Кіріспе
Біріккен Штаттарда бақыланатын биологиялық агенттер
Біріккен Штаттар заңына сәйкес, биологиялық таңдалған агенттер немесе токсиндер (BSAT) – немесе қысқаша айтқанда таңдалған агенттер – 1997 жылдан бері АҚШ Денсаулық сақтау және халыққа қызмет көрсету департаменті (HHS) немесе АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігі (USDA) «халық денсаулығы мен қауіпсіздігіне ауыр қауіп төндіруі мүмкін» деп жариялаған биологиялық агенттер болып табылады. Агенттер келесі топтарға бөлінеді: 1) адамдарға әсер ететін HHS таңдалған агенттері мен токсиндері; 2) ауыл шаруашылығына әсер ететін USDA таңдалған агенттері мен токсиндері; және 3) екеуіне де әсер ететін таңдалған агенттер мен токсиндері. АҚШ Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтары (CDC) 2001 жылдан бері АҚШ-та таңдалған агенттерді иеленуге, пайдалануға немесе беруге құқық бар зертханаларды өздерінің Таңдалған агенттер бағдарламасы (SAP) – сондай-ақ Федералдық Таңдалған агенттер бағдарламасы (FSAP) деп те аталады – арқылы реттейді. SAP 2001 жылғы АҚШ ПАТРИОТ Актысының және 2002 жылғы Қоғамдық денсаулық сақтау қауіпсіздігі және биотерроризмге дайындық және жауап беру туралы заңның талаптарын орындау үшін құрылды. Бұл заңдар 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдар мен одан кейінгі 2001 жылғы көкжиегі шабуылдарынан кейін қабылданды. BSAT-ті биомедициналық зерттеулерде пайдалану екі мақсатта қолдану мүмкіндігі туралы алаңдаушылық тудырады. Федералдық үкімет биологиялық қауіпсіздікті өмір ғылымдары зерттеулерінде ілгерілетуге бағытталған Ұлттық ғылыми кеңес кеңесін құрды. Оның құрамына мемлекеттік, білім беру және өнеркәсіп саласының сарапшылары кіреді, олар биологиялық зерттеулерден алынған білім мен технологиялардың халық денсаулығына немесе ұлттық қауіпсіздікке қауіп төндіру үшін қолданылу мүмкіндігін азайту жолдары бойынша саясат ұсыныстарын дайындайды.
Under United States law, Biological select agents or toxins (BSATs)—or simply select agents for short—are bio agents which (since 1997) have been declared by the U. S. Department of Health and Human Services (HHS) or by the U. S. Department of Agriculture (USDA) to have the "potential to pose a severe threat to public health and safety". The agents are divided into (1) HHS select agents and toxins affecting humans; (2) USDA select agents and toxins affecting agriculture; and (3) overlap select agents and toxins affecting both. The U. S. Centers for Disease Control and Prevention (CDC) regulates the laboratories which may possess, use, or transfer select agents within the United States in its Select Agent Program (SAP)—also called the Federal Select Agent Program (FSAP)—since 2001. The SAP was established to satisfy requirements of the USA PATRIOT Act of 2001 and the Public Health Security and Bioterrorism Preparedness and Response Act of 2002, which were enacted in the wake of the September 11, 2001 attacks and the subsequent 2001 anthrax attacks. Using BSATs in biomedical research prompts concerns about dual use. The federal government created the National Science Advisory Board for Biosecurity which promotes biosecurity in life science research. It is composed of government, education and industry experts who provide policy recommendations on ways to minimize the possibility that knowledge and technologies emanating from biological research will be misused to threaten public health or national security.
Реттеу
CDC 2001 жылдан бері SAP шеңберінде АҚШ-та белгілі бір патогендерді иеленуге, қолдануға немесе беруге рұқсат етілген зертханаларды реттеп келеді. SAP 2001 жылғы АҚШ «Отанды қорғау» заңының және 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдар мен одан кейінгі 2001 жылғы көкқұмырсқа шабуылдарынан кейін қабылданған 2002 жылғы «Халық денсаулығын қорғау және биотерроризмге дайындық және жауап беру» заңының талаптарын орындау мақсатында құрылды. Биомедициналық зерттеулерде белгілі бір патогендерді пайдалану қос мақсатта қолдану мүмкіндігіне қатысты алаңдаушылық тудырады. Федералдық үкімет өмір ғылымдары зерттеулерінде биологиялық қауіпсіздікті нығайту үшін Ұлттық биологиялық қауіпсіздік жөніндегі ғылыми кеңесші кеңесін құрды. Оның құрамына мемлекеттік органдардың, білім беру және индустрия өкілдерінен сарапшылар кіреді, олар биологиялық зерттеулер нәтижесінде алынған білім мен технологиялардың халық денсаулығына немесе ұлттық қауіпсіздікке қауіп келтіру үшін қолданылу мүмкіндігін азайту жолдары бойынша ұсыныстар береді.
Құқық бұзушылықтар
2015 жылдың шілдесінде Г.Э. Демске, HHS Бас инспекторының кеңсесінің (OIG) бас кеңесшісі, соңғы 13 жылда SAP ережелерін бұзудың 30 азаматтық бұзушылығы анықталғанын және бұзушылар шамамен 2,4 миллион доллар көлемінде айып төлегенін мәлімдеді. Ол CDC-нің Арнайы агенттер және токсиндер бөлімі HHS қызметкерінің SAP ережелерін бұзуы мүмкін екенін анықтаған жағдайда, фактілерді жинау үшін OIG-мен келіседі. Егер азаматтық бұзушылық болған деген қорытындыға келсе, іс орындалуы мүмкін болғандықтан OIG-ге жіберіледі. Ал қылмыс күдіктелген жағдайда, мәселе ФБР-мен бірлесіп қарастырылады. 2002 жылғы Биотерроризм заңы қабылданғаннан бері OIG-ға CDC-ден 68 хабарлама келіп түсті, олардың 30-ында бұзушылықтар анықталды. Бұзушылық туралы хабарламалар 5 федералдық мекемеге, 3 университетке және 2 басқа жеке ұйымға жіберілді, олардың есімдері оның мәлімдемесінде көрсетілмеген. Демске федералдық агенттіктердің ешқайсысына SAP ережелерін бұзғаны үшін айыппұл салынбағанын атап өтті.
Таңдалған агенттердің тізімі
1-ші деңгейдегі BSAT тесттері жұлдызшамен (*) көрсетіледі.
Бұрынғы іріктелген агенттердің тізімі
2012 жылдың қазан айында таңдалған агенттер ережелері қайта қаралып, тізімнен 19 BSAT (7 адам және аралас агенттер, сондай-ақ 12 жануарлар агенті) алынып тасталды.