Кіріспе

1890–1923 жылдар аралығында Жапонияның алғашқы көкжайы

Рёункаку (凌雲閣) Жапонияның алғашқы батыс үлгісіндегі көкжайы болды. Ол 1890 жылдан бастап 1923 жылғы Ұлы Канто жер сілкінісінен бұрын қиратылғанға дейін Токио қаласының Асакуса ауданында (қазіргі Тайто, Токио) орналасқан. Токиолықтардың ыстық күтіммен атаған Асакуса Жүникай (浅草十二階) Токионың ең танымал көрікті жері және жаңа технологиялардың көрмесі болды. Онда Жапонияның алғашқы электр лифті орналасқан.

Тарих

Рёункаку 1890 жылы ашылғаннан кейін Асакузаның танымал нысаны мен символына айналды. Бұл Токионың түкпір-түкпірінен келген келушілер үшін маңызды демалыс орталығы болды. 1894 жылғы Токио жер сілкінісі құрылысты әлсіреткен соң, ол болатты арқалықтармен нығайтылды. Бірақ 1923 жылдың 1 қыркүйегінде болған Ұлы Канто жер сілкінісі жоғарғы қабаттарды қиратып, мұнараны қатты зақымдады, сондықтан оны 23 қыркүйекте жарылғыш заттармен сөйлеуге тура келді. Рёункаку орналасқан жерде қазір супермаркет тұр, оның кіреберісіне тарихи белгі орнатылған. 2018 жылы жақын жерде жүргізілген құрылыс жұмыстары кезінде мұнараның бастапқы іргетасының кірпіштері табылды. Өнеркәсіптік ғимарат аяқталғаннан кейін, оның сыртқы қабырғасына укиё-э суретшісі Утагава Кунимаса IV-тің 1890 жылғы Рёункаку суретінің көшірмесі қойылды.

Сәулет және технология

Риоункакуды шотланд инженері В. К. Бертон 1880-ші жылдардың соңында Жапонияға келгеннен кейін көп ұзамай жобалаған. Бұл – қайта жандандырылған Ренессанс стиліндегі, ағаш қаңқаға салынған қызыл кірпіштен тұрғызылған биік мұнара. Он екі қабаттың барлығында электр жарығы болған. Екі электр лифтісін «Тошиба» компаниясының негізін қалаушы Ичисуке Фудзиока жобалаған. Олар бірінші қабаттан сегізінші қабатқа дейін жол жүргізіп, әрқайсысы 10 адамға дейін сыйымдылыққа ие болған. Дегенмен, қауіпсіздік мақсатында, пайдалануға берілген жарты жылдан кейін тоқтатылды.

Ғимараттың пайдаланылуы

Рёункакудың екінші - жетінші қабаттарында әлемнің түкпір-түкпірінен әкелінген тауар сататын 46 дүкен орналасқан. Сегізінші қабатта демалыс бөлмесі болса, тоғызыншы қабатта өнер көрмелері ұйымдастырылды. Оннан он екінші қабаттарға дейін Токионың барлық көрінісін, ал аспан ашық күндері Фудзи тауын да көруге болатын бақылау алаңдары жайғасқан. Рёункакуда батыс музыкасы концерттері, гейшалардың фотосурет көрмелері және сұлулық сайыстары сияқты көптеген көркемдік және мәдени шаралар өткізілді. Белгілі бір дүкенде "Сугороку" – танымал жапон ойыны үшін ағашқа қашап жасалған суреттер шығарылатын.

Рёункаку әдебиетте

Рёункакуның атағы кеңіне тараған сайын, ол Танизаки Джуничиро, Ишикава Такубоку, Китахара Хакушу және Канеко Мицухару сияқты замандас авторлардың шығармаларында көрінді. Ғимараттың ашылуы Огава Казумасаның ең танымал еңбегі "Жапонияның түрлері, Токионың мәшһүр гейшалары коллотипияда және оның түсірген фотосуретінің негативтерінен" деген жұмысында бейнеленді, ол шамамен 1892 жылы жарық көрген.