Кіріспе

Вильгельм Хирсаулық (немесе Вильгельм фон Хиршау) (1030 – 5 шілде 1091) – бенедиктин аббаты және монастырлық реформатор. Ол Хирзау аббаттығының аббаты болды, ол Клюни тәжірибесіне негізделген Constitutiones Hirsaugienses құжатын жасады және Германиядағы көптеген бенедиктин монастырларына әсер еткен Хирзау реформасының бастамашысы болды. Ол Инвеститура дауы кезінде паптық билікті қолдады. Рим-католик шіркеуінде ол – құрметті, қасиетті адам, әулие ретінде мойындалудың үш кезеңінің екіншісі.

Ерте өмір

Вильгельм Баварияда, шамамен 1030 жылы дүниеге келген; оның тегі туралы ештеңе белгілі емес. Бенедикттіктерге сеніп тапсырылған "puer oblatus" ретінде, ол Регенсбург епископтарының жеке шіркеуі – Сент-Эммерам аббаттығында монах ретінде білім алды, онда атақты Отлох Сент-Эммерамнан Вильгельмнің ұстазы болды. Әдетте, осы жерде Вильгельм Зеллдің Ульрихымен (кейін Клюний реформаторы және қасиетті кісі ретінде танылған) алғашқы достығын құрған, бұл достық өмірінің соңына дейін сақталды. Вильгельм жеке өзінің қатал тәртібін сақтап, басқаларға мейірімділікпен қарады. Ол шебер музыкант болғандықтан, флейтада түрлі жаңалықтар ойлап тапты. 11 ғасырдың ортасында Вильгельм астрономия және музыка салаларында ғылыми еңбектер жазды, бұл пәндер "квадривиумның" бір бөлігі болды, және Вильгельм сол кезде осы салаларда теңдесі жоқ деп есептелді. Ол түрлі астрономиялық құралдар жасады, аспан денелерінің өзгеруін, күн тоқырауларын, күн мен түннің теңелуін және басқа да құбылыстарды көрсететін күн сағатын құрастырды. Оның әйгілі тас астролябын бүгінде Регенсбургте көруге болады: биіктігі 2,5 метрден асады, алдыңғы жағында астроляб сферасы бейнеленген, ал артқы жағында аспанға қарайтын адамның суреті салынған, ол грек астрономы және ақыны Арат Солойлық (б.з.д. 3 ғасылы) деп есептеледі.

Аббатшылық

Кальв графы Хирзау аббаттығының аббаты Фридрихті қызметтен босатты. Ол - тәзік таққа сайланған мұрагер Фредерик. Олардың Регенсбург епископымен алыс байланысы, 1069 жылдың мамыр айында Вильямның мұрагер ретінде жіберілуіне себеп болды. Ол дереу монастырь басқаруын өз қолына алды, бірақ 1071 жылы әділетсіз түрде қуылған бұрынғы аббаттың қайтысынан кейін ғана аббаттық ізгілік алудан бас тартты. Бұл саясат оны Хирзаудың қуатты әйелдеріне, Кальв графына тікелей қарсы қойды. Император Генрих IV-тің, 1070 жылдан кейін жазылған бұйрығы, аббаттық пен монархия арасындағы маңызды байланысты құрғанмен, Хирзаудың графтардың жеке монастыры мәртебесін көбінесе растады. Дегенмен, 1073-1075 жылдар аралығында Папа Григорий VII жазған жарлық Хирзауды Папаның қорғауына алды. Вильгельм ақырында Хирзаудың үстінен билігінен бас тарған Кальв графы Адальберт II-ге қарсы тұрды. Генрих IV монастырь қауымын бірден өзінің қорғауына алды, бірақ Хирзау монархқа тікелей бағынатын императорлық аббаттыққа (reichsunmittelbar) айналмады. Граф корольдік жарғымен аббаттықтың вогттығын алды. Аббаттық 1075 жылдың 9 қазанында «монастырьдің толық еркіндігін» алды, ол аббатты сайлау және тағайындау, сондай-ақ вогтты сайлау немесе қызметтен босату еркіндігін қамтыды, бірақ соңғы лауазымға үміткерлерді таңдау негізін қалаушының туыстарымен шектелгені рас. Вильгельмнің аббаттығы кезінде Хиршау өзінің даңқының шыңына жетті және ол Клюниден енгізген ерекше қатаң монахтық тәртіпке қарамастан, діни қызметкерлердің саны 15-тен 150-ге дейін өсті. Әйгілі Аурелийге арналған монастырь тар, тығыз және су тасқынына ұшырағандықтан, ол Нагольдтың қарсы бетінде жаңа монастырь кешенін салдырды. 1083 жылдан кейін сол кездегі Германиядағы ең ірі монастырь кешені, оның үлкен романдық шіркеуі Әйгілі Петірге арналған. Бұрынғы орынды ол монастырьға айналдырды. 1075 жылы Вильгельм Хирзаудың босатылуына Папаның келісімін алу үшін Римге барды. Осы кезде ол Папа Григорий VII-мен танысты, оның реформаларға бағытталған күш-жігеріне терең сымбаттанды және кейін Генрих IV-ке қарсы Инвеституралық дауда белсенді қолдау көрсетті. Ол Хирзауға 1079 жылдан кешіктірмей Клюниден бастау алған бірқатар реформаларды енгізді, оларға ол «Constitutiones Hirsaugienses» («Хирзау әдет-ғұрыптары») негізін салды, олар кейін «Хирзау реформаларының» нәтижесінде кеңінен таралды. Бұл реформалар әсіресе тәртіп пен мойынсұнуға, ережелерді бұзғандарға қатаң жазалауға және монахтарды үнемі бақылауға бағытталған. Осы оқиғалармен қатар, ол Хирзауға ағылып жатқан көптеген беймәлімдерді бақылауға алу үшін неміс бенедиктин монастырларында конверси институтын құру қажет деп тапты. Бұрын монастырьларда еркек қызметшілер болған, бірақ олар монастырьдан тыс жерде тұрған, арнайы діни киім кимеген және ант бермеген. «Ол өзінің «Хирзау реформасында» талап еткен монастырь реформалары Рейн өзенінің шығысында 11-12 ғасырлардағы ең ықпалды реформаларға айналды және басқа монастырьларға үлгі болды». Хирзаулық Вильгельм «De astronomia» трактатының авторы, оның тек кіріспесі ғана басылған, сондай-ақ «De musica». Оның өмірі «Vita Willihelmi abbatis Hirsaugiensis» деп жазылған. Хирзаулық Вильгельмді бенедиктиндер 4 немесе 5 шілдеде еске алады.