Теңіздегі соғыс стратегиясы: мақсаттары, тактикасы, флотты басқару, теңіз жолдарын қорғау және қарсы флотты жою жолдары. Әскери стратегияның теңіздік түрі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Теңіздегі соғысты жоспарлау және жүргізу
Planning and conduct of war at sea
Теңіз стратегиясы – теңіздегі соғысты жоспарлау және жүргізу, құрлықтағы әскери стратегияның теңіздегі баламасы. Теңіз стратегиясы және оған байланысты теңіздік стратегия ұғымы теңізде жеңіске жетудің жалпы стратегиясын қамтиды, оның ішінде әскери науқандарды жоспарлау және жүргізу, теңіз күштерін жылжыту және орналастыру арқылы қолбасшы өзіне қолайлы жағдайда шайқасу мүмкіндігін қамтамасыз етеді, сондай-ақ жауды жаңылыстыру. Теңіз тактикасы – жоспарларды іске асыру және шайқаста кемелерді немесе флоттарды маневрлеумен айналысады.
Naval strategy is the planning and conduct of war at sea, the naval equivalent of military strategy on land. Naval strategy, and the related concept of maritime strategy, concerns the overall strategy for achieving victory at sea, including the planning and conduct of campaigns, the movement and disposition of naval forces by which a commander secures the advantage of fighting at a place convenient to themselves, and the deception of the enemy. Naval tactics deal with the execution of plans and manoeuvring of ships or fleets in battle.
Негізгі қағидалар
Соғыста флоттың басты мақсаттары – өз елінің жағалауын шабуылдан қорғау, сауда еркіндігін қамтамасыз ету және жау флотын жою немесе оны портта ұстап тұру. Осы мақсаттардың бірінші екеуіне үшінші мақсатты – жау флотын жою немесе оның күшін жоюды табысты орындау арқылы қол жеткізуге болады. Өз байланыс жолдарын шабуылдан қорғайтын флот теңізге басымдық алады. Әскери-теңіз стратегиясы негізінен құрлықтағы әскери стратегиядан өзгеше. Теңізде басып алуға аумақ жоқ. Балық шаруашылығынан және соңғы кездегі теңіздегі мұнай кен орындарынан басқа, жаудан тартып алуға болатын экономикалық активтер мен флот пайдалана алатын ресурстар жоқ. Әскер жерден күш алып өмір сүре алады, ал флот өзімен бірге алып жүретін немесе оған жеткізілетін жабдықтауларға тәуелді болады.
The great aims of a fleet in war must be to keep the coast of its own country free from attack, to secure the freedom of its trade, and to destroy the enemy's fleet or confine it to port. The first and second of these aims can be attained by the successful achievement of the third – the destruction or paralysis of the hostile fleet. A fleet that secures the freedom of its own communications from attack is said to have command of the sea. Naval strategy is fundamentally different from land based military strategy. At sea there is no territory to occupy. Apart from the fisheries and, more recently, offshore oilfields, there are no economic assets that can be denied to the enemy and no resources that a fleet can exploit. While an army can live off the land, a fleet must rely on whatever supplies it carries with it or can be brought to it.
Торрингтон және флоты
Британдық адмирал Торрингтон графты "флоттың күшін сақтау" деген тіркес авторы деп есептеледі. 1690 жылдың жазында Ұлы одақ соғысы кезінде француз флотының айқын артықшылығына тап болған Торрингтон, қолайлы жағдайлар тумаса, күшейткіштер келгенге дейін шайқастан қашуды ұсынды. Ол флотын күшінде ұстау арқылы француздардың теңізге басып кіруіне және Англияға шабуыл жасауына мүмкіндік бермеді. Дегенмен, Торрингтон Бичи-Хед шайқасында (1690 жылдың маусымы) шайқасуға мәжбүр болды, нәтижесінде француз жеңіске жетіп, Париж бірнеше аптаға ғана Англия бұғазын бақылауға ие болды.
The British Admiral the Earl of Torrington allegedly originated the expression fleet in being. Faced with a clearly superior French fleet in the summer of 1690 during the War of the Grand Alliance, Torrington proposed avoiding battle, except under very favourable conditions, until the arrival of reinforcements. By maintaining his fleet in being, he would prevent the French from gaining command of the sea, which would allow them to invade England. However, Torrington was forced to fight at the Battle of Beachy Head (June 1690), a French victory which gave Paris control of the English Channel for only a few weeks.
