Кіріспе

Жаңа Зеландиядағы тармақты темір жол

Кэтлинс өзенінің тармағы – Жаңа Зеландияның ұлттық темір жол желісінің бір бөлігі болған тармақты темір жол. Ол Отагоның оңтүстік-батысындағы Кэтлинс аймағы арқылы өтіп, 1879 және 1915 жылдар аралығында кезең-кезеңмен салынды. 1971 жылы жабылды, бірақ алғашқы төрт шақырымы ашық күйінде сақталды және қазір Finegand тармағы (бұрынғы "Finegand Industrial Siding") деп аталады. Бұл жол бойында Жаңа Зеландиядағы ең оңтүстік туннель – Хантс-роуд туннелі орналасқан.

Құрылыс

Бұл желі негізінен ағаш өндіруші компанияларға ағашқа қол жеткізу үшін салынған, өйткені сол кезде орманды Катлинс аймағына кіру өте қиын болған. Құрылыс үшін алғашқы келісімшарт 1879 жылдың 29 сәуірінде жасалды, бірақ 1885 жылдың 15 желтоқсанында Балклуттадағы Басты Оңтүстік Желісімен қиылысынан Ромахапаға дейінгі алғашқы 12,79 км ашылды. Гленомаруға дейінгі келесі кезең желіге шамамен он километр қосты және 1891 жылдың 7 шілдесінде ашылды. Келесі бөлімнің ашылуы Хантс-роуд туннелін қазудағы қиындықтарға байланысты кешіктірілді, және 1895 жылдың 16 желтоқсанында Тахораға дейінгі тармақ ашылды. Қазіргі кездегі ауданның ең ірі қаласы Овакаға 1896 жылдың 22 маусымында жетіп, желінің ұзындығы 3 километрге жетті. Үш жылдан кейін желі құрылысы қайта басталды, бірақ қиын жер бедеріне байланысты 1904 жылдың 1 тамызында ғана Ратануиге дейінгі кезең ашылды. Тағы бес жыл өткен соң, 1909 жылдың 17 желтоқсанында Хоуипапаға жетілді. Ақырында, 1915 жылдың 17 ақпанында Тахакопаның соңғы стансасына жетті. Желіні Токануи тармағымен жалғастыру туралы ұсыныстар болды, бірақ бұл амбициялы саясаткерлердің әрекеттерінен артық емес еді. Соңғы ландшафт кеңейту жоспарларына кедергі келтірді және олар тоқтатылды.

Операция

Жол салынғаннан кейін, оның бойында ішкі аймақтардан ағаш кесуге арналған зауыттар ашылды және теңіз арқылы қол жеткізу оңай болған жағалау ормандары ғана кесілгеннен кейін, ішкі аймақтарда кең көлемде ағаш кесу жұмыстары басталды. Әр станция кем дегенде бір ағаш кесу зауытына жақын орналасқан, әсіресе жолдың алғашқы онжылдықтарында олар үлкен жүк көлемін тасымалдады. Аптасына он алтыға дейін пойыз қатынайтын, көбінесе жолаушылар мен жүк тасымалдайтын аралас пойыздар болды. Кэтлинс аймағындағы базар күні, сейсенбіде, Дунединге экспресспен байланысу үшін Балклутаға арналған арнайы жолаушылар рейсі жасалатын. 1930 жылдары жолаушылар саны азайды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жақсарғанмен, бейбітшілік орнағаннан кейін тағы да азайды және 1958 жылдың 30 қарашасында жол бойындағы жолаушылар тасымалы тоқтатылды. Осыған дейін, 1956 жылдың 12 тамызында Тахакопа локомотив депосы жабылды. Жергілікті тұрғындар өз темір жолына қатты байланысты болды, және Тахакопадан соңғы А 476 локомотиві оқшауланған стансадан кеткенде, "Қазір уақыт келді" әні орындалды және локомотивке гүл шоғы қойылды. Тахакопа депосы жабылғаннан кейін, пойыздар Балклутадан қатынай бастады, ал жолаушылар тасымалын тоқтатумен бірге, жүк пойызы аптасына үш рет Тахакопаға (дүйсенбі, сәрсенбі, жұма күндері) және сейсенбіде Овакаға дейін төртінші рейс жасады. 1930 жылдары ағаш өңдеу өнеркәсібі гүлденген, бірақ үш онжылдықтан кейін ол күрт төмендеді, ал Овака маңындағы шаруашылықтарға арналған ауыл шаруашылығы тасымалы да азайды. 1968 жылдың 5 тамызында жол дизельдік локомотивтерге ауыстырылды. Жергілікті тұрғындар 1970 жылдың шілдесінде жолдың жабылу туралы хабарламаға қарсылық білдірді, бірақ темір жол басқармасы өз позициясында тұрып, қазан айында жолдың 1971 жылдың 27 ақпанында жабылатынын растады. Бірнеше қоштасу сапарлары жасалды, соңғысы өте қызықты болды. AB 795 (қазіргі уақытта «Кингстон Флайер» локомотивін жүргізу үшін сақталған) Овакадан Тахакопаға көтерілгенде рельстерге жабысу қабілетін жоғалтты. Стансада жөндеу жұмыстары жүргізілгенімен, кері жолда локомотивтің оттық камерасының аркасы құлап, DJ 1243 локомотиві Овакадан Дунединге дейін пойызды жеткізуге мәжбүр болды, келесі күні таңғы сағат 1-де келді. Жолдың жабылуы Финегандқа дейінгі бірінші учаскеге әсер етпеді, ол мұздатқыш зауытының өндірістік теміржол желісі ретінде ашық күйінде қалды.

Бүгін

Жабық темір жолдардың қалдықтары табиғат пен адамның қызметі салдарынан азайып, жоғалып бара жатса да, Кэтлинс өзенінің тармағы өзінің шалқап жатқан орналасуының арқасында жақсы сақталған. Хантс-роуд туннелін Жаңа Зеландияның Табиғатты қорғау департаменті сақтап, оны жаяу өтуге болады; туннельге дейінгі бұрынғы темір жолдың негізі осы жерде, сондай-ақ желі бойындағы көптеген басқа жерлерде анық көрінеді. Макленнан, Ромахапа (мұнда станция ғимараты қайта орналастырылған), Такахопа және Тавануиде тауар сарайлары мен станция ғимараттары әлі де тұр. Пукетиро мен Каберфейдте де станция ғимараттарын кездестіруге болады. Такахопада, сарайдың бұрынғы орнындағы жолға бірнеше рельстер төселген, ал бұталық трамвайда қолданылған ағаш кесу троллейбустарының дөңгелектері Стюарт сарайының орнында қалдырылған, Ромахапа өзені үстіндегі көпір әлі де бой көтеріп тұр.