Кіріспе

Жойылмаушылар (сөзбе-сөз "жойылуды білмейтіндер") – ежелгі Египет астрономдарының сол кезде Солтүстік полюстің айналасында әрдайым көрінетін екі жарқын жұлдызына берген аты.

Терминология

Египетолог Тоби Уилкинсон бұл атауды египет идеологиясындағы орынды метафора деп түсіндірді. "Айналмалы жұлдыздар – өлімнен кейінгі өмірдің өте жақсы метафорасы, себебі олар көзбен көргенде ешқашан батпайды: олар жай ғана полярлық жұлдыздың айналасында айналады. Олар өлмейтін жұлдыздар, немесе египеттік терминологияда, бұзылмайтын, өлген патшаның жаны үшін тамаша орын", – деді ол 2001 жылы. Бұл контекст египеттіктердің Ра (күн құдайы) Нут (көк құдайы) арқылы дүниеге келгеніне байланысты. Нут аспанда жалаңаш әйел ретінде бейнеленген және Құс жолымен теңестірілген – аяқтары Аққу шошасының Денбедегі екі саласынан, ал басы Егіздердегі кеңеюден пайда болған. Нуттың басы көктемгі күн мен түн теңелу кезінде күннен 75 минут кейін көкжиектен төмен өтеді, ал дәл сол нүктеде көкжиектен Раны "жұтады", ол 272 күннен кейін қысқы күн тоғысында Денбебен бірдей бұрылыста қайта туылды.

Астрономия

Осыдан 4500 жыл бұрын мысырлықтар жылдыздардың 10 градуспен айналатын, қозғалмайтын аймағын – аспан, яғни өлімнен кейінгі өмірдің орны деп есептеген. Сол кездегі полюстік жұлдыз Тубан (Альфа Драконис) болды. Ежелгі Мемлекет кезінде тек фараон мен оның отбасы ғана аспанға көтеріледі деп ойланған. Фараондар пирамидаларда жерленгендіктен, олардың өмірден кейінгі өмірі мен өлместігіне әсер еткен, сондықтан құрылыстар қасақана түрде астрономиялық тұрғыдан бағытталған. Мысырлықтар патшалары өлгеннен кейін солтүстік аспандағы жұлдыздарға айналады деп сенгендіктен, пирамидалары мен ғибадатханаларын солтүстікке қарай «жойылмас» жұлдыздарға қарай тізіп, қайтыс болған фараондарға солтүстік аспанға тікелей жол ашқан. Кембридж университетінің Шығыс зерттеулері факультетінің докторы Кейт Спенс Гизадағы Ұлы пирамиданың бағыты циркумполярлық «Жойылмас» жұлдыздардың «бірдей уақытта өтуін» күту арқылы жасалғанын, демек жұлдыздардың прецессиясын анықтау арқылы салыстырмалы түрде дәл құрылыс басталу күнін (+/- 5 жыл) көрсетуге болады дейді, атап айтқанда б.з.д. 2480 жыл. Ескі Мемлекет кезеңі үшін бұрынғы мысырлық хронологиясы тек 100 жылға дейін ғана дәл деп есептелуі мүмкін.