Курстық соғыс
1690 жылдардың ортасына таман француз Атлантикалық портындағы, әсіресе Сент-Мало мен Дюнкерктегі каперлер англо-голланд саудасына үлкен қауіп төндірді. Бұл қауіп ағылшын үкіметін соғыс кемелерін сауданы қорғауға жұмсауға мәжбүр етті, конвойларды сүйемелдеуге және каперлерді іздеуге крейсерлерді жіберді. Францияда англо-голланд соғыс күш-жігеріне қарсы каперлердің табысы корольдік соғыс кемелерін ұрыс флоты (guerre d’escadre) ретінде пайдаланудан сауда соғысын (guerre de course) қолдауға қарай біртіндеп өтуге түрткі болды. Одақтас конвойлары саудаға шабуыл жасаушы эскадрильялар үшін үлкен нысана болды. Бұл өзгерістің ең айқын нәтижесі – 1693 жылғы 17 маусымда граф де Турвиллдің одақтастардың Смирна конвойына жасаған шабуылы. Guerre de course стратегиясы ұрыс флоты стратегиясы ретінде, емес, кішкентай кемелермен жүргізілгенде, елдің өзінің саудасын қорғанышсыз қалдырады. Жеке шабуыл эскадрильялары да жау үлкен эскадрильяларды қууға жіберсе, толық жеңіліске ұшырауы мүмкін, мысалы, 1806 жылы Сан-Доминго шайқасында Лейссегке және 1914 жылы Фолкленд аралдары шайқасында фон Шпееге болғандай.
By the mid 1690s, privateers from French Atlantic ports, particularly St. Malo and Dunkirk, were a major threat to Anglo Dutch commerce. The threat forced the English government to divert warships to the defence of trade, as convoy escorts and cruisers to hunt down the privateers. In France, the success of privateers against the Anglo Dutch war effort stimulated a gradual shift from the employment of the Royal warships as battlefleets (guerre d’escadre) towards supporting the war on trade (guerre de course). The allied convoys presented large targets for commerce raiding squadrons. The most dramatic result of this shift was the Comte de Tourville’s attack upon the allies’ Smyrna convoy on 17 June 1693. The disadvantage of the guerre de course when pursued as a battlefleet strategy, rather than just by smaller vessels, is that it leaves a country's own trade defenceless. Individual raiding squadrons are also vulnerable to defeat in detail if the enemy sends larger squadrons in pursuit, as happened to Leissegues at the Battle of San Domingo in 1806 and Von Spee at the Battle of the Falkland Islands in 1914.
Хоук, Сент-Винсент және қатаң блокада
17 ғасырдың соңына дейін үлкен кемелерді қыркүйектен мамырға немесе маусымға дейін порттан тыс ұстау мүмкін емес деп есептелді, немесе кем дегенде, қауіпті деп саналды. Сондықтан, жаудың порттарын блокадалап, оны үнемі бақылау ешбір теңіз күшінің шамасынан асып түсті. Сондықтан да, жау флоты тоқтатылмастан бұрын теңізге шығуы мүмкін болғандықтан, флоттардың қимылдары сауда керуендерін сүйемелдеу қажеттілігіне басынып отырды. 18 ғасырдың ортасында ғана, 1758-59 жылдары сэр Эдвард Хоук алғаш жүзеге асырған, содан кейін 1793-1815 жылдар аралығында граф Сент-Винсент және басқа британ адмиралдары жетілдірген үздіксіз блокада мүмкін болды.
Until after the end of the 17th century it was thought impossible, or at least very rash, to keep the great ships out of port between September and May or June. Therefore, continuous watch on an enemy by blockading his ports was beyond the power of any navy. Therefore, too, as an enemy fleet might be at sea before it could be stopped, the movements of fleets were much subordinated to the need for providing convoy to the trade. It was not until the middle of the 18th century that the continuous blockade first carried out by Sir Edward Hawke in 1758–59, and then brought to perfection by Earl St Vincent and other British admirals between 1793 and 1815, became possible.
Даму
XIX ғасырдың соңында ғана теңіз стратегиясының теориялары тұңғыш рет жүйеленді, дегенмен британдық мемлекет қайраткерлері мен адмиралдары осыны ғасырлар бойы қолданып келген еді.
It was only at the very end of the 19th century that theories of naval strategy were first codified, even though British statesmen and admirals had been practising it for centuries.
