Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Дәуіт XI немесе Дауд II хан (داود خان; қайтыс болды шамамен 1579 жылы) – Картли патшасы. Ислам дініне ауысқан ол 1562 жылдан бастап (фактылық түрде 1569 жылдан) 1578 жылға дейін парсы шахы Тахмасп I тарапынан Картли ханы етіп тағайындалды.
David XI or Dāwūd Khan II (داود خان; ; died c. 1579) was King of Kartli. A convert to Islam, he was appointed as Khan of Kartli by the Persian Shah Tahmasp I from 1562 (effectively from 1569) to 1578.
Өмір
Дәуіт Картли патшасы I Симонның бауыры болды, ол Сафави Персиясы және Осман империяларына қарсы ұзаққа созылған азаттық соғысын жетекшілік етті. 1561 жылғы желтоқсанда Дәуіт Қазвинге барып, шах Тахмаспқа бағынуын ұсынды, ислам дінін қабылдады және Дауд хан атын алды. Шах оны Картли билеушісі етіп тағайындады, оны «ұл» дәрежесіне көтерді және билікті иелену үшін парсы әскерімен бірге жіберді. Ол 1562 жылғы 20 қарашада шах Тахмасппен болған кездесуіне қатысқан аты-жөні белгісіз грузин ханзадасы болуы мүмкін, деп жазады ағылшын саяхатшысы Энтони Дженкинсон, бірақ Дәуіт 1562 жылғы тамызда Грузияға қайтарылған сияқты, ал Дженкинсонның баяндамасындағы грузин ханзадасы Кахетияның ханзадасы Джесси (Иса хан) сияқты басқа грузин бүлікшісі болуы мүмкін. Парсы оккупациялық күштеріне және бірнеше адал ақсүйектерге сүйенген Дәуіт Грузияның астанасы Тбилиси мен Төменгі Картли провинциясын басқарды, ал патшалықтың қалған бөлігі Симонға адал болды. Екі бауыр бірнеше рет шайқас алаңында кездесті. Жаулық әрекеттер негізінен Тбилиси маңында болды, оны Симонның әскерлері 1567 жылдан 1569 жылға дейін қоршап алды. Патша Дигоми (1567) және Самадло (1569) шайқастарында жеңіске жетсе де, парсылар ақырында жеңіске жетіп, 1569 жылы Парцхиси шайқасында Симонды тұтқынға алды. Ол тізбекте Аламут бекінісіне жіберілді, ал Дауд хан бүкіл Картлидің номиналды билігін өз қолына алды. Ол бұрынғыдай парсыларға сүйенді және шахқа жыл сайын салық төледі. Алайда, Сачино Бараташвили басқарған ақсүйектердің патриоттық одағы грузин бүлікшісіне қарсы күресін жалғастырды. 1578 жылы Сафавилер мен Осман империясы арасындағы бейбіт келісім бұзылды. Лала Мустафа-паша басқарған түрік әскері Грузияның көп бөлігін басып алып, Дауд ханның Тбилиси цитаделін өртеуіне және Лорриге қашуына себеп болды. Шах Симонды Осман империясына қарсы күресу үшін босатып, оны Картли патшасы етіп қайта тағайындады. Жаза ретінде Дауд хан Лорриді түріктерге тапсырып, Стамбулға қашып кетті, онда оны құрметпен қарсы алып, екі санджақтың билеушісі етіп тағайындады. Оның ұлдары Баграт пен Хосро Персияға қашып кетті. Түркияда болған кезінде Дауд хан Осман империясы дәуіріндегі екі медициналық трактатты (қарабадин) жинақтап, оларды грузин тіліне аударды және бір данасын өз отанына жіберді.
David was a brother of the Kartlian king Simon I, who led a long lasting liberation war against the Safavid Persian and Ottoman empires. In December 1561, David repaired to Qazvin to offer his submission to Shah Tahmasp, converted to Islam and adopted the name of Daud Khan. The shah appointed him ruler in Kartli, elevated him to the rank of farzand ("son") at his investiture, and sent with a Persian army to claim the power. He may have been an unnamed Georgian prince reported by the English explorer Anthony Jenkinson as attending his audience with Shah Tahmasp on 20 November 1562, but Daud appears to have been returned to Georgia in August 1562 and the Georgian prince of Jenkinson's report could have been another Georgian renegade, Prince Jesse of Kakheti (Isa Khan). Relying on the Persian occupation forces and a few loyal nobles, Daud was in control of the Georgian capital Tbilisi and the province of Lower Kartli, while the rest of the kingdom remained faithful to Simon. The rival brothers met on the battlefield on several occasions. The hostilities took place mainly around Tbilisi, which was blockaded by Simon's forces from 1567 to 1569. Although the king won the battles at Dighomi (1567) and Samadlo (1569), the Persians eventually prevailed and took Simon captive at the Battle of Partskhisi, 1569. He was sent in chains to the fortress of Alamut, and Daud Khan assumed nominal control of all of Kartli. As previously, he relied on the Persians and paid an annual tribute to the Shah. A patriotic alliance of nobles led by Prince Sachino Baratashvili continued, however, resistance to the renegade Georgian ruler. In 1578, a peace between the Safavids and the Ottomans collapsed. The Turkish army commanded by Lala Mustafa Pasha overran much of Georgia and dislodged Daud Khan, who had burnt the citadel of Tbilisi and taken shelter at Lorri. The Shah presently freed Simon to fight against the Ottomans and reinstated him as king of Kartli. In retaliation, Daud Khan handed the control over Lorri to the Turks and fled to Istanbul, where he was welcomed and granted lordship over two sanjaks. His sons, Bagrat and Khosro, took shelter in Persia. During his stay in Turkey, Daud Khan compiled two Ottoman era medical treatises (qarabadin) and translated it into Georgian, sending a copy to his motherland.