Кіріспе

Ортаңғы арқа ауруы, сондай-ақ кеуде арқасы ауруы деп те аталады, бұл мойын төменгі бөлігі мен бел омыртқасының жоғарғы бөлігі арасында орналасқан кеуде омыртқалары аймағында сезілетін арқа ауруы. Оның себептері көптеген, бұлшықет созылуынан бастап омыртқаның сынуына дейін, тіпті сирек кездесетін қауіпті ауруларға дейін жетеді. Жоғарғы омыртқа өте мықты және тұрақты болып келеді, ол дененің жоғарғы бөлігінің салмағын көтеріп ұстауға, сондай-ақ жүрек пен өкпеге қорғаныш пен жұмыс істеуге қажетті кеңістік беретін қабырғаларды бекітуге мүмкіндік береді. Көптеген жағдайларда ауру өзінен-өзі басылуы мүмкін, сондықтан қосымша тексерулердің қажеті жоқ, қарапайым ауырсық басушы дәрілер жеткілікті. Бірақ ауыр және ұзаққа созылған жағдайларда, ауырсықты басқарудың арнайы стратегиялары мен кейде жасырын медициналық ауруларды анықтау үшін тексерулер қажет болуы мүмкін.

Белгілері мен симптомдары

Кеуде омыртқасы мойынның түбінен басталып, дене ортасына дейін созылады. Осы аймақтағы кез келген ауырсыну "орта арқа ауруы" деп есептеледі. Орта арқа ауруының нақты белгілері оның себебіне байланысты болады. Көбінесе орта арқа ауруы қауіпті емес, бірақ мойын немесе белдің төменгі бөлігіндегі ауырсынуға қарағанда, оған байланысты ауыр патологиялар жиі кездеседі. Симптомдарға омыртқа маңында немесе сәйкес жүйке дерматомасы бойымен болатын ауырсыну жатуы мүмкін. Жүйке тітіркенгенде немесе қысылғанда, сезімнің жоғалуы немесе қышыну сезімі болуы мүмкін. Аяқтардағы әлсіздік немесе ішек және несеп шығаруды бақылаудың жоғалтылуы кеуде омыртқасы ауырсынымен қатар болса, бұл омыртқа миының қысылуын көрсетеді және оны тексеру қажет. Орта арқа ауруының сирек кездесетін басқа себептері: омыртқа дискісінің ісінуі (көбінесе қабырғаларға дейін таралған, есеңгіреу және күйдірумен бірге болатын ауырсыну), омыртқа ісіктері және қабырға сүйектерінің сынуы кеуде ауруын/радикальды ауырсынуды имитациялауы мүмкін. Орта арқаға ауырсынуды тудыруы мүмкін басқа да органдар: өкпе, өт қабы, асқазан, бауыр, он екі елі ішегі, плевра және жүрек. Орта арқа ауруы денсаулық сақтау мамандарына қатерлі ісік (метастаз немесе омыртқаға таралу) мүмкіндігін ескерту үшін ұзақ жылдар бойы "қызыл жалау" ретінде қарастырылып келді. Бұл өте сезімтал немесе ерекше құбылыс емес, сондықтан оны жеке қарастыруға болмайды.

Тәуекел факторлары

Төс омыртқасының ауырсынуы мыналармен байланысты: бір уақытта болатын бұлшық-сүйек ауырсынуы; өсу және физикалық даму; өмір салты және әлеуметтік жағдайлар; рюкзак (көтерілмелі сөмке); дене күйі (постура); психологиялық факторлар; және қоршаған орта факторлары. Жасөспірімдерде анықталған нақты қауіп факторларына жас (үлкен жас) және нашар психикалық денсаулық кіреді.

Механизм

"Төс" сөзі көкірекке қатысты, ал төс омыртқасы көкірек аймағына сәйкес келетін омыртқаның жоғарғы бөлігін құрайды. Жоғарғы омыртқа 12 омыртқадан тұрады, ал осы бөлімдегі жоғарғы тоғыз омыртқаның әрқайсысы омыртқаның екі жағындағы қабырғаға бекінеді. Әрбір қабырға денедің жанынан иіліп, алдыңғы жағындағы кеуде сүйегіне жалғасады. Бұл жүрек, өкпе және бауыр сияқты ішкі мүшелерді қолдап, қорғайтын мықты құрылымды (төс қуысын) қалыптастырады.

Диагностика

Төс омыртқасындағы ауырсынудың қанша пайызы диск, фасеттік буын, қабырға немесе бұлшықеттерден туындағанын нақтылайтын толыққанды физиологиялық тексерулер әлі аяқталған жоқ, сондықтан ауырсынудың себебіне берілген сұрақтар көбінесе жауапсыз қалады. Егер төс ауырсынымен бірге аяқтардың әлсіздігі немесе сезімталдығының жоғалтуы, ішек немесе несеп шығару жолының бақылауын жоғалту, және/немесе құлау байқалса, дереу МРТ суреттеуі қажет.