Маханның ықпалы
Капитан, кейін контр-адмирал болған Альфред Тейер Махан (1840–1914) – американдық теңіз офицері және тарихшы. Жоминидің стратегиялық принциптеріне сүйене отырып, ол алдағы соғыстарда теңізді бақылау сауданы және соғыс жүргізуге қажетті ресурстарды бақылауға мүмкіндік беретінін айтты. Маханның пікірінше, 18 ғасырда Франция мен Ұлыбритания арасындағы бәсекеде теңіздегі күштің басымдығы нәтижеге шешуші фактор болды, демек, теңіз арқылы жүзеге асырылатын сауданы бақылау соғыстағы басымдыққа қарағанда екінші орында тұрды. Маханның ойынша, ел өзінің теңіз күштерін қарсыластың жауынгерлік флотын жою немесе оны басып алу үшін шешуші нүктеде шоғырландыру арқылы «теңізге қол жеткізеді»; содан кейін жаудың портын блокадалау және жаудың теңіз байланыстарын бұзу ісі жүзеге асырылады. Махан теңіз соғысындағы нағыз мақсаттың әрқашан жау флоты екеніне сенді. Маханның жазбалары зор ықпалға ие болды. Оның ең белгілі кітаптары – «Тарихқа теңіз күшінің әсері, 1660–1783» және «Француз революциясы мен империясына теңіз күшінің әсері, 1793–1812» 1890 және 1892 жылдары жарық көрді, ал оның теориялары 1898 мен 1914 жылдар аралығында теңіз қарулануына үлкен үлес қосты. Теодор Рузвельт, өзі 1812 жылғы соғыстың теңіз тарихының шебер тарихшысы болғандықтан, Маханның идеяларын жақыннан қадағалап отырды. Ол 1897–1898 жылдары Теңіз күштері министрінің орынбасары қызметін атқарган кезде оларды американдық теңіз стратегиясына енгізді. 1901–1909 жылдары президент болып қызмет еткен Рузвельт әлемдік деңгейдегі жауынгерлік флотты құруды басымдыққа қойды және 1908–1909 жылдары «ақ флотын» бүкіл әлемге жіберіп, барлық теңіз державаларына АҚШ енді маңызды ойыншы екенін көрсетті. Панама каналын салу тек Тынық мұхитының саудасын Шығыс жағалау қалаларына ашу үшін ғана емес, сонымен қатар жаңа Теңіз күштеріне әлемді бойлай еркін қозғалуға мүмкіндік беру үшін де жоспарланған.
Captain, later rear admiral, Alfred Thayer Mahan (1840–1914) was an American naval officer and historian. Influenced by Jomini's principles of strategy, he argued that in the coming wars, control of the sea would grant the power to control the trade and resources needed to wage war. Mahan's premise was that in the contests between France and Britain in the 18th century, domination of the sea through naval power was the deciding factor in the outcome, and therefore, that control of seaborne commerce was secondary to domination in war. In Mahan's view, a country obtained "command of the sea" by concentrating its naval forces at the decisive point to destroy or master the enemy's battle fleet; blockade of enemy ports and disruption of the enemy's maritime communications would follow. Mahan believed that the true objective in a naval war was always the enemy fleet. Mahan's writings were highly influential. His best known books, The Influence of Sea Power upon History, 1660–1783, and The Influence of Sea Power upon the French Revolution and Empire, 1793–1812, were published in 1890 and 1892 respectively and his theories contributed to the naval arms race between 1898 and 1914. Theodore Roosevelt, himself an accomplished historian of the naval history of the War of 1812, closely followed Mahan's ideas. He incorporated them into American naval strategy when he served as assistant secretary of the Navy in 1897–1898. As president, 1901–1909, Roosevelt made building up a world class fighting fleet of high priority, sending his "white fleet" around the globe in 1908–1909 to make sure all the naval powers understood the United States was now a major player. Building the Panama Canal was designed not just to open Pacific trade to East Coast cities, but also to enable the new Navy to move back and forth across the globe.
Колумб ағайындылары
Ұлыбританияда капитан Джон Х. Колумб (1838–1909) бірқатар мақалаларында және лекцияларында әскери-теңіз күштері империяны қорғаудың ең маңызды бөлігі екенін айтты; оның інісі, адмирал Филипп Колумб (1831–1899) өзінің «Теңіз соғысы» (1891) еңбегінде тарихтан қазіргі заманғы теңіз соғысына қолданылатын жалпы ережелерді анықтауға тырысты. Бірақ олардың жазбалары Маханның жазбаларындай кең танылмады.
In Britain, Captain John H. Colomb (1838–1909) in a series of articles and lectures argued that the navy was the most important component of imperial defence; his brother, Admiral Phillip Colomb (1831–1899), sought to establish from history general rules applicable to modern naval warfare in his Naval Warfare (1891). But their writings achieved nothing like the fame achieved by Mahan.
