Кіріспе

Виндхэм филиалы, сондай-ақ Гленхэм филиалы деп те аталатын, Жаңа Зеландияның Саутленд аймағындағы тармақ темір жол желісі болды. Алғашқы бөлігі 1882 жылы ашылып, 1962 жылға дейін пайдаланылды. Атауы Виндхэмде аяқталатындай болғанымен, Гленхэмге дейінгі созылмасы қырық жыл бойы жұмыс істеді. Оны Жаңа Зеландия темір жолдары департаменті басқарды.

Құрылыс

Негізгі Оңтүстік желісі Дунединнен Инверкаргиллге дейін Матаура өзенінің батыс жағында, Эдендейлдің солтүстігінде салынды, соның салдарынан кішкентай шығыс жағалаудағы Уиндэм қалашығы маршруттан тыс қалды. Жергілікті тұрғындарды қанағаттандыру мақсатында Эдендейлден қалаға дейін 6,5 шақырымдық тармақ салынды және ол 1882 жылдың 2 қазанында ашылды. Тағы бір бөлігі мердігерге берілген еді, бірақ жұмыстың жартысы аяқталғаннан кейін, ол жобаны тастап кетті. Жоспарларды қайта қарау және келісімшарттар жасау процестерінің нәтижесінде тармақ 1890 жылдың 1 мамырына дейін Гленхэм қаласына жетпеді. Матаура өзенінің төменгі ағысына тармақты ұзарту туралы ұсыныстар болды, бірақ 1888 жылдың тамызында Мемлекеттік жұмыстар департаменті желі Гленхэмге дейін толыққаннан кейін оған қосымша қаражат жұмсалмағанын мәлімдеді, және оның орнына Токануи тармағы (сол кезде Мокотуада аяқталар еді) төменгі Матаураға дейін ұзартылды. Гленхэм енді соңғы станция ретінде бекітілгендіктен, қалада локомотив депосы ашылды. Уиндхамнан Гленхэмға дейінгі жол бойында туннель қажет болды, ол Жаңа Зеландиядағы екінші оңтүстік теміржол туннеліне айналды, сонымен қатар әлемдегі ең оңтүстік теміржол туннельдерінің бірі болды.

Операция

Вайям филиалындағы қозғалыс бастапқыда тығырықсыз болды және алғашқы жылдары «жақсы күйде» деп сипатталды. Ол жергілікті қауымдастықтың қажеттіліктерін қанағаттандырып, қазіргі заманғы жол желісі салынғанға дейін нарықтарға қол жеткізуге мүмкіндік берді, бірақ 20 ғасырдың барысында ол қаржыны жоғалта бастады. 1925 жылы Ford Model T автобус жабдықтары екі рельс вагонының негізі ретінде пайдаланылды, ал 1926 жылдың мамырында RM класындағы Model T Ford рельс вагондары желіде де, Ваикая филиалында да қызмет көрсетуді бастады. Олар экономикалық болды, 100 км-ге 18,8 литр отын тұтынады және 48 км/сағ жылдамдықпен жүре алады, ол сол кездегі ауылдық тармақ желілері үшін лайықты жылдамдық еді. Оған қарамастан, олар жеткілікті сәттілікке ие болмады: тегіс емес жол және қызып кетуге байланысты мәселелер оларды халық арасында ұнатпады және 1931 жылы қолданудан шығарылды. 1930 жылы Жаңа Зеландия теміржол желісінің комиссиясы Ваиям филиалында жолаушылар тасымалын тоқтатуды, сондай-ақ штатты қысқартуды және локомотив депосын жабуды ұсынды. Теміржол басқармасы одан да бір қадам басып, 1930 жылдың 14 шілдесінде Ваиямнан Гленхэмға дейінгі учаскені жапты. 1931 жылдың 9 ақпанында қалған желідегі жолаушылар қызметтері де тоқтатылды, ал жүк тасымалы филиалдың соңғы станциясынан емес, Инверкаргилден және кері бағытта жүзеге асырылатын болды. 1931 жылдан кейін желідегі жалғыз жолаушылар пойыздары – Ваикая филиалының соңындағы Ваикакадан 1962 жылдың 26 наурызында шамамен 800 жолаушыны тасымалдаған сияқты, жалдамалы экскурсиялар ғана болды. Екінші дүниежүзілік соғыс қозғалысты уақытша арттырып, желі аз шығынға жұмсады, бірақ жеткілікті қозғалыс болмағандықтан 1952 жылғы комиссия толық жабылуды ұсынды. Алайда, бұл тағы он жылдан кейін болды; желі негізінен Эдендейлдегі ауладан созылған қосымша жолға айналды, оны басты желіде жүретін пойыздар пайдаланды. 1962 жылдың 20 маусымында жабылу туралы хабарланды, ал соңғы қызметтер бірнеше айдан кейін 1962 жылдың 9 қыркүйегінде орындалды.

Бүгін

Ескі темір жолдардың қалдықтары көбінесе уақыт өте келе жоғалып кетеді немесе толығымен жойылады, және бұл Виндхам тармағы үшін де дұрыс. Эдендейлден Виндхамға дейінгі маршруттың өте аз бөлігі ғана көрінеді, Эдендейл маңындағы жол төсемінің іздерінен басқа. Гленхэмға дейінгі жол төсемінің іздері анық көрінеді және бөгеттер мен қазбаларды қамтиды, ал туннельді табу қиын, бірақ көруге болады. 1990 жылдардың бірінде Қорғау департаменті жазғы жұмыс бағдарламасы аясында туннельге жол ашты, бірақ табиғат олардың жұмысын біршама жойды. Гленхэмнің кішкентай ауылында ауланың тегіс жері сақталған, бірақ оның ерекше белгілері немесе темір жолдың қалдықтары жоқ.