Кіріспе

Атрибуция мәселесі – 1988 жылы Алан Беннет жазған бір актілік сахналық пьеса. Ол британдық өнер сарапшысы және бұрынғы советтік агент, сэр Энтони Блантқа арналған. Пьеса 1988 жылдың 1 желтоқсанында Лондонның Ұлттық театрында Саймон Каллоудың режиссерлігімен тұңғыш рет қойылды. Сол күні «Шет елдегі ағылшын» (An Englishman Abroad) пьесасының сахналық нұсқасы да көрсетілді, ол Бланттың әріптесі Гай Берджесс туралы айтады. Екі пьеса да «Жалғыз тыңшылар» деген атаумен біріктірілген. 1991 жылы пьеса BBC Screen One сериясының аясында сол атпен телефильмге бейімделді. Фильмнің продюсері – автордың телевизиядағы ұзақ жылғы серігі Иннес Ллойд, ол оның естелігіне арналған. The New York Times бұл фильмді «өткір психологиялық мелодрама» деп сипаттады, ал ол 1992 жылы үздік жеке драма үшін BAFTA TV сыйлығын жеңіп алды.

Сюжет

Пьеса мен одан кейінгі фильм Бланттың Кембридж шпиондық сақинасындағы рөліне және Корольдік суреттердің сақтаушысы, сондай-ақ Королева Елизавета II-нің жеке өнер кеңесшісі ретіндегі қызметіне негізделген. Онда МИ5 офицерінің оны тексеруі, өнер туындыларын зерттеп сақтау жұмысы, Курто институтының директоры лауазымы мен Королевамен араласуы бейнеленген. Беннет бұл туындыны "оқиғасы ойдан шығарылған, бірақ суреттер нақты" деп сипаттады. Тицианға жартылай ғана авторлығы сенімді деп есептелетін екі тұлғаның портретін қалпына келтіруді қадағалап отырғанда, Блант белгісіз суретшінің бояп жапқан үшінші тұлғасын табады. Осы жаңадан ашылған үшінші тұлғаның Тицианның ұлы екенін Лондонның Ұлттық галереясындағы (Ақылдылықтың аллегориясы) белгілі үш тұлғаның портретімен салыстырып қорытындылайды. 1979 жылы Бланттың тыңшы екені жарияланған кезде, пьеса оның қауіпсіздік қызметіндегі басқаларды қорғау үшін айыптының құрбаны болғанын көрсетеді. Фильмнің соңында Блант Хаббқа рентген сәулелері төртінші және бесінші адамның бар екенін көрсеткенін айтады. Королевамен болған әңгімелердің бірінде, Оның Ұлылығы Бланттың бұрынғы совет шпионы екенін білген-білмегені сұрақ тудырады. Олар голланд суретшісі Хан ван Мегереннің Вермеердің суреттерін жалған жасағаны туралы қысқаша әңгімелеседі, оның суреттері қазір жалғанға ұқсайды, бірақ 1940 жылдардың басында нақты деп қабылданды, сондай-ақ жалғандық пен құпиялар табиғаты туралы сөз қозғайды. Королева кеткеннен кейін, көмекшісі не туралы сөйлескендерін сұрағанда, Блант: "Мен өнер туралы сөйлестім. Бірақ оның солай ойлайтынына көзім жетпейді" дейді.