Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1971 жылы АҚШ долларын алтыннан ажырату
1971 decoupling of the US dollar from gold
"Никсон шокы" дегені – 1971 жылы АҚШ президенті Ричард Никсонның инфляцияның өсуіне жауап ретінде қабылдаған жалақы мен бағаны тоқтату, импортқа қосымша салық салу, сондай-ақ АҚШ долларын тікелей халықаралық түрде алтынға айырбастауды бір жақты түрде тоқтату сияқты бірқатар экономикалық шаралардың салдарынан туындаған жағдайды білдіреді. Никсонның шаралары халықаралық қаржылық айырбастаудың қолданыстағы Бреттон-Вудс жүйесін ресми түрде жоймаса да, оның маңызды бір бөлігін тоқтату осы жүйені тиімсіз етті. Никсон Бреттон-Вудс жүйесінде реформалар жасалғаннан кейін долларды тікелей айырбастауды қайта жаңарту ниетін білдіргенмен, барлық реформалық әрекеттер сәтсіз аяқталды. 1973 жылға қарай, еркін айналымдағы фиаттық валютаға негізделген қазіргі жүйе де-факто басқа әлемдік валюталар үшін Бреттон-Вудс жүйесін ығыстырды.
The Nixon shock refers to the effect of a series of economic measures, including wage and price freezes, surcharges on imports, and the unilateral cancellation of the direct international convertibility of the United States dollar to gold, taken by United States President Richard Nixon in 1971 in response to increasing inflation. Although Nixon's actions did not formally abolish the existing Bretton Woods system of international financial exchange, the suspension of one of its key components effectively rendered the Bretton Woods system inoperative. While Nixon publicly stated his intention to resume direct convertibility of the dollar after reforms to the Bretton Woods system had been implemented, all attempts at reform proved unsuccessful. By 1973, the current regime based on freely floating fiat currencies de facto replaced the Bretton Woods system for other global currencies.
Тиісті әсері және соңынан
Никсон шогы саяси жеміс деп есептелгенімен, 1973-1975 жылдардағы экономикалық төмендеуді, 1970-жылдардағы стагфляцияны және еркін айналымдағы валюталардың тұрақсыздығын тудырғандықтан экономикалық сәтсіздікке ұшырады.
The Nixon shock has been widely considered to be a political success, but an economic failure for bringing on the 1973–1975 recession, the stagflation of the 1970s, and the instability of floating currencies.
Саяси әсері
Саяси тұрғыдан алғанда, Никсонның әрекеттері үлкен табысқа жетті. Америкалықтар үкімет оларды баға көтеріп алушылардан және шетелден туындаған валюталық дағдарыстан құтқарып жатыр деп ойлады. Келесі күні Dow Jones өнеркәсіптік индексі 33 пунктке өсті, ол сол кездегі ең үлкен күндік өсім болды, ал New York Times газетінің редакциондық мақаласында: "Біз Президенттің батылдығына толыққанды қолдау білдіреміз" деп жазылды.
Politically, Nixon's actions were a great success. The American public believed the government was rescuing them from price gougers and from a foreign caused exchange crisis. The Dow Jones Industrial Average rose 33 points the next day, its biggest daily gain ever at that point, and the New York Times editorial read, "We unhesitatingly applaud the boldness with which the President has moved."
Экономикалық әсері мен мұрасы
1971 жылдың желтоқсанына қарай импорттық қосымша төлем он елдің тобының (G 10) валюталарының жалпы қайта бағалауының бір бөлігі ретінде жойылды, және Смитсонов келісімі бойынша олар келісілген айырбас бағамынан 2,25% девальвациялауға рұқсат алды. Дуглас Ирвиннің "World Trade Reviews" журналындағы "Никсон шокы: қырық жыл өткен соң импорттық қосымша төлемді қайта қарау" атты есебінде айтылғандай, бірнеше ай бойы АҚШ-тың шенеуніктері басқа елдерді өз валюталарын ресми түрде қайта бағалауға көндіре алмады. 1973 жылдың наурыз айында бекітілген айырбас бағамы жүйесі еркін айырбас бағамы жүйесіне ауысты. Валюта бағамы үкіметтердің ақша-кредит саясатын жүргізудің басты құралы болмай қалды. 1970 жылдары еркін бағамдау жүйесінде доллар үштен бір бөлігіне құнсызданды. Сонымен қатар, Никсон шокы долларға қарсы зор спекуляцияны тудырды. Германия маркасы 1971 жылдың мамырында еркін бағамдауға рұқсат берілгеннен кейін айтарлықтай нығайды. Бұл Жапонияның орталық банкін шетел валюта нарығына елеулі араласуға мәжбүр етті, иеннің құнын өсірмеу үшін. 1971 жылдың 16-17 тамызында Жапонияның орталық банк долларды қолдау үшін 1,3 миллиард доллар сатып алып, иеннің бағамын 360 иенге 1 доллар деңгейінде ұстауға мәжбүр болды. Жапонияның валюталық резервтері жылдам өсті: бір аптадан кейін 2,7 миллиард доллар (30%) және келесі аптада 4 миллиард доллар. Дегенмен, Жапонияның орталық банкінің осы ауқымды араласуы АҚШ долларының иенге қатысты құнсыздануын тоқтатуға жеткіліксіз болды. Франция да доллардың франкқа қатысты құнсыздануына келісім білдірді, бірақ франк құнын алтынға қатысты арттыруға жол бермеді. Тіпті 2011 жылы Пол Волкер Бреттон Вудстың тоқтатылуына өкініш білдірді: "Ешкім жауапты емес", - деді Волкер. "Еуропалықтар белгісіздікке шыдай алмады және өз валюталарын жасады, ал қазір олар қиындыққа тап болды".
By December 1971, the import surcharge was dropped as part of a general revaluation of the Group of Ten (G 10) currencies, which under the Smithsonian Agreement were thereafter allowed 2.25% devaluations from the agreed exchange rate. According to the Douglas Irwin in World Trade Reviews report "The Nixon Shock After Forty Years: The Import Surcharge Revisited", for several months, U. S officials could not get other countries to agree to a formal revaluation of their currencies. In March 1973, the fixed exchange rate system became a floating exchange rate system. The currency exchange rates no longer were governments' principal means of administering monetary policy. Under the floating rate system, during the 1970s, the dollar plunged by a third. Further, the Nixon shock unleashed enormous speculation against the dollar. The German Mark appreciated significantly after it was allowed to float in May 1971. It forced Japan's central bank to intervene significantly in the foreign exchange market to prevent the yen from increasing in value. Within two days August 16–17, 1971, Japan's central bank had to buy $1.3 billion to support the dollar and keep the yen at the old rate of ¥360 to the dollar. Japan's foreign exchange reserves rapidly increased: $2.7 billion (30%) a week later and $4 billion the following week. Still, this large scale intervention by Japan's central bank could not prevent the depreciation of US dollar against the yen. France also was willing to allow the dollar to depreciate against the franc, but not allow the franc to appreciate against gold. Even much later, in 2011, Paul Volcker expressed regret over the abandonment of Bretton Woods: "Nobody's in charge," Volcker said. "The Europeans couldn't live with the uncertainty and made their own currency and now that's in trouble."