Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ежелгі Израиль тарихындағы билік – Еврей жазбаларында, көбінесе Билер кітабында баяндалған билер, монархия орнатылғанға дейінгі дағдарыс кезеңдерінде Израильде әскери жетекшілер ретінде қызмет еткен тұлғалар.
Authority in the early history of Israel
The judges whose stories are recounted in the Hebrew Bible, primarily in the Book of Judges, were individuals who served as military leaders in Israel in times of crisis, in the period before the monarchy was established.
Рөл
Билер кітабында әртүрлі билердің қажеттілігін көрсету үшін циклдік үлгі тұрақты түрде баяндалады: израильдіктердің діннен тайып кетуі, Құдайдың жазасы ретінде келген ауыртпалықтар, құтқару үшін Раббыға жалбарыну. Билер туралы әңгіме Израильдің әр тайпасынан шыққан, бірінен соң бірі келген адамдарды бейнелейді, олардың Құдай тарапынан халқын жауларынан азат ету және әділдік орнату үшін таңдалғаны айтылады. "Сот" – мазорет мәтінінде қолданылған "shophet" еврей сөзінің тікелей аудармасы болғанымен, сипатталған лауазым заңдық шешім шығарудан гөрі, сайланбаған және мұрагерлік емес басшылыққа жатады. Дегенмен, Сайрус Г. Гордон олардың соғысқа дайын, жерге орналасқан және билік құрған аристократияның мұрагерлік басшыларынан, Гомердегі патшалар (базилейстер) сияқты болғанын айтқан. Куган олардың, ең алдымен, бүкіл Израильдің басшылары ретінде бейнеленгеніне қарамастан, рулық немесе жергілікті басшылар болғанын мәлімдейді, бірақ Маламат мәтінде олардың билігі өз тайпаларынан тыс жергілікті топтар мен тайпалар тарапынан мойындалғанын көрсетіп, оған қарсылық білдірді. Бұл термин кейде "басшы" деп аударылады, бірақ Роберт Альтер бұл "shophtim"-ді қалыпты басшылық құрылымы ретінде қате көрсетуге болады деп ескертеді.
A cyclical pattern is regularly recounted in the Book of Judges to show the need for the various judges: apostasy of the Israelite people, hardship brought on as punishment from God, crying out to the Lord for rescue. The story of the judges seems to describe successive individuals, each from a different tribe of Israel, described as chosen by God to rescue the people from their enemies and establish justice. While judge is a literalistic translation of the Hebrew term shophet used in the Masoretic text, the position as described is more one of unelected non hereditary leadership than that of legal pronouncement. However, Cyrus H. Gordon argued that they may have come from among the hereditary leaders of the fighting, landed and ruling aristocracy, like the kings (basileis) in Homer. Coogan says that they were most likely tribal or local leaders, contrary to the Deuteronomistic historian's portrayal of them as leaders of all of Israel, but Malamat pointed out that in the text, their authority is described as being recognized by local groups or tribes beyond their own. The term is sometimes rendered as "chieftain," although Robert Alter cautions that this misrepresents shophtim as a normal leadership structure.
Тарихи және уақыт сызығы
Киелі кітап зерттеушісі Кеннет Китченнің пікірінше, Ешуаның Қанаанды жаулап алуынан бастап, алғашқы Израиль және Яһуда патшалықтарының құрылуына дейін (шамамен б.з.д. 1150–1025 жылдар аралығында) Израиль тайпалары бос конфедерация құрған болуы мүмкін. Осы тұжырымдама бойынша, орталық үкімет болмаған, бірақ дағдарыс кезінде халықты уақытша басшылар, яғни судьялар (shoftim) басқарған болар еді. Дегенмен, кейбір ғалымдар ежелгі Израильде мұндай рөл болған-болмағанына күмән келтіреді. Пайн «Судьялар» кітабындағы уақыт санатына сүйене отырып, «Судьялар» кітабындағы уақыт шкаласы Ефтаның (Судьялар 11:26) Израильдің жерді шамамен 300 жыл бойы иеленгені туралы мәлімдемесімен көрсетілгенін, бірақ кейбір судьялардың мерзімдері бір-бірімен тоғысқанын атап өтті. Хазорда жүргізілген археологиялық қазбалар Дебораның жеңісі 1216 жылы болғанын растағандықтан, бұл кезең шамамен б.з.д. 1382 жылдан б.з.д. 1063 жылға дейін созылуы мүмкін деп санайды. Билл Т. Арнольд пен Х. Г. М. Уильямсон жазғандай, кейбір ғалымдар арасында «Судьялар» кітабының тарихилығына қатысты күмән туындайды.
