Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
188 ж.б.д. Рим Республикасы мен Селеукид империясы арасындағы бейбіт шарты
188 BC peace treaty between the Roman Republic and Seleucid Empire
Апамея шарты – Рим Республикасы мен Селеукид империясының билеушісі Антиох III арасында 188 жылы жасалған бейбітшілік шарты. Ол Рим-Селеукид соғысын аяқтады. Шарт Римнің Термопиль шайқасында (б.з.д. 191 ж.), Магнезия шайқасында (б.з.д. 190 ж.), сондай-ақ Рим және Родос флотының Селеукид теңіз күштеріне қарсы жеңістерінен кейін жасалды.
The Treaty of Apamea was a peace treaty conducted in 188 BC between the Roman Republic and Antiochus III, ruler of the Seleucid Empire. It ended the Roman–Seleucid War. The treaty took place after Roman victories at the Battle of Thermopylae (in 191 BC), the Battle of Magnesia (in 190 BC), and after Roman and Rhodian naval victories over the Seleucid navy.
Шарттың шарттары
Апианның айтуынша, бұл шарт Антиох III-ді Еуропаны және Таурус тауларының батысындағы Азияны толығымен тастап кетуге міндеттеді. Ол өзінің иелігіндегі барлық соғыс пілдерін тапсыруға міндетті болды және өзінің бағыныштыларын бақылауда ұстау үшін он екі соғыс кемесімен шектелді, бірақ егер оған шабуыл жасалса, одан артығын салуға рұқсат берілді. Антиохқа «Таурустың солтүстігінде» (яғни, Римнің Пергам мен Родосқа өткізген жерлерінен) жалдамалы әскерлерді жалдауға және сол аймақтан қашқандарды қабылдауға тыйым салынды. Антиох жиырма кепіл берді, оларды Рим консулы таңдап алатын. Антиохтың ұлынан басқа, кепілдер үш жыл сайын ауыстырылатын болды. Ол болашақта пілдер ұстамайтын болды. Селевкидтер 15 000 талант күміс көлеміндегі қарызын төлеуге міндетті болды: 500 Эвбейлік талантты дереу, Рим Сенаты шартты ратификациялағанда тағы 2 500 талант, ал келесі он екі жыл бойы Римге жыл сайын 1 000 таланттан бөліп беруге міндетті болды. Селевкидтер сондай-ақ 540 000 моди бидай өтемақысын да қабылдады. Ол сонымен қатар барлық тұтқындар мен дезертирлерді өзінің жауына және Пергам патшасы Эвмен II-ге, оның әкесі Аттал I-мен жасасқан келісімі арқылы алған мүліктерінің қалдықтарын беруге міндетті болды. Рим Эвменге Кіші Азияның көп бөлігін басқару құқығын берді. Антиох Киликия аймағын сақтап қалды, ал Ликия мен Карияның көп бөлігі Родос Пераясының құрамына кірді. Эллинистік патшалар, әдетте, өз өмірлерінде қол қойған кез келген шартты, құрметтің есебінен қабылдады. Ал олардың мұрагерлері өздерінің аталары қол қойған шарттарды қабылдауға міндетті емес деп санады. Шарттың теңіздік талаптары күшін жойды, бірақ қалған талаптар күшінде қалды. Шарт Фригиядағы Апамеяда ресімделді. Ол римдіктерге Жерорта теңізінің шығысына дейін саяси гегемониясын кеңейтуге мүмкіндік берді. Бірақ сол кезде римдік билік әлі тікелей емес еді, Рим Пергам мен Родос сияқты екінші дәрежелі күштермен одақтасу қабілетіне тәуелді болды. Ауыр өтемақылар Селевкид империясын әлсіретіп, ақша тапшылығына және Селевкидтердің өз мемлекетін басқару қабілетін әлсіретуге әкелді.
The treaty, according to Appian, obliged Antiochus III to abandon Europe altogether and all of Asia west of the Taurus Mountains. He had to surrender all the war elephants in his possession and was limited to twelve warships for the purpose of keeping his subjects under control, but he was allowed to build more if he was attacked. Antiochus was barred from recruiting mercenaries "north of the Taurus" (that is, from territory just ceded to Roman allies Pergamon and Rhodes) and entertaining fugitives from the same. Antiochus had to give twenty hostages, whom the Roman consul would select. The hostages should be changed every third year, except the son of Antiochus. In the future, he would maintain no elephants. The Seleucids were forced to pay an indemnity of 15,000 talents of silver of debt: 500 Euboic talents immediately, 2,500 more when the Roman Senate ratified the treaty, and installments of 1,000 talents each to be delivered to Rome annually for the next twelve years. The Seleucids also agreed to an indemnity of 540,000 modii of corn. He was also forced to surrender all prisoners and deserters to his enemies, and to Eumenes II, the King of Pergamon, whatever remains of the possessions he acquired by his agreement with Attalus I, the father of Eumenes. Rome gave the control of a large part of Asia Minor to Eumenes. Antiochus kept the region of Cilicia, while most of Lycia and Caria became part of the Rhodian Peraia. Hellenistic kings generally accepted, for their own lifetimes, any treaty they had signed, on the grounds of honour. On the other hand, their heirs did not feel honour bound to accept treaties signed by their predecessors. The naval conditions of the treaty appear to have fallen into abeyance, but the other conditions held. The treaty was formalized at Apamea in Phrygia. It allowed the Romans to expand their political hegemony to the Eastern Mediterranean Sea. But at this time Roman power was still indirect, and Rome depended on its capacity to ally itself to second rank powers such as Pergamon and Rhodes. The harsh reparations weakened the Seleucid Empire, causing a shortage of money and weakening the ability of the Seleucids to manage their kingdom.
Кейінгі әсері
Рим Селевкидтер билігін аймақта қайтадан бекітуіне бөгет жасау үшін жаңа соғыс қаупін пайдаланды. Алтыншы Сирия соғысында Рим Селевкидтердің 168 ж.б.б. Мысыр мен Кипрдің көп бөлігін басып алғаннан кейін Птолемей империясына тиіспеуін талап етті; Селевкид патшасы Антиох IV өкінішпен келісті. Полибийдің "Тарихтарында" 162 ж.б.б. Рим елшілігі Антиохияға келгені және келісім шартын сылтау ретінде пайдаланып, Селевкидтердің соғыс пілдерін күштен басып, Селевкидтердің кемелерін жойғаны жазылған.
Rome used the threat of a renewed war to check Seleucid power from reasserting itself in the region. In the Sixth Syrian War, Rome insisted that the Seleucids leave the Ptolemaic Empire alone after occupying much of Egypt and Cyprus in 168 BC; Seleucid king Antiochus IV grudgingly accepted. Polybius's Histories records that as late as 162 BC, a Roman delegation visited Antioch, and used the Treaty as an excuse to hamstring Seleucid war elephants and destroy Seleucid ships as being in violation of the terms of the treaty.