Кіріспе

Қытай Республикасы Конституциясына енгізілген өзгерістер

Коммунистік бүліктерді басу мақсатындағы ұлттық жұмылдыру кезеңінде қолданылған Уақытша шаралар – Қытай Республикасы Конституциясының 1948 жылдан 1991 жылға дейін қолданылған және Қытай Орталық Үкіметімен төрт рет өзгертілген ережелері. Бұл шаралар конституцияның күшін жойды және Тайваньда әскери жағдай орнатты, нәтижесінде азаматтық және саяси құқықтар шектелді. Бұл шаралардың ресми түсіндірмесі – Қытайдағы азаматтық соғыстың жалғасуы болды, бірақ Гоминьданның бір партиялық жүйесінің күші жойылғаннан кейін шаралар күштен шығарылды.

Тарих

Қытай Республикасының қазіргі Конституциясы 1947 жылы Ұлттық Ассамблеямен қабылданды, сол кезде Ұлттық үкімет Нанкин қаласында орналасқан еді. 1945 жылдан бері Қытайда Ұлттық үкімет пен Қытай Коммунистік партиясы (ҚКП) арасында азаматтық соғыс жүріп жатты. 1948 жылдың наурыз айында бірінші Ұлттық Ассамблея Нанкинде өтті және бірқатар талқылардан кейін Конституцияны өзгерту үшін Конституцияның 174-бабын қолдануға шешім қабылдады. Бұл қаулылардың күшін жою Тайваньның саяси мәртебесі және Қытай бұғазындағы қарым-қатынастардағы түсініксіздіктерге әкелді, мысалы, «коммунистік көтеріліс» «жетістікке жетті» ме және соның салдарынан ҚХР үкіметі ҚРҮ-да заңды деп таныла ма, әлде ҚКП-ның Тайваньда қызмет етуі қазір заңды болар ма деген сұрақтар туды. Бұл ережелер сонымен қатар Қытай Республикасының Президенті мен Вице-президентіне екі мерзімдік шектеуден босатылуға мүмкіндік берді. Уақытша ережелермен Президентке берілген кең өкілеттіктер ҚРҮ-ны де-факто президенттік жүйеге айналдырды, онда Президент сонымен қатар Гоминьдан төрағасының лауазымын да атқарды, дегенмен Конституция бастапқыда парламенттік жүйені көздеген еді. Атап айтқанда, президентке қатысты ережеде мынадай делінген:
Коммунистік көтеріліс кезеңінде туындаған саяси дағдарысты болдырмау және ауқымды экономикалық өзгерістерді шешу мақсатында, Президентке Атқарушы Юань кабинетінің отырысы арқылы төтенше шаралар қабылдауға өкілеттік беріледі. Президенттің өкілеттігі Конституцияның 39 және 43-баптарында қарастырылған әдеттегі рәсімдермен шектелмейді.