Корбетт қағидалары
Сэр Джулиан Корбет (1854–1922) – Ұлыбританиядағы Корольдік теңіз соғыс колледжінде лекция оқыған британдық теңіз тарихшысы. Корбет Маханнан флоттық шайқасқа көбірек мән бермеуімен ерекшеленді. Корбет теңіз және құрлықтағы соғыстың бір-біріне тәуелділігін баса көрсетті және шайқасқа қарағанда теңіз коммуникациясының маңыздылығына көбірек назар аударды. Теңіздегі шайқас өзіндік мақсат емес еді; флоттың басты міндеті – өзінің коммуникацияларын қамтамасыз ету және жаудың коммуникацияларын бұзу болды, жау флотын міндетті түрде іздеп табу және жою емес. Корбет үшін теңізге басымдық абсолютті емес, салыстырмалы ұғым еді, оны жалпы немесе жергілікті, уақытша немесе тұрақты деп бөлуге болады. Корбет коммуникация желілерін бақылаудың екі негізгі жолын – жаудың әскери кемелері мен сауда кемелерін физикалық жою немесе қолға түсіру, сондай-ақ теңіз блокадасы деп анықтады. Оның ең белгілі еңбегі – «Теңіз стратегиясының кейбір принциптері» қазірге дейін классика болып саналады.
Sir Julian Corbett (1854–1922) was a British naval historian who became a lecturer at the Royal Naval War College in Great Britain. Corbett differed from Mahan in placing much less emphasis on fleet battle. Corbett emphasized the interdependence of naval and land warfare and tended to concentrate on the importance of sea communications rather than battle. Battle at sea was not an end in itself; the primary objective of the fleet was to secure one's own communications and disrupt those of the enemy, not necessarily to seek out and destroy the enemy's fleet. To Corbett, command of the sea was a relative and not an absolute which could be categorized as general or local, temporary or permanent. Corbett defined the two fundamental methods of obtaining control of the lines of communication as the actual physical destruction or capture of enemy warships and merchants, and or a naval blockade. His most famous work, Some Principles of Maritime Strategy, remains a classic.
Дүниежүзілік соғыстардың әсері
Бірінші және екінші дүниежүзілік соғыстар жаңа технологиялардың арқасында теңіз стратегиясына зор әсер етті. Су асты қайықтары сияқты жаңа теңіз кемелерінің құрылысы шектеусіз соғыс сияқты стратегияларды қолдануға мүмкіндік берді. Мұнай отыны, радар және радионың пайда болуы флоттардың жылдамдығын арттырып, жаудың орналасқан жерін анықтауға және оңай байланыс жасауға мүмкіндік берді, соның нәтижесінде олар тиімдірек және нәтижелірек әрекет ете алды.
World War I and II left a major impact on naval strategies thanks to new technologies. With the creation of new naval vessels like the submarine, strategies like unrestricted warfare were able to be implemented and with the creation of oil based fuel, radar and radio navies were able to act more efficiently and effective since they were able to move faster, know where enemies were located and were able to communicate with ease.
Отынның көмірден мұнайға ауысуы
Бірінші дүниежүзілік соғыс басталар алдында көптеген әскери кемелер көмір және адам күшімен жұмыс істеді. Бұл өте тиімсіз болғанмен, сол кезде кемелерді қуаттандырудың жалғыз жолы осы еді. Кеме экипажының жартысы көмірді күтіп ұстаумен айналысты, бірақ мұнай көмірге қарағанда тиімдірек болды, оны күтіп ұстау үшін әлдеқайда аз адам қажет болды. Мұнайды қолдану арқасында соғыс кемелері көптеген артықшылықтарға ие болды. Мұнайды пайдалану кемелерге 17 түйін жылдамдықпен жүзуге мүмкіндік берді. Бұл жарыс Еуропа елдерінің теңіз күштеріне көптеген жаңалықтар әкелді, 1906 жылы британдықтар бу турбинасымен жұмыс істейтін HMS Dreadnought деп аталатын революциялық жаңа соғыс кемесін ұсынды. Бұл кеме 21 түйін жылдамдыққа жетіп, сол кездегі ең жылдам кемелердің бірі болды, сонымен қатар, бұл соғыс кемесінде сол кездегі ешбір елдің теңіз күштерінде болмаған қару-жарақ жетістіктері де болды. Осыдан кейін қарулану жарысы қай ел көбірек жаңа соғыс кемелерін салып білуге қабілетті екеніне қадамалданды. Осы жаңа, күшті қаруланған кемелердің арқасында одақтастар соғыстың түрлі майдандарында блокада жасауға қосымша мүмкіндіктер алды.
