Кіріспе

Банкроттыққа балама

Индивидуальдық ерікті келісім (IVA) – Англия мен Уэльсте банкроттықтан жалтарғысы келетін жеке тұлғалар үшін ресми балама болып табылады. Шотландияда осыған ұқсас заңмен бекітілген қарыздық шешім қорғауға алынған сенім актісі деп аталады. IVA 1986 жылғы "Insolvency Act" Заңының VIII бөлігімен құрылған және оған сәйкес реттеледі. Бұл – банкроттық тәжірибешісі арқылы борышкердің кредиторларына ұсынылатын ресми төлем ұсынысы. Көбінесе, бірақ міндетті емес, IVA кепілсіз кредиторлардың талаптарын ғана қамтиды және кепілді кредиторлардың құқықтарын көбінесе өзгерте бермейді. Төлемсіздік тәжірибешілері қарызға қоса бастапқы және ағымдағы төлемдерді алады. IVA – кредиторлармен жасалатын шартық келісім және жеке тұлғаның жағдайына қарай икемді болуы мүмкін. Сондықтан ол капиталға, табысқа, үшінші тарап төлемдеріне немесе олардың комбинациясына негізделуі мүмкін. Осы процесте, басымдық кредиторлар мен қажетті шығыстардан кейін жеткілікті қаржысы қалған борышкер жеке ерікті келісім жасауға мүмкіндік алады. (Тәуелсіз кеңес алғаннан кейін, мәселелері аз борышкерлер қарызды басқару жоспарын қарастыруы мүмкін.) Бизнес үшін ұқсас процедура – компанияның ерікті келісімі.

Процесс

Кредиторлар IVA ұсынысын қарау үшін шақырылған кредиторлар жиналысында шешім қабылдайды. Кредиторларға қайтарылатын сома банкроттық жағдайында алатындарынан көбінесе жоғары болады. Дауыс беру қарыздың сомалық құны бойынша жүргізіледі. Келісімге қол жеткізу үшін, жиналыста жеке қатысқан немесе өкілеттік берген кредиторлардың құнының 75% дауыс беріп келісуі керек. Дауыс берушілердің ішінде "байланысты тұлғалар" (әдетте, іскерлік байланыстар, достары мен туыстары) болса, екінші рет санау жүргізіледі және байланысты емес кредиторлардың 50% келісуі тиіс. IVA бастапқыда бизнес аясындағы төлемсіздік салдарынан туындаған қарыздарды шешу үшін әзірленген. 1990 жылдардың соңынан бері тұтыну қарызының артуына байланысты, көптеген төлемсіз жағдайдағы жеке тұлғалар бизнеске қатысы жоқ қарыздар бойынша IVA арқылы заңдық қорғау іздеуде. IVA-лар мүлкін қорғауды қалайтын адамдарға ұнайды. Мұндай мүліктер, мысалы, жоғары құнға ие жылжымайтын мүлік, қымбат көліктер және т.б., банкроттық жағдайындағыдай IVA бойынша тікелей тәуекел астында болмайды.

Артықшылықтары мен кемшіліктері

Басқа қарызды шешу жолдарымен салыстырғанда, жеке төлем жоспарының (IVA) артықшылықтары мен кемшіліктері борышкердің жеке жағдайына қарай өзгереді, сондықтан ең тиімді нұсқаны анықтау үшін мамандық кеңесіне жүгіну қажет.

Стигма

IVA – борышкер мен кредиторлар арасындағы жеке келісім. 2009 жылдың 6 сәуірінен бастап банкроттық туралы хабарлама жергілікті газетте емес, тек Лондон газетінде жарияланады. IVA жарияланбайды. IVA-дағы борышкерлер де, банкроттық жағдайындағы борышкерлер де Жеке төлемсіздік тізілімінде ашық түрде тізімделеді. Кез келген адам төлемсіздік тізілімін көре алады, бірақ оны негізінен несиелік бюролар өздерінің несиелік тарихтарын жаңарту үшін пайдаланады (IVA сіздің несиелік тарихыңызға әсер етеді, бірақ бұл басқа қарыздық шешімдерге де тән), сондай-ақ кредиторлар оны әлеуетті клиенттерге несие беру туралы шешім қабылдау үшін пайдаланады. Көршілердің тізілімді тексеруі қиын, ал адамдар мемлекеттік тізілімге енгізілетінін білгенде осылай алаңдауы мүмкін.

Ұзындығы

Табысқа негізделген жеке төлем жоспары көбінесе бес жылға дейін созылады, бірақ оның ұзақтығы кез келген болуы мүмкін. Егер үй иелерінің кредиторларының пайдасына сатылмаған мүлігінде меншік құқығы болса, олардың табысқа негізделген жеке төлем жоспарының мерзімі 12 айға ұзартылуы мүмкін. Банкрот, егер ол мерзімінен бұрын босатуға құқылы болса, бір жыл ішінде немесе одан да ертерек автоматты түрде босатылады. Банкроттықтағы табыс төлемдері туралы келісім немесе бұйрық (егер жеке тұлғаның қолжетімді кірісіне байланысты қолданылса) үш жылдан аспайды және төлемдер, әдетте, табысқа негізделген жеке төлем жоспары бойынша төлемдерден әлдеқайда төмен болады.

