Кіріспе

Америка Азаматтық соғысы кезінде оңтүстік штаттарын қайта орналастыру моделі. Он проценттік жоспар, ресми түрде Кешірім және қайта құру туралы жарлық, – АҚШ президенті Авраам Линкольнның 1863 жылғы 8 желтоқсанда Америка Азаматтық соғысы кезінде шығарған президенттік жарлығы. Соғыстың осы кезенінде (шамамен үш жыл өткен соң) Одақ әскері Конфедерация әскерін Оңтүстіктің бірнеше аймағынан ығыстырып шығарды, ал кейбір Конфедерация штаттары өз үкіметтерін қайта құруға дайын тұрды. Линкольннің жоспары соғыстан кейінгі қайта құру процесін белгіледі.

Өмірбаян

Президент Линкольннің соғыстан кейінгі Оңтүстік аймақтарын қайта құру жоспарының бір бөлігі ретінде, бұл жарлықта АҚШ Федералдық үкіметіне қарсы көтерілген штат, сол штаттың 1860 жылғы сайлау нәтижелерінің 10 пайызы АҚШ-қа адалдық ант беріп, Азат етуге (Emancipation) мойынсұнуға уәде берген жағдайда Одаққа қайта қосыла алатыны жарияланды. Бұдан кейін сайлаушылар жаңа штат конституцияларын жасау және жаңа штат үкіметтерін құру үшін делегаттарды сайлай алатын болды. 1864 жылға қарай Луизиана, Теннеси және Арканзас штаттары толыққанды жұмыс істейтін Одақшыл (Unionist) үкіметтер құрды. Бұл саясаттың мақсаты соғысты қысқарту үшін орташа жолмен бейбітшілік жоспарын ұсыну болды. Сондай-ақ, жаңа үкіметтерден құлдықты жоюды талап ету арқылы азат ету саясатын одан әрі дамытуға бағытталған еді.

Реакция

Конгресс Линкольннің жоспарының жариялануына наразылық білдірді. Конгресстегі көптеген орташа республикашылар президенттің Реконструкция жөніндегі ұсынысын қолдады, себебі олар соғысты жылдам аяқтауды қалады, бірақ басқа республикашылар плантатор аристократиясының қайта жаңғыруынан және қара нәсілділердің қайтадан құлдыққа түсуінен қорқыды. Линкольннің Оңтүстікке қатысты қайта құру саясатының кеңдігі, оның Бостандық жарияланымын танымал ету ниетінен туындады. Линкольн жарияланымды міндетті түрде орындауға мәжбүрлеу 1864 жылғы сайлауда Республика партиясының жеңілісіне алып келуі мүмкін деп қауіптенді, сондай-ақ, ықпалды демократтар оның жарияланымын күштен шығаруы ықтимал еді. Радикалды республикашылар Линкольннің жоспарына қарсы болды, оны Оңтүстікке тым жұмсақ деп есептеді. Радикалды республикашылар Линкольннің Реконструкция жоспарының жеткілікті түрде қатал емес деп санайтын, себебі олардың пікірінше, Оңтүстік соғысты бастаған және оған лайықты жазаға тартылуы керек еді. Радикалды республикашылар Реконструкция процесін бақылауға, Оңтүстік қоғамын өзгертуге, плантатор аристократиясын таратуға, жерді қайта бөлуге, индустрияны дамытуға және бұрынғы құлдарға азаматтық құқықтарды кепілдеуге үміттенеді. Радикалды республикашылар Конгрестегі азшылық партия болғанымен, соғыстан кейінгі жылдары көптеген орташа республикашыларды өз жағына тарта алды және кейінгі сессияларда Конгреске үстемдік етті. 1864 жылдың жазында Радикалды республикашылар жоспарға қарсы жаңа заң жобасын қабылдады, ол Уэйд-Дэвис заң жобасы деп аталды. Бұл радикалдар Линкольннің жоспарының тым жұмсақ екенін сендірді және бұл жаңа заң жобасы Одаққа қайта қабылдануды қиындатады. Заң жобасында штаттың қайта қабылдануы үшін штаттың көпшілігі адалдық серт беруі керек екені, тек он пайызы емес, деп көрсетілді. Линкольн кейін бұл жаңа заң жобасына вето қойды.