Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Монета
Coin
Прагалық грош (, grossi pragenses, Prager Groschen, grosz praski) – 1300 жылдан бастап Богемия патшалығында Венцеслав II шығарған күміс монета, ол Орта ғасырлық Орталық Еуропаның көптеген аймақтарында кеңінен таралды.
The Prague groschen (, grossi pragenses, Prager Groschen, grosz praski) was a groschen type silver coin that was issued by Wenceslaus II of Bohemia since 1300 in the Kingdom of Bohemia and became very common throughout Medieval Central Europe.
Этимология
Бұл шабыт Франция Корольдігінен келді, онда 1266 жылдан бері грошен (гро́т) қолданылып келеді (gros tournois деген атпен), және бұрынғы denar деп аталған ескі монеталарды ығыстырды. Бұл атау латын тіліндегі "denarius grossus" сөзінен туындаған.
The inspiration came from Kingdom of France where groschen (groats) were used since 1266 (under the name gros tournois), and replaced old coins called denar. The name came from the Latin denarius grossus .
Монета
Бұл күміс монетаның бет жағында "Dei gratia rex boemia" ("Құдайдың рақымымен Богемия королі") деген жазу, ал сырт жағында "Grossi pragenses" ("Прага гроштары") деген жазу бар. Монетаның салмағы 3,5-тен 3,7 грамға дейін, ал күміс тазалығы 933/1000 құрайды. Грошшен он екі "парвусқа" ("кішкентай") бөлінген, олардың бет жағында богемиялық геральдикалық арыстанның бейнесі бейнеленген.
It is a silver coin with on the obverse the legend DEI GRATIA REX BOEMIE ("By the grace of God the King of Bohemia") and on the reverse GROSSI PRAGENSES ("Prague groschen"). The weight of the coin varies between 3.5 and 3.7 g with a fineness of 933/1000 of silver. The groschen was subdivided into twelve parvus ("small") coins with a Bohemian heraldic lion sign on the obverse.
Тарих
Бұл монетаны соғу 1300 жыл шамасында, Богемия патшасы Вацлав II билігінде Кутна-Гора (Куттенберг) қаласында күміс кендері табылга́ннан кейін басталды. Король Вацлав II итальяндық заңгер Гоцциус Орвиетоны Ius regale montanorum тау-кен кодексін жасауға шақырды, бұл кодекс сонымен қатар монета соғу реформасының бір бөлігі болды. Осы және Кутна-Горадан табылған күмістің көп мөлшері Прага грошенесінің пайда болуына әкелді. Монетадағы күміс мөлшерінің жоғары болуы оны ортағасырлық Еуропадағы алғашқы грошен типті монеталардың ең танымалдарының біріне айналдырды. Сол дәуірдің құжаттарында, мысалы, Торн бейбіт шартында (1411), үлкен сомадағы ақша көбінесе латын тілінде "сексагена" (= алпыс) деп аталатын Прага грошенесінің ыңғайлы бірлігінде көрсетілді, бұл чех тіліндегі "копа" терминіне тең – 5 дюжина = ½ кішкентай гросс = 60. Яхимов (Йоахимшталь) қаласында жаңа күміс кендері ашылғаннан кейін, жаңа валюта – Йоахимшталер, Богемияда толар деп белгілі болды, біртіндеп қолданысқа енді. 1547/48 жылдары, Богемиялық эстаттар көтерілісі жеңілгеннен кейін, король Фердинанд I жағдайды пайдаланып, Богемиялық Корольдік жерлердегі орталықтандыру (абсолютистік) саясатының бір бөлігі ретінде Прага грошенесін соғуды күрт тоқтатты. Дегенмен, Прага грошенесі 1644 жылға дейін қолданыста болды, содан кейін король Фердинанд III оны қолдануға толық тыйым салды.
Minting of this coin started around 1300 after silver mines had been discovered in Kutná Hora (Kuttenberg) during the reign of the Bohemian king Wenceslaus II. King Wenceslaus II invited the Italian lawyer Gozzius of Orvieto to create a mining code Ius regale montanorum which was also partly a reform of the coinage. This, and the high amount of silver found in Kutná Hora, resulted in the implementation of the Prague groschen. Because of the high amount of silver used in the coin, it became one of the most popular of the early Groschen type coins in medieval Europe. In documents of the era, like e. g. the Peace of Thorn (1411), large amounts of money often were given in more convenient unit, called in Latin sexagena (= threescore) of Prague groschen, which equals to Czech term kopa = 5 dozen = ½ small gross = 60. After the opening of new silver mines in Jáchymov (Joachimsthal) the new currency named Joachimsthaler, in Bohemia known as tolar, gradually came in use. In the years 1547/48, after the defeat of the Bohemian Estates′ Revolt, king Ferdinand I took advantage of the situation and abruptly ended the minting of Prague groschen as part of his centralization (absolutist) efforts in the Bohemian Crown lands. Nevertheless, Prague groschen were still valid and in circulation until 1644 when king Ferdinand III finally prohibited their further use.