Кіріспе

1954 жылы Уильям Дитерле түсірген фильм

«Сары жүріс» – Paramount Pictures компаниясының өндірісімен, Уильям Дитерле режиссерлігімен, Элизабет Тейлор, Дана Эндрюс, Питер Финч және Абрахам Софаердің қатысуымен түсірілген 1954 жылғы американдық драмалық фильм. Ол ағылшын жазушысы Дигби Джордж Герахтидің (1898–1981) «Роберт Стендиш» псевдонимімен жариялаған 1948 жылғы «Сары жүріс» романының негізінде түсірілген. Көп бөлігі нақты орында түсірілген бұл фильмде шай плантацияларының жұмысы және зауыттарда шай дайындалу процесі туралы шынайы көріністер бар. Сондай-ақ, жергілікті салт-дәстүрлер мен сенімдер де көрсетіледі. Оқиғаның көп бөлігі «Сары жүріс» бунгалосы және «Сары жүріс» шайының өндірісіне арналған.

Сюжет

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанда Англияға барған колониялық шай плантаторы Джон Уайли Рутпен үйленіп, оны Цейлонға, әкесі салған плантациялық үйге, Elephant Walk Bungalow-ға алып кетеді. Олар үйге бара жатқанда, бұқа үнді пілі тоқтатады, ашуланған Джон бірнеше оқпен оны қорқытып жібереді. Рут Джонның әкесі, "Губернатордың" билігінен әлі де әсерде екенін, ал Джонның анасы Elephant Walk-та бақытсыз болғанын біледі. Ол Джонның әкесімен үйленгеннен кейін көп ұзамай кетіп, жүкті екенін білгенде ғана қайтып келді, соңында қайтыс болды. Руттың бас қызметші Аппуамимен қарым-қатынасы шиеленіскен, оның нағыз қожайыны марқұм "Губернатор" болып қала береді. Аппуами бақтағы "Губернатордың" қабіріне үнемі сөйлеп, жаңа әйелге деген наразылығын білдіреді. Оның бөлмесінде "Губернатордың" өте қатаң, өмірден үлкен портреті ілінген, ол қарттың қайтыс болғаннан бері өзгертілмеген және әрқашан құлыпталған. Аппуами әдеттегі әдемі оқиғаға зұлымдық сызығын қосады. Рут Джоннан Elephant Walk-тың атының себебін біледі: оның әкесі Том Уайли оны пілдердің су көзіне қарай көшіп жүретін жолының үстіне қасақана салған. Пілдер ежелгі жолымен суға жетуге тырысады, бірақ оларды қабырғалар мен қызметшілердің қорғаныс шаралары тоқтатады. Осылайша, Руттың жаңа үйінің тропикалық байлығы мен сәніне деген алғашқы қуанышы аудандағы жалғыз еуропалық әйел ретіндегі оқшаулануымен, күйеуінің кейде үстемдік ететін менмендігімен және ашумен, Аппуамидің сыпайы, бірақ оған бағынбаушылықпен қарауымен, плантация басқарушысы Дик Карверге деген өзара тартымдылығымен және жауыз пилдердің қауіпті күтімімен тез басылады. Elephant Walk тарихы Рут үшін жақсы жаққа бұрылады, өйткені ауданда холера эпидемиясы басталады, ол кезінде ол көмекші ретінде өте қажет болады. Аппуами "Губернаторға" жаңа әйел туралы қате болғанын мойындайды және оның қалуын тілейді. Бірақ Рут Джонға Elephant Walk-та болғанша, ол өзінің жеке тұлғасы болудың орнына, қайтыс болған әкесінің билігінде қалатынын түсіндіреді, олар кетіп қалуы керек. Соңында, олар үшін шешім қабылданады: пілдер қабырғаны бұзып, үйге шабуыл жасайды, нәтижесінде Аппуами қаза табады. Elephant Walk Bungalow қирап, өртеніп кетеді. "Губернатордың" портреті өртеніп, ескі тәртіптің аяқталуын көрсетеді. Джон мен Рут үйдің құлауын күтіп, қашып үлгереді. Дик Карвер оларды үйдің үстіндегі төбеде бірге көріп, Рут ешқашан оныкі болмайтынын түсінеді. Джон мен Рут Elephant Walk-тың өртеніп жатқанын қарап тұрғанда, жаңбыр жауа бастайды. "Кешір", - дейді ол. "Мен кешірмеймін", - деп жауап береді ол. "Оларға Elephant Walk-тарын беріңдер. Рут, біз басқа жерде жаңа үй саламыз!" Жолда пайда болған бұқа піл сүйегін көтеріп, экранда "The End" деген сөздер пайда болғанда, қуатты дауыспен шақырады.

