Кіріспе

Роберт Л. Сванн – американдық заңгер және зейнеткер армия полковнигі. Ол 2004-2006 жылдар аралығында Гуантанамодағы тұтқын лагеріндегі әскери комиссияның екінші бас прокуроры болды. Ол Фред Борхтың, оның қызметінен ұятпен кеткенінен кейін, және бас прокурор міндетін атқарушы Вильям Лиецаудың орнына келді. Белсенді қызметтегі офицер Моррис Дэвис бас прокурор болғаннан кейін, Сванн прокуратура тобында қалды. 2008 жылы ол Қорғаныс министрлігінің Халид Шейх Мұхаммед және Мустафа Ахмет әл-Хауссауидің әскери комиссия істері бойынша жетекші прокуроры болды. Бұл істер 2009 жылғы Әскери комиссиялар туралы заңға түзетулер күтіп тұрды. Әкімшілік істерді федералды сотқа беруді жоспарлаған кезде 2009 жылы айыптаулар алынып тасталды. Сванн істер азаматтық сот жүйесіне ауыстырылғанда айыптаушы болып тағайындалуға тырысты. Конгресс Нью-Йоркте федералды сотта қарауға келіспегеннен кейін, 2012 жылы үкімет әскери комиссияларды қайтадан соттауды бастады.

Гуантанамодағы әскери комиссиялар

Сванн 2004 жылы Фред Борхты алмастырып, Гуантанамо әскери комиссияларының екінші бас прокуроры болып тағайындалды.

Борхтың ішкі сын-пікірлері

2005 жылдың жазында австралиялық газеттер Борхтың айыптауды жүргізу тәсілін сынаған, айыпталушыларға тиісті сот процесін қамтамасыз етпегенін айтқан үш әскери заңгердің оқиғасын жариялады. Айыптаушылардың үш өкілі – Роберт Престон, Джон Карр және Кэрри Вульф болды. Олардың 2003 жылы жазылған меморандумдары 2005 жылы жарияланды. Меморандумдарда былай делінген: Борх прокуратураға комиссиядағы сот төрешілерінің кінәлі деп танылуын қамтамасыз ететін офицерлерді таңдап алатынын, сондықтан прокурорлардың жақсы жұмыс істеуі туралы уайымдау қажеті жоқ екенін мәлімдеген. Сондай-ақ Борх айыптаушы топқа күдіктілерді ақтауға қатысты барлық дәлелдер құпия сақталатынын, олар күдіктіге немесе оның адвокаттарына ұсынылмайтынын айтқан. Престон, Карр және Вульф өздерінің өтініштері бойынша басқа қызметке ауыстырылды. Кейіннен үшеуі де жоғары лауазымға көтерілді. Меморандумдар жазылғаннан кейін Қорғаныс министрлігі тергеу жүргізіп, айыптаулардың негізсіз екенін мәлімдеді. Борх бұл айыптауларды жоққа шығарса да, 2004 жылдың сәуірінде өкілдік қызметінен кетті. Қорғаныс министрлігі әскери комиссияның құрылымын қайта қарады, бұл өзгерістерді Суанн қолдады. Одан бөлек, Суанн мен жаңа төраға комиссия құрамынан тағы екі мүшені шығаруды ұсынды. 2005 жылы меморандумдар жарияланғаннан кейін әскери комиссияға қайтадан назар аударылды, бірақ Қорғаныс ведомствосы маңызды өзгерістер енгізілгенін және жоғары лауазымды қызметкерлер ауыстырылғанын мәлімдеді.

Прокурор Сванн туралы шағымдарын білдірді

2007 жылдың 31 наурызында The Wall Street Journal газеті Сванн басшылығымен жұмыс істеген әскери прокурор Стюарт Коуч туралы ұзақ мақала жариялады. The Wall Street Journal мәліметінше, Коуч прокуратурадан қайта тағайындалуды ойластырған, бірақ ақырында Мохамеду Ульд Слахы ісінен қайта тағайындалуды сұрады. Коуч Слахыны кінәлі деп есептегенімен, оның мойындаулары мен басқа да дәлелдерді қорлықпен алынғандықтан сотта дәлел ретінде пайдалануға болмайды деп санады. Коуч тергеу әдістерінің Әскери сот әділдігінің бірыңғай кодексін, АҚШ-тың заңдарын және АҚШ қол қойған халықаралық шарттарды бұзғанын ойлады. Коуч пен Сванн оның шешімі бойынша қатты және ашулы жанжалға түсті. WSG хабарлағандай, Сванн Коучтың моральдық алаңдауын білгенде: «Сенің бізден артық екеніңді не ойлайсың?» деп сұрады. Содан кейін қызу пікір алмасу болды. Полковник Сванн: «Азаптауға қарсы конвенция әскери комиссияларға қатысты емес» деді. Коуч өзінің жоғары лауазымды адамынан президенттің шартты бұзуға рұқсат беретін заңдық прецедентті көрсетуін сұрады. 2008 жылы Сванн шейх Халид Мохаммед пен Мустафа Ахмет әл-Хаусауи ісі бойынша әскери комиссия төрағасы болып тағайындалды.