Кіріспе

Ислам теологиясында сөзбе-сөз "заман халықтары" дегенді білдіретін Ахл әл-Фатрах (أهل الفترة) термині, Иса (Иса) және Мұхаммед пайғамбарлардың арасындағы, шамамен 30 және 610 жылдар аралығында өмір сүрген адамдарды көрсетеді. Сондай-ақ, жалпы мағынада, исламға шақыру (да‘уа) бұзылмаған түрде жетпеген және ислам үйретімдерінен хабарсыз болған кез келген адамды да білдіруі мүмкін. Араб тілінде бұл үшін "хабар жеткізу" (تبليغ الرسالة) термині қолданылған. Фатрах және Жахилия дәуірі исламда өте ұқсас ұғымдар, бірақ араларында шағын айырмашылықтар бар. Жалпы айтқанда, Фатрах – Алланың хабары жетпеген немесе жеткізіле алмаған, көбінесе уақыт және географиялық орналасуға байланысты адамдарды көрсетеді. Ал, Жахилия – өз біліміне қарай бірқұдайлыққа (ханифке) ере алатын, бірақ білімсіздік, мақтандық немесе осыған ұқсас себептермен оны таңдамаған адамдарды білдіреді.

Салафилердің көзқарасы

Мұхаммед Насируддин әл-Альбани, салафи ғалымы, бұл мәселеде былай деді: "Әһл-Фатрах термині – ислам уағызы шариғатта келгендей дұрыс жолмен жетпеген барлық адамдарға қатысты. Мұндай адамдар қиямет күні осы дүниедегі олардың сенімсіздігі үшін жазаланбайды. Аралықтағы адамдар исламнан бұрын да, кейін де кез келген уақытта болуы мүмкін. Уағыз оларға ешқандай бұрмалаусыз, таза күйінде жеткен болуы керек. Егер уағыз адамдарға оның маңызды құрамдастары, негізгі сенім принциптері ауыстырылған бұзылған түрде жетсе, мен оларға уағыз жеткеніне келіспеймін."

Альбани өзінің "Аль-Жами ас-Сағир" кітабында Ахмад ибн Ханбалдың "Муснад" еңбегінен Әһл-Фатрахқа елшінің тозаққа кіруді бұйырғанын, егер олар бұйрыққа бағынса, сынақтан өтіп, Жұмаққа кіруге рұқсат алатынын, ал бас тартса, тозаққа түсірілетінін келтірді. Мұхаммед ибн әл-Усаймин де Әбу Хурайрадан жеткен дәстүрге сүйене отырып, Әһл-Фатрах қиямет күні сынақтан өтеді деген пікірде болды.