Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Қытай императоршасы Императорша Шан (單皇后, жеке аты белгісіз) (310 жылы қайтыс болған) – Хұн тайпасының басшылығымен құрылған Қытайдың Хань Чжао әулетінің императоршасы. Ол негізін қалаушы император Лю Юаньның (Император Гуанвэнь) екінші әйелі болды. Оның есімін Дан императоршасы деп те атауға болады.
Chinese empress
Empress Shan (單皇后, personal name unknown) (died 310) was an empress of the Xiongnu led Chinese Han Zhao dynasty. She was the second wife of the founding emperor Liu Yuan (Emperor Guangwen). Her name can be rendered as Empress Dan.
Өмірбаян
Императрица Шанның әкесі Шан Чжэн (單徵) 308 жылы Хан Чжаоға бағынған Ди тайпасының басшысы болды. Ол Лю Юаньға қашан үйленгені белгісіз, бірақ ол оны 310 жылдың басында әйелі және императрица етіп жариялады, сонымен бірге бірінші әйелі Императрица Хуаньнан болған ұлы Лю Хэді мұрагерлік таққа отырғызды. Дегенмен, Императрица Шанның ұлы Лю Ай (劉乂), 310 жылы "жас" деп сипатталғанмен, бұл кезде тәуелсіз ойлауға қабілетті болды, яғни ол үлкен бала немесе жас адам болған болуы мүмкін. Лю Юань сол жылы қайтыс болды, оның орнына Лю Хэ келді, бірақ ол Лю Конгпен құлатылып, өлтірілді – Лю Юаньның тағы бір ұлы, Консорт Жаннан туған. Лю Конг бастапқыда тақты Лю Айға ұсынды, бірақ Лю Ай бас тартты, содан кейін Лю Конг өзі тақты алды. Ол әкесінің әйелі, яғни Шан императрицасын құрметтеді және оны императрица-ана деп атады, ал ұлын Лю Айды мұрагер ханзада етіп тағайындады. Императрица-ана Шан сол кезде әлі жас және әдемі болды, және ол Лю Конгпен қарым-қатынас жасады, бұл қытай мәдениетінде туысқандық қатынасқа жатты. Мұрагер ханзада Ай бұл жайтты біліп, оны тоқтатуға тырысты. Оның ұлы бұл туралы білгенін сезіне, 310 жылдың соңында қайтыс болды, "ұялудан" өлген деп айтылды, яғни өзін-өзі өлтірген болуы мүмкін.
Empress Shan's father Shan Zheng (單徵) was a Di chieftain, who submitted to Han Zhao in 308. It is not known when she married Liu Yuan, but he made her his wife and empress in early 310, while also creating his son Liu He, by his first wife Empress Huyan crown prince. However, Empress Shan's son Liu Ai (劉乂), while described as "young" in 310, was already capable of independent thinking, implying that he was an older child or young adult by that time. Liu Yuan died later that year and was succeeded by Liu He, who was however overthrown and killed by Liu Cong another son of Liu Yuan, born to Consort Zhang after only a week as emperor. Liu Cong initially offered the throne to Liu Ai, but Liu Ai declined, and Liu Cong took the throne himself. He honored Empress Shan his father's wife, and so, in a sense, his step mother as empress dowager and named her son Liu Ai crown prince. Empress Dowager Shan was described as still young and beautiful at that point, and she carried on an affair with Liu Cong, which was considered incest in Chinese culture. Crown Prince Ai became aware of the affair and tried to persuade her to end it. Knowing that her son knew about the affair, she died late in 310, described as having died "of her shame," implying that she might have committed suicide.