Кредитті алу

Банкроттықтан өзгеше, жеке ерікті шарт (IVA) борышкердің несие алуын заң жүзінде шектемейді, бірақ ұсыныстың өзі мұндай шектеулерді қоюы мүмкін. Дегенмен, банкрот жағдайында адам өзінің банкрот екенін жарияламастан 500 фунт стерлингке дейін несие ала алады.

Төлемдер мен шығындар

IVA-да екі бөлек төлем қабылдануға тиіс. Бұл екі төлем де Келісімнің бір бөлігі ретінде төленеді және IVA-ға ай сайынғы жарналарға қосылады. Бұл төлемдер әдетте төленетін жалпы сомаға әсер етпейді, керісінше, әрбір кредитор IVA-дан алуға үміттенедін соңғы дивидендті азайтады. Сәйкесінше, төлемсіздік сарапшысы өзінің төлемдерін дауыс беретін кредиторлармен IVA қабылданатын алдында келісуі керек. Номинанттың төлемі – IVA келісілгенге дейін атқарылған жұмысқа байланысты алынатын төлем. Ол кредиторларға дивиденд төленбес бұрын IVA-ға түсетін төлемдерден қайтарылады. Бақылаушының төлемі – IVA кезінде атқарылған жұмысқа байланысты үздіксіз төлем. Ол дауыс беретін кредиторлармен келісілген мерзімде, IVA-ға түсетін төлемдерден қайтарып алынады. Бұл тоқсан сайын немесе жыл сайын болуы мүмкін, бұл жеке тұлғаның ұсынысында белгіленген ережелерге байланысты. Кейбір қарыз басқару компаниялары қосымша IVA келісімдік төлемін қосуға тырысады. IVA келісімді басқарушының туындаған барлық шығындарын өтеу үшін, IVA-ның барлық мерзімі бойына төлемдерді талап етеді. Төлемдер 1-санатқа және 2-санатқа бөлінеді. 1-санаттағы төлемдер – келісіммен тікелей байланысты және кез келген үшінші тараптарға жасалған төлемдер. Мысалдарға облигациялар, PPI және дұрыс емес сату іздеулері мен құрылтай ақылары жатады. 1-санаттағы төлемдерді кредиторлар шектей алмайды. 2-санаттағы төлемдер төлемсіздік келісімімен байланысты, бірақ үшінші тарапқа жасалмайды. Олар орынды негізде бөлінетін немесе тағайындалатын шығындарды қамтиды. Мысалдарға бизнес-сапар шығындары, басып шығару және көшіру, сондай-ақ почта шығындары жатады.

Үйі

IVA-ның банкроттықтан басты артықшылығы – борышкердің үйіне қатысты бақылау сақтауы мүмкін. Банкроттық кезінде борышкердің мүлкі сенімдіге (кейбір мүліктер ерекше жағдайларда сақталса да, мысалы, жұмыс құралдары мен тұрмыстық заттар) өтеді. Бұл көбінесе жылжымайтын мүліктегі меншік үлесін қамтиды, және сенімді оны сатуға мәжбүрлеуі мүмкін. Ал IVA шартында мүліктің өзін алып тастауға, қайта ипотекаға беруге, немесе борышкердің мүліктегі үлесін өтеу үшін ұзақ мерзімге табысына қарай төлемдер жасауға болады. Бақылаушы мүлікті сату немесе ипотекаға беру сияқты әрекеттер үшін алдын ала келісімін алуды қамтамасыз ету үшін мүлікке шектеу қоюға құқылы.

Қателік

Егер жеке тұлға төлемдерді орындай алмаса (немесе сенімгер мен кредиторлармен жаңа шарттарға келіспесе), онда банкроттық нақты мүмкіндікке айналады. Жеке төлем жоспарының (IVA) төлемдерінің көп бөлігі тағайындалған адам мен қадағалаушының еңбекақысын төлеуге жұмсалатындықтан, Жеке төлем жоспарынан (IVA) бас тартқан адамдар көбінесе олар күткендей қарыздың көп бөлігін төлемегендерін біледі. Бұған қоса, кредиторлар кредиторлар жиналысының күнінен бастап Жеке төлем жоспарының (IVA) күшін жойған күнге дейін қарызға пайыз және комиссия қосады (қазіргі таңда жылына 8%), осылайша қарыз сомасы артады.

Дәрменсіздігі бойынша практиктің рөлі

Жекке төлем жоспары (ЖТЖ) тек лицензиясы бар банкроттық сарапшысы арқылы ғана жүзеге асырылуы мүмкін. ЖТЖ процесінің әр кезеңінде банкроттық сарапшысының міндеттері өзгереді.

