Кіріспе

1930 жылғы фильм

"Поэттің қаны" (1932) – Жан Коктоның режиссерлік жұмысы, Шарль де Ноальдің қаржыландыруымен және Еуропалық фильмдерде сәтті мансап жасаған чилилік актер Энрике Риверостың қатысуымен түсірілген авангардтық фильм. Фотограф Ли Миллер осы фильмде кинодағы тұңғыш рет пайда болды, сонымен қатар әйгілі әуе акробаты Барбетте де осында бейнеленген. Бұл "Орфик трилогиясының" бірінші бөлігі, ол "Орфея" (1950) фильмімен жалғасады және "Орфейдің өсиетнамасы" (1960) фильмімен аяқталады.

Сюжет

"Поэттің қаны" төрт бөлімге бөлінген. Бірінші бөлімде суретші бір беттің суретін салады, ал аузы қозғалғанда қорқады. Ол аузын өшіреді, бірақ ол өз алақанына ауысқанын байқайды. Біраз уақыт қолымен тәжірибе жасағаннан кейін, суретші ұйықтап, оянған соң әйел мүсінінің аузына аузын қояды. Екінші бөлімде мүсін суретшімен сөйлесіп, оны айна арқылы өтуге көндіреді. Айна суретшіні қонақ үйге жеткізеді, онда ол бірнеше кілт тесігінен қарап, опиум шегуші және гермафродит сияқты адамдарды көреді. Суретшіге тапанша беріледі, ал дауыссыз дауыс оған қалай өзін-өзі ату керектігін түсіндіреді. Ол өзін атып, бірақ өлмейді. Суретші "жеткілікті көрдім" деп айқайлап, айна арқылы қайта оралады. Ол мүсінді балғамен қиратады. Үшінші бөлімде студенттер қарға шайқасады. Ұлкен бала кішкентай балаға қар добын лақтырады, бірақ ол тасқа айналған қар екені шығады. Кішкентай бала соққыдан қаза табады. Соңғы бөлімде карта ойыншысы, өлген баланың денесі үстіне қойылған үстелде әйелмен ойын ойнайды. Театр көрермендері бақылайды. Карта ойыншысы өлген баланың кеуде қалтасынан жүрек туын шығарады. Баланың қанатты періштесі пайда болып, өлген баланы өзіне сіңіреді. Сонымен қатар, ол карта ойыншысының қолынан жүрек туын алып, баспалдақпен жоғалап, есіктен өтеді. Жеңілгенін түсінген карта ойыншысы, театр көрермендерінің қошаметімен өзін-өзі өлтіреді. Әйел ойыншы бұрынғыда қиратылған мүсінге айналып, қардың ішінде із қалдырмай кетеді. Фильмнің соңғы кадрларында мүсін өгіз, глобус және лирамен бірге көрсетіледі. Фильм бойында, түс көру сияқты, адам басын бейнелейтін айналатын сымдан жасалған модельдер мен екі жақты маскалар пайда болады.

Өндіріс және кино

"Поэттің қаны" повесті дауысты фильмге ауысу кезеңінде түсірілді және әлі де жазба мәтіндерді пайдаланды, мысалы, ашылу сөздері: "Әрбір өлең – елтаңба. Оны түсіну керек". Бұл фильм, "Алтын ғасыр" (1930) фильмімен бірге, авангардтық кино жасаудың бірінші кезеңінің соңында шыққан екі француз туындысы болып саналады, олар "Андалуздық иттің" (Chien Andalou) ұсынған үлгіні дамытуды жалғастырды: сюжетке немесе сахнаға көрерменнің психологиялық қатысуын ояту үшін баяндау және актерлік шеберлік элементтері қолданылса, бір мезгілде эмпатияға, мағынаға және аяқталуға мүмкіндік бермей, көрерменді алшақтатады; сюрреализмнің натурализмді сынағанда мақтаған "екіұстанымдылық" немесе "қос саналылық" бейнесі. Фильм Коктоның классикалық эстетикасы мен сюрреализмнің барокколық стилінің үйлесімі. Коктоның дауысы кейіпкерінің даңқ пен өлімге құштарлығын сатиралық тұрғыдан зерттейді: "Сәулеттерді қиратушылар өздері сондай болудан сақтану керек". Жеке тұлғаның жоғалуы батыстың тұрақтылық пен қайталауға баса назар аударуымен қатар қойылады. Кокто кейіннен фильмді түсірген кезде, "белгілі бір жарты ұйқыға берілдім, онда мен өзімді лабиринтке енгіздім, біліктің әдейі көріністерінен аулақ болдым. Мен адам денесінің терең қараңғылығынан пайда болған суреттердің жылтырлығы мен егжей-тегжейлілігіне ғана қызығушылық таныттым. Мен оларды бірден басқа бір әлемнің деректі көріністері ретінде қабылдадым". "Поэттің қаны" картинасын Шарль де Нуайль виконты қаржыландырып, Коктоға оны жасау үшін 1 миллион франк берді. Кокто виконтты, оның әйелі Мари-Лоре де Нуайльді және олардың бірнеше достарын театрлық қойылым ретінде түсуге шақырды. Олар бір-бірімен сөйлесіп, белгілі бір сәтте қолдау көрсетті. Фильмді көргеннен кейін, олар өздерінің қолдауы бір адамның өзіне-өзі қол жұмсауымен аяқталатын карта ойынына арналғанын білгенде үрейленді. Олар Коктоға өздерінің сахнасы бар фильмді жариялауға рұқсат бермеді, сондықтан Кокто оны әйгілі әйел кейіпкерін сомдайтын Барбетт пен бірнеше каскадерлермен қайта түсірді. Бұл фильм Луис Бунюэльдің "Алтын ғасыры" сияқты антитеократиялық емес, бірақ фильмнің басты кейіпкері бейжай көрермен алдында карта ойнап жатып қайтыс болғанға дейін сиқыр, архаикалық өнер, Қытай, опиум және трансвестизм сияқты түрлі тақырыптарды зерттейді. Автор және киносыншы Леонард Мальтин фильмге төрт жұлдыздың үшеуін берді, оны "қиялдағыш, арманға толы және әлі де визуалды ләззат" деп сипаттады.