Before the start of the World War I, many naval warships ran on coal and manpower. This was very inefficient but the only way they could power these ships at the time. Half the crew on these ships were there to maintain the coal, but oil was seen more efficient to where the number of men needed to maintain it were nowhere near as many. With the newfound use of oil, the benefits were abundant for the warships. With the use of oil, ships were able to travel at 17 knots. With this race introducing many innovations to navies across Europe, in 1906 the British unveiled a revolutionary new warship called HMS Dreadnought powered by steam turbine. This ship reached a speed of 21 knots, one of the fastest at the time; this warship also had advancements in weaponry that no other nation's navy had at the time. With this, the arms race changed to which nation could build the most of those newly made warships. With these new, heavily armed ships the Allies had more opportunities for blockades in the various theaters of the war.
Соғыс жүргізу
Бірінші дүниежүзілік соғыста пайда болған суасты кемесі жаңа қарулар мен тактиканың дамуына әкелді. Кейбір адамдардың пікірінше, сол кездегі неміс флоты ең жетілгені болып есептелді және оны Альфред Петер Фридрих фон Тирпиц салған. Флотқа U суасты қайықтарынан, сондай-ақ UB және UC кіші кластағы қайықтардан тұрды.
The submarine, introduced in World War I, led to the development of new weapons and tactics. The Germans' fleet at the time was, in some people's opinion, the most advanced, and was constructed by Alfred Peter Friedrich von Tirpitz. The fleet consisted of the U boat, and smaller class UB and UC boats.
Бірінші дүниежүзілік соғыста шектеусіз соғыс жүргізу
Шексіз соғыс алғаш рет Бірінші дүниежүзілік соғыста неміс теңіз күштері қолданды. Бұл стратегия кемелерді, әсіресе сауда кемелерін ескертусіз батыруға бағытталған. Бұл Американың соғысқа қатысуына шешуші себеп болды, атақты RMS Lusitania кемесінің суға батуы осыған дәлел. Бұл стратегия бейтарап елдердің саудасы мен азаматтарына қауіп тудырғандықтан халықаралық пікірталас тудырды. Соғысқа кірер алдында АҚШ Германиядан шексіз су асты кемелерін пайдалануды тоқтатуды талап етті. Осы кезде ертедегі радио технологиясы кеңінен қолданылмады, себебі Морзе коды көбінесе тұрақсыз немесе түсініксіз радио сигналдардан гөрі сенімдірек болды. Бұл екі технология кемелер, базалар және теңіз командалары арасында байланыс үшін бірлесіп пайдаланылды. Бұл стратегия жаһандық жүйенің экономикалық байланыстарын және аймақтық дағдарыстардың – адамның әрекетінен немесе табиғаттан туындаған – АҚШ экономикасына және тұрғындардың өмір сапасына кері әсер ететінін мойындады. Бұл жаңа стратегия АҚШ-тың үш теңіз қызметінің бір-бірімен және халықаралық әріптестермен бірлесіп жұмыс істеу жолын көрсетті, осылайша дағдарыстардың алдын алуға немесе туындаған жағдайда АҚШ-қа зиян келтірмеу үшін жылдам әрекет етуге мүмкіндік берді. Кейде әскери күш соғыстың өзіне емес, оны болдырмау үшін алдын алу шарасы ретінде қолданылады.
Unrestricted Warfare was first introduced during World War I by the German navy. This strategy sought to sink vessels, particularly commercial shipping, without warning. This proved decisive in America's entry into the war through the famous sinking of the RMS Lusitania. The strategy provoked international controversy due to the risk posed to the commerce and citizenry of neutral states. Before its entry into the war, the United States lobbied Germany to curtail the use of unrestricted submarine warfare. Early radio technology was not adopted universally at this point, as Morse code often proved more reliable than inconsistent or unclear radio signals. These two technologies were jointly used to communicate between ships, bases, and naval command. The strategy recognized the economic links of the global system and how any disruption due to regional crises – man made or natural – can adversely impact the U. S. economy and quality of life. This new strategy charted a course for the three U. S. sea services to work collectively with each other and international partners to prevent these crises from occurring or reacting quickly should one occur to avoid negative impacts to the United States. Sometimes a military force is used as a preventative measure to avoid war, not cause it.