Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Сарсин () – Ирактың Курдистан аймағындағы Дохук облысындағы қала және кіші аудан. Ол Амадия ауданындағы Сапна аңғарында орналасқан. Қала ішінде Мар Маттай шіркеуі бар. Бұрын Мар Гиваргис қасиетті орны болған.
Sarsing (, ) is a town and sub district in the Dohuk Governorate in Kurdistan Region, Iraq. It is located in the Sapna valley in the Amadiya District. In the town, there is a church of Mar Mattai. There was previously a shrine of Mar Giwargis.
Тарих
1922 жылы Сарсингке Хаққариден келген Тиари руының ассириялық босқындары ескі ассириялық ауылдың қираған жеріне қоныстанды. Қоныстанған кезде халық 100 ассириялық отбасынан тұратын 40 шаңырақты құрады, барлығы Түркиядағы ассириялық геноцидтен аман қалған және Шығыс шіркеуінің жаттықтары болған адамдар еді. 1933 жылы Симеле қырғыны кезінде халық саны шамамен 150 адамға дейін азайды, бірақ 1938 жылы 55 отбасыдағы 301 адамға дейін қайта қалпына келді. Ирак патшасы Фейсал II-нің регенті, мұрагер ханзада Абд әл-Илаһ Сарсингте патша сарайын салдырды, және бұл сарайда патша Фейсал II мен регент жаз айларында жиі болып тұратын. Фейсал II патша 1950 жылдардың басында Мар Гиваргистің қираған монастырының орнына Мар Гиваргистің қасиетті орнын салдырды, ал 1955 жылы Мар Маттай монастырының қираған жерінде Мар Маттай шіркеуі де бой көтерді. 1961 жылы Бірінші Ирак-Күрд соғысы басталған кезде халық саны 150 отбасыда және 80 шаңырақта 700 адамға жетті. 1960 жылдардың басында Сарсинг маңызды туристік орталыққа айналды, сондай-ақ қонақүй, кинотеатр және мейрамханалар ашылды. Бірақ соғыс аяқталғаннан кейін, Сарсингтің солтүстігінде және батысындағы ассириялықтардың көп бөлігі жерлері 1972-1973 жылдары күрд әскери жетекшісі Мұстафа Барзанидің бұйрығымен Араден Ислам және Кани Джанарки ауылдарынан келген күрдтерге беріліп, қоныстандырылды. 1977 жылы Мар Гиваргистің қасиетті орны бұзылып, оның орнына 1980 жылдардың ортасында өртенген қонақ үй салынды. Әл-Анфал науқанынан кейін және Ирактың қауіпсіздік аймақтары құрылғаннан кейін, 1993 жылы Эрбиль облысының Джиа ауылынан күрдтерді Күрдстан Демократиялық партиясының (КДП) басшысы Масуд Барзани Сарсингтің шығысындағы ассириялықтардан тартып алынған жерлерге қоныстандырды. Сол кезге дейін Сарсингте тек ассириялықтар ғана тұрған. 1998 жылдың 22 шілдесінде Сарсингтегі ассириялық үйлерге күрдтер шабуыл жасады, нәтижесінде бірнеше адам, соның ішінде он төрт жасар бала да оқтан жарақат алды. 2002 жылдан бері Сарсингтегі ассириялықтардың егістіктері мен жүзімдіктеріне келтірілген зиян және олардың егінінің ұрлануы туралы да хабарлар келіп түсті. 2009 жылдың басында Сарсингте 35 отбасымен 113 ассириялық тұрды, ал 2012 жылы қалада 1000-ға жуық ассириялық тұрғандығы болжамдалды, олардың барлығы Шығыс шіркеуінің жаттықтары еді. Күрдтер тарапынан туындаған қауіп-қатерлер мен шабуылдардың салдарынан ассириялықтардың саны 2014 жылы 300-ден астам шаңырақтан 118 шаңыраққа, ал 2019 жылы 92 шаңыраққа дейін азайды, сол кезде күрд халқының саны 2000-нан астам шаңыраққа жетті. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, Сарсингте 93 отбасыдағы 325 ассириялық тұрады.
In 1922, Sarsing was settled by Assyrian refugees of the Tyari clan from Hakkari atop the ruins of an old Assyrian village. Upon its resettlement, the population consisted of 100 Assyrian families in 40 households, all adherents of the Church of the East, who had survived the Assyrian genocide in Turkey. The population shrank to roughly 150 people in 1933 amidst the Simele massacre, but recovered to 301 people in 55 families by 1938. A royal palace was constructed at Sarsing by Crown Prince 'Abd al Ilah, regent to King Faisal II of Iraq, and was often visited by both regent and king in the summer. King Faisal II had a shrine of Mar Giwargis built in the place of a ruined monastery of Mar Giwargis in the early 1950s and a church of Mar Mattai was also constructed in 1955 on the ruins of a monastery of Mar Mattai. At the onset of the First Iraqi–Kurdish War in 1961, the population had grown to 700 people in 150 families and 80 households. By the early 1960s, Sarsing had become a key tourist attraction and a hotel, cinema, and restaurants were established. However, after the war, most of the Assyrians' land to the north and west of Sarsing were seized and settled by Kurds from the villages of Araden Islam and Kani Janarki under instruction from the Kurdish military leader Mustafa Barzani in 1972–1973. The shrine of Mar Giwargis was demolished in 1977 and replaced by a hotel that burnt down in the mid 1980s. In the aftermath of the Al Anfal campaign and establishment of the Iraqi no fly zones, displaced Kurds from the village of Jia