Кіріспе

Балама медицина

Шри-Ланканың дәстүрлі медицинаның өзіне тән жергілікті жүйесі бар, ол Hela wedakama деп аталады (аюрведамен байланысты емес, ол бірегей). Бұл жүйе мыңдаған жылдар бойы қолданылып келеді. Екінші жағынан, Шри-Ланканың Hela wedakama дәстүрі – Сингала дәстүрлі медицинасы, Үндістан материгінің Аюрведа және Сиддха жүйелері, гректердің арабтар арқылы келген Унани медицинасы, және ең бастысы, Шри-Ланканың жергілікті медицинасы – Дешея Чикицаның үйлесімі. Бұл жүйелерді жоғары оқу орындарында оқыту 1929 жылы қазіргі Коломбо университетінің Түпкілікті медицина институтында басталды. 1984 жылы Сиддха медицинасы бөлімі Жаффна университетіне көшірілді.

Тарих

Шри-Ланка өзінің аюрведалық жүйесін 3000 жылдан астам уақыт бойы ұрпақтан ұрпаққа беріліп келе жатқан рецепттерге негізделген. Ежелгі патшалар, сондай-ақ көрнекті дәрігерлер, оның сақталуын және ұзақ өмір сүруін қамтамасыз етті. Бұл дәрігерлердің ішіндегі ең ықпалдысы болған Буддадаса патша (398 ж.) емделушілерді емдеуді немесе дәрі-дәрмек жасауды бастамас бұрын рұқсат алу туралы жазған. Ежелгі жазулар ғасырлар бойы елде ұйымдастырылған медициналық қызметтер болғанын көрсетеді. Шри-Ланка әлемде алғашқы рет жануарларға да операция жасауға қабілетті арнайы ауруханалар құрғанын мәлімдейді. Шри-Ланканың Михинтале тауында әлі күнге дейін көптеген адамдардың пікірінше, әлемдегі алғашқы аурухананың қираған қалдықтары сақталған. Ескі ауруханалардың орны қазір туристерді қызықтырады. Бұл жерлер сауықтыру мен күтімнің дәстүрлі сезімін білдіреді. Аюрведа дәрігерлері тарихи түрде патшалық қолдаудан пайда көріп, осының нәтижесінде беделге ие болды. Осы мұрадан шыққан Шри-Ланканың мәшһүр мақалы: "Егер патша бола алмасаң, емші бол". Шри-Ланкада еуропалық отаршылдық пен оның салдары, сондай-ақ рецепт бойынша берілетін дәрі-дәрмектердің танымалдылығының артуымен дәстүрлі медицина көбінесе жойылды. Алайда, соңғы жылдары панчакарма сияқты балама емдік тәсілдерді іздеген туристердің саны артып келеді. Буддизм және басқа да ұлтшылдыққа айналған нәрселермен қатар, аюрведа Шри-Ланкадағы саясат пен қоғамдық пікірге әсер етуді жалғастыруда.