Өмірбаян

Бастапқыда бұл рөлдерді Лоренс Оливье мен Вивьен Ли (Оливье Финч рөлінде) сомдауы тиіс болған. Алайда Оливье "Күсіктің операсы" (1953) жобасына қатысуға міндеттеме берген еді. Ли рөлге өте қызығушылық танытты және күйеуінің қатысусыз да түсірілімдерге қатысты, бірақ ол Сейлонның Коломбо қаласында түсірілім басталғаннан кейін біполярлық бұзылысының салдарынан өндірістен шығуға мәжбүр болды. Леонард Мальтиннің жылдық "Кино нұсқаулығы" кітабында айтылғандай, Лиді Елизавета Тейлор оны алмастырғаннан кейін қайта түсірілмеген кейбір алыс кадрларда көруге болады.

Өндіріс

Фильм 1949 жылы жарық көрген роман негізінде түсірілген. Фильмге құқықтарды бастапқыда Дуглас Фэрбенкс кіші және Александр Макдональд өздерінің «Дугфэр» атты продюсерлік компаниясы үшін сатып алған. Фильм «Юнайтед Артист» арқылы көрсетуге жоспарланған, ал басты рөлдерде Фэрбенкс пен Дебора Керр болуға тиіс еді. Д. М. Маршман кіші сценарий жазуға келісім берді. Сейлонның нашар ауа райына байланысты түсірілім кейінге шегерілді. Содан кейін Фэрбенкс пен Макдональд құқықтарды «Парамаунтқа» өткізуге шешім қабылдады, онда Ирвинг Ашер өндіріс жұмысын жүргізуге тағайындалды. Джон Ли Махин сценарий жазуға, ал Уильям Дитерле режиссерлікке шақырылды. «Парамаунт» Лоренс Оливье мен Вивьен Лиді басты рөлдерде көруді қалады. Оливьенің театрға байланысты тым көп міндеттемелері болды, бірақ Ли рөлге келісті; Оливье орнына оның шәкірті Питер Финч, ал екінші ер адам рөлін Дана Эндрюс орындады. Фильм түсірілімі 1953 жылдың ақпан айында Сейлонда басталды. Төрт апталық локациялық жұмыстан кейін, топ Голливудқа алты апталық студиялық түсірілімге көшті. Алайда Вивьен Ли екінші күні түсірілімге келмеді. Кейін ол өзін қатты нервтік күйзелісте сезінетінін айтып, фильмнен толығымен бас тартты. Оның орнына Элизабет Тейлор «MGM» компаниясынан уақытша алынды.

Сыни қабылдау

Мальтин фильмге 4 жұлдыздың 2-ін берді және ең қысқа, бірақ өткір сын айтты: "Пахидермдердің дүрбелеңді шабуылының кульминациясы көп күттірмейді". Фильмнің маңызды сюжеттік желісі – фильм оқиғасы өтетін шай плантациясының үйі бұрын көшіп жүретін үндістандық пілдердің жолының ортасына салынған.

Кассалық касса

Kinematograph Weekly журналының мәліметінше, фильм 1954 жылы британдық прокатта табысты болды.