Кеңесші

Кеңесші банкроттық процедурасын жүзеге асыратын маман болуы міндетті емес, бірақ көбінесе сондай болады. Кеңесші борышкерді барлық қолжетімді шешімдер туралы хабардар етуі керек, оларға бірінші кезектегі борыштарды өтеу, қайта ипотекалау, борыштарды біріктіріп несие алу, борышты басқару, банкроттық жариялау, борышты жою туралы бұйрық және жеке төлем жоспары (IVA) кіруі мүмкін. Кеңесші борышкердің жағдайын толығымен қарастыруы керек – оның қандай мүлкі бар, қанша қарызы бар, сондай-ақ отбасының кірісі мен шығыстарын ескере отырып, ең тиімді шешімді ұсынуы тиіс. Кеңесші қарыз бойынша кеңес үшін ақы алуы мүмкін, бірақ көптеген жеке төлем жоспары (IVA) ұйымдары алдын ала төлемсіз кеңес береді. Азаматтар кеңес бюросы, StepChange Debt Charity және Кедейлікке қарсы христиандар сияқты қайырымдылық қарыз кеңес беру ұйымдары жеке төлем жоспарына (IVA) қатысты емес борышты басқару шараларын ұсынуы мүмкін.

Үміткер

Егер ЖСӨ (Жеке Салық Төлеу Жоспары) орынды деп табылса, банкроттық процедурасын жүргізуші номинант болады. Дебиторға кредиторларға ұсыныс жасау туралы кеңес беру – номинанттың міндеті деген жаңылыс пікір бар. Бұл дұрыс емес. Заң бойынша бұл міндет дебиторға және оның кеңесшілеріне жүктеледі, бірақ олар номинанттың фирмасы болуы мүмкін. Керісінше, номинанттың міндеті – өзіне қарауға берілген ұсынысты зерделеу және оның нәтижесін баяндау. Іс жүзінде, ұсыныс әдетте әр дебитордың жеке жағдайына бейімделген стандартты құжат болып табылады. Негізгі шарттарға мыналар кіреді:

Дебитордың табысының (А) және шығыстарының (Б) талдауы. Осыдан дебитордың қолда бар сомасы есептеледі (А)−(Б), және осы сома ЖСӨ-ге белгілі бір кезеңдерде (әдетте ай сайын) төленеді. Мерзімі әдетте бес жылды құрайды, бірақ кез келген ұзақтықта болуы мүмкін. Ұсыныста әдетте ЖСӨ мерзімі ішінде қолда бар сома артса, төленетін сома да пропорционалды түрде артады деп көрсетіледі. Дебитордың қаржылық қиындықтарының қалай туындағанын түсіндіретін тарихи мәліметтер. Кез келген активтердің сатылуы немесе алынып тасталғаны туралы мәліметтер. Мысалы, некелік үйді қалай иеленуге болады, зейнетақы схемалары, акция жинау схемалары, көлік құралдары және т.б. Жағдай өзгерген жағдайда, ЖСӨ шарттарын өзгерту үшін кредиторлардың болашақ отырыстарын шақыру мүмкіндігі. Кредит алуға шектеулер. Өйткені ЖСӨ мақұлданғаннан кейін алынған қарыз кредитордың банкроттыққа арыз беруіне әкелуі мүмкін, бұл ЖСӨ-нің сәтсіздікке ұшырауына әкелуі әлдеқайда мүмкін.

Төраға

Төраға кредиторлар жиналысын өткізеді және ұсынысты мақұлдау үшін борышкермен және кредиторлармен келіссөздер жүргізеді. Кредиторлар жиналыста ұсынысқа өзгерістер енгізуді жиі сұрайды. Ірі банктер ұсынатын әдеттегі өзгерістерге борышкердің несие алуын шектеу, борышкердің табысы артқан жағдайда төлемдердің де артуын қамтамасыз ету, фунттың 40 пенсі сияқты минималды қайтару мөлшерін белгілеу, сондай-ақ борышкер 3 немесе одан көп төлемді уақтылы төлемесе, қадағалаушының Жеке Төлем Жоспарын (IVA) күшін жоюын және борышкердің банкроттығы туралы өтініш беруін талап ету жатады.

Бақылаушы

Егер IVA мақұлданса, мақұлданған IVA-да қадағалаушы ретінде тағайындалған банкроттық әкім IVA-ның қадағалаушысы болады. Бұл кредиторларға, борышкерге және сотқа жыл сайын есеп беруді қамтиды. Сондай-ақ, борышкердің келісім шарттарын сақтауын қадағалау, кредиторлардың талаптарын келісу, кредиторларға төлемдер жасау және келісімнің ұсыныста көрсетілген шарттарға сәйкес ілгерілеуін қамтамасыз етуді де қамтиды. Борышкер қадағалаушының барлық орынды талаптарын орындауға міндетті, оған банк шоттарын, есептерін, жалақы парақтарын және т.б. мерзімді түрде ұсыну кіруі мүмкін.