Кіріспе

Римнің жеңіл жаяу әскері мен мемлекеттік қызметкерлер

Акценси (accensus) термині екі түрлі топқа қолданылады. Бастапқыда акценсилер ертедегі Рим Республикасының әскерлеріндегі жеңіл жаяу әскері болған. Олар легиондағы ең кедей адамдар еді және көп жабдыққа қол жеткізе алмады. Олар мойындық кимейтін және қалқан да тасымайтұғын, әдетте үшінші қатарда тұратын.

Камиллан жүйесі

Біздің заманымыздан бұрынғы III-IV ғасырлардағы Камилланның ертедегі ұйымдастыру жүйесінде ерлер байлық деңгейіне қарай топтарға бөлінді, ал ең кедейлері – акценсилер болды. Олар тек жеңішке киім киіп, кейде кішкентай дөңгелек қалқанмен қаруланған. Акценсилер легионның соңғы қатарында тұрды, алдыңғы қатарда хастатилер, екінші қатарда принсиптер, үшінші қатарда триарийлер және төртінші қатарда рорарийлер орналасқан. Шабуыл кезінде, хастатилердің манипулаларына қосылған, найзамен қаруланған жеңіл әскерлер (leves) легион алдында қалыптасып, жауды найзамен шауып, хастатилердің жаяу әскерінің шабуылын қамтамасыз ететін. Егер хастатилер жауды жеңе алмаса, олар кері шегініп, ауыр және тәжірибелі принсиптерге жол беретін. Егер принсиптер де жеңіске жете алмаса, олар триарийлердің артына шегінетін, содан кейін триарийлер өз кезегінде жаумен шайқасқа түсер еді – осыдан "rem ad Triarios redisse" деген сөз тіркесі пайда болды, яғни "іс триарийлерге жетті", бұл соңғы шара екенін білдіретін. Атты әскер (equites) қанаттарды қорғау және қуып жете алмаған жауды қуу үшін қолданылды. Рорарийлер, кедей резервтік сарбаздар, және акценсилер, найзағаймен қаруланған, ең сенімсіз әскерлер, қолдау ролінде қолданылып, қатардың тұрақсыз бөліктерін нығайтатын.

Полибия жүйесі

Б.з.б. 2 ғасырдағы кейінгі полибиандық жүйе кезінде акцензилер жойылды. Жеңіл шайқасшылар – велиттер енді шайқас міндеттерін орындады, ал бұрын акцензилерге жіберілетін әскерлер енді қызметке алынбады. Соттан тыс уақытта олар магистратқа сүйемелдеп жүріп, хабаршылардың қызметін атқарды. Олар жарлықтар мен заңдарды жазуға да көмектесті. Сонымен қатар, олардың елшілер мен жеке көмекшілер болуы мүмкін. Акценси велатилер әскери науқандарға әскери қызметкерлер ретінде қатыспады. Олар кеңсе қызметкерлеріне, бухгалтерлерге, жабдықтау бойынша шенеуніктерге және көмекшілерге көмектескен болуы мүмкін. Олар діни істерде де, әсіресе Feriae Latinae-да көмектесті, көшелерді басқаруға арналған коллегия құрды және оларға арналған центуриялық жиналыс болды.