The biblical scholar Kenneth Kitchen argues that, from the conquest of Canaan by Joshua until the formation of the first Kingdom of Israel and Judah (c. 1150–1025 BCE), the Israelite tribes may have formed a loose confederation. In this conception, no central government would have existed but in times of crisis, the people would have been led by ad hoc chieftains, known as judges (shoftim). However, some scholars are uncertain whether such a role existed in ancient Israel. Working with the chronology in Judges, Payne points out that although the timescale of Judges is indicated by Jephthah's statement (Judges 11:26) that Israel had occupied the land for around 300 years, some of the judges overlapped one another. Claiming that Deborah's victory has been confirmed as taking place in 1216 from archaeology undertaken at Hazor, he suggests that the period may have lasted from c. 1382 to c. 1063. Bill T. Arnold and H. G. M. Williamson wrote that if
There is also doubt among some scholars about any historicity of the Book of Judges.
Еврей жазбаларында айтылған билер
Еврей жазбаларында Мұса израильдіктерге басшылық етіп, оның мадияндық қайын атасы Етроның кеңесіне сай басқаларды тағайындағаны айтылған. Билер кітабында Израильді "өкімдеген" он екі басшы: Отниел, Ехуд, Шамғар, Дебора, Гедеон, Тола, Яир, Ефтах, Ибзан, Елон, Абдон және Самсон туралы айтылады. Ехуд, Отниел мен Шамғар арасындағы мәтінде сипатталған, әдетте судья ретінде есептеледі, өйткені оның басшылығының тарихы басқа бес басшының ерекшеліктеріне сәйкес келеді. Самуилдің бірінші кітабында Ели мен Самуил, сондай-ақ Жоел мен Абиях (Самуилдің екі ұлы) туралы айтылады. Елшілердің істері кітабында Кенания мен оның ұлдары туралы айтылады. Екінші Жылнама кітабында Амария мен Зебадия (Исмаилдың ұлы) туралы айтылады. Сондай-ақ Билер кітабында Сихем қаласының тұрғындары Гидеонның заңсыз ұлы Әбумәлікті судья сияқты басшы етіп тағайындағаны туралы да баяндалады. Кейіннен жергілікті қақтығыста ол биліктен құлдырайды, және Әбумәлікті судья деп санау шартты. Киелі кітапта бұл басшылар "судья" деп тікелей аталмайды, бірақ олар "Израильді соттады" деп айтылады, яғни שָׁפַט (š f t) етістігі қолданылады. Сонымен, Отниел "Израильді қырық жыл бойы соттады" (Билер 3:11), Тола "Израильді жиырма үш жыл бойы соттады" (Билер 10:2), ал Яир Израильді жиырма екі жыл бойы соттады (Билер 10:3). Билер кітабына сәйкес, Дебора (, Dəḇōrā, "ары") - израильдіктердің Құдайының пайғамбары, монархияға дейінгі Израильдің төртінші судьясы және Киелі кітапта аталған жалғыз әйел судья.
In the Hebrew Bible, Moses is described as a shofet over the Israelites and appoints others to whom cases were delegated in accordance with the advice of Jethro, his Midianite father in law. The Book of Judges mentions twelve leaders who are said to "judge" Israel: Othniel, Ehud, Shamgar, Deborah, Gideon, Tola, Jair, Jephthah, Ibzan, Elon, Abdon, and Samson. Ehud, described in the text between Othniel and Shamgar, is usually included as a judge because the history of his leadership follows a set pattern characteristic of five of the others. The First Book of Samuel mentions Eli and Samuel, as well as Joel and Abiah (two sons of Samuel). The First Book of Chronicles mentions Kenaniah and his sons. The Second Book of Chronicles mentions Amariah and Zebadiah (son of Ishmael). The Book of Judges also recounts the story of Abimelech, an illegitimate son of Gideon, who was appointed as a judge like leader by the citizens of the city of Shechem. He was later overthrown during a local conflict, and the classification of Abimelech as a judge is questionable. The biblical text does not generally describe these leaders as "a judge", but says that they "judged Israel", using the verb שָׁפַט (š f t). Thus, Othniel "judged Israel forty years" (Judges 3:11), Tola "judged Israel twenty three years" (Judges 10:2), and Jair judged Israel twenty two years (Judges 10:3). According to the Book of Judges, Deborah (, Dəḇōrā, "bee") was a prophetess of the God of the Israelites, the fourth Judge of pre monarchic Israel and the only female judge mentioned in the Bible.