Кіріспе

Франко-фламанд композиторы Доминик Фино (шамамен 1510 – 1556 жылдары) – Италия мен Оңтүстік Францияда қызмет еткен Франко-фламанд композиторы. Ол Палестрина стиліне көшкен мотеттерімен жоғары бағаланған, сонымен қатар полихорлық композицияның алғашқы пионері болды.

Өмір

Ол француз тегінен болуы мүмкін, себебі Гироламо Кардано өзінің «Теоностон» (1560) еңбегінде оны «Галл» деп атаған, ал француз тілі оның туған тілі болған көрінеді. Оның өмірінен белгілі мәліметтер аз, бірақ кейбір қорытындылар жасауға болады. Өмірінің көп бөлігін Италияда өткізді, 1544 және 1545 жылдары Урбино қаласындағы сотта және кафедралық соборда қызмет етті. Ол өмірінің бір бөлігін Лионда өткізген болуы мүмкін, мұны ондағы бірнеше жарияланымдары дәлелдейді, олардың музыкасында жергілікті маңызы бар туындылар бар; сондай-ақ, арнаулары Лион қаласының азаматтарына жасалған. Оның кейбір музыкасы стилі жағынан Венециямен байланысты болған сияқты, бірақ оның онда қызмет еткеніне ешқандай дәлел жоқ; алайда ол 1554 жылы Венецияда псалмдардың екі кітабын жариялаған. Карданоның сөзіне сүйенсек, ол 1556 жылы Лионда «гомосексуалистік амалдары» үшін өлім жазасына кесілген.

Музыка

Финоның музыкасы кеңінен таралды, және ол сол кездегі жазушылар, соның ішінде Генрих Финк пен Пьетро Сероне, оны жоғары бағалады. Сероне Финоны «өз заманының алғашқы және ең көрнекті композиторларының бірі» деп атады және «Фино болмаса, Палестринаның музыкасы мүмкін болмас еді» деді. Генрих Финк оны Crecquillon, Clemens non Papa және Gombert сияқты, ұқсас музыка жазған үш замандас композитормен бірге санады; шындығында Финоның стилі Гомберттің стиліне өте жақын. Финоның мотеттері басқа шығармаларына қарағанда көбірек сақталған. Оған 2 месса, 4 магнификат, 2 мадригал, 60-тан астам шансон және шамамен 90 мотет жатқызылады. Көптеген мотеттер бес дауысқа арналған, және Гомберттің мотеттері сияқты, барлық дауыстар тең дәрежеде қолданылатын кең ауқымды имитацияны пайдаланады; үзілістер аз, сондықтан жоғары және төмен дауыстардың, немесе аз және көп дауыстардың топтары арасында аз контраст бар, мұндай контрасттар бұрынғы буын композиторларында (мысалы, Жоскин) танымал болды. Финоның келесі буын композиторлары, оның ішінде Палестрина мен Лассус, оның көп дауысты шығармалары үшін оның музыкасын жоғары бағалаған көрінеді. Көп дауысты мотеттер, соның ішінде Еремияның айқай-шуына жазылған шығарма, Вилларт пен Венеция мектебінің жұмысын болжады. Еремияның айқай-шуы сегіз дауыстан тұрады, олар төрттен екі топқа бөлінген, бір-біріне антифондық түрде жауап береді, содан кейін топтар біртіндеп бірімен араласып, ақырында сегіз тәуелсіз контрапунктік бөлімде бірге орындайды. Кейбір ғалымдар осы көп дауысты мотеттерді жетілген көп дауысты жазудың алғашқы үлгілері деп санайды (мысалы, А. Ф. Карвер). Олар 16 ғасырда бірнеше рет қайта басылды, бұл олардың танымалдылығы мен ықпалын көрсетеді. Финоның шансондары сол кездегі барлық техникаларды пайдаланады, сонымен қатар мәтінді беруге әртүрлі текстуралар мен тәсілдер қолданылады. Тақырыптары діни қызметкерлердің бұрықпалықтарына сатирикалық шабуылдардан бастап, сүйіспеншілік әндеріне дейін, ал кейбіреулері Катулл мен Овидий стиліне ұқсас. Олар 1548 жылы Лионда екі бөлек жинақта жарияланды.