен беделге ие болды, бұл Преждеданың беделінен әлдеқайда жоғары еді. 1284 жылы Преждеда Сербия патшасының қызы, Сирмиялық Елизаветаны және оның ұлы Степан I Котроманычті одақты нығайту мақсатымен үйлендірді. Преждеда 1287 жылы қарттығына байланысты тақтан бас тартыуға мәжбүр болды. Ол өмірінің соңғы күндерін Землениктегі өз иелігінде өткізді.
After the death of Matej Ninoslav in 1250, the question of power over Bosnia was initiated. Ninoslav's sons fought valiantly to keep Bosnia independent, but eventually King Béla IV of Hungary martially subjected Bosnia and made Prijezda its Ban, who vouched to rule in Hungary's name. After he became Ban, Prijezda started a campaign to exterminate the Bosnian Church's heresy in Bosnia. Due to his ruthless fight against the Bogumils, the Pope ordered the Dominicans to return him his son as it appeared that Prijezda became a pious Catholic. On 11 November 1253 Hungarian King Bela wrote how he fiercely fought against the Bosnian heretics with his armies. After that, King Bela partitioned the Bosnian banate in a way that Prijezda was given Bosnia proper, the area between the valleys of the rivers of Vrbas and Bosna, as his hereditary demesne. Usora and Soli on the other hand were made separate banates ruled by Bans named by the King – Rostislav, Béla, Michael – later subjected to the Banate of Macsó, which had been raised to a Dukedom. Eventually, Bosnia itself was subjected to the Duchy of Macsó. Because of his heroic fights, Prijezda received the title "Fidelis Noster" ("Our Faithful") from the Hungarian King, as well as several lands outside Bosnia, around Gornji Miholjac. King Bela IV of Hungary attacked the Serb Kingdom of Rascia of King Stefan Uroš I and conquered Zahumlje in 1254 which it gave to Prijezda's Bosnia, but the eventual peace between Hungary and the Serbs returned it to Rascia. In 1255 the Hungarian King granted new lands to the Bosnian Ban in Slavonia. Prijezda had to dispatch Bosnian forces in 1260 to fight in the Hungarian Army against the Bohemian King. In 1270, King Bela IV died. He was succeeded by his son Stephen V. The powerful Duke of Macsó was killed a war in 1272. The same year King Stephen V died. The Hungarian throne was succeeded by his son Ladislaus IV. He was too young to rule, so his Cuman mother Elizabeth acted as regent. During these changing times for the power in Hungary Prijezda's power dropped severely. Not only did several Hungarian nobles, including Ugrin of Severin, Hungary's treasure holder included Bosnia in their titles, but a certain Bosnian nobleman Stephen appeared in Bosnia with high influence and prestige; greatly surpassing that of Prijezda. In 1284, Prijezda arranged a marriage between the Serbian Princess Jelisaveta, daughter of the King of Syrmia, Stefan Dragutin, and his son Stephen I Kotromanić in an attempt to forge an ever lasting alliance with Dragutin. Prijezda was forced to withdraw from the throne in 1287 due to his old age. He spent his last hours on his estate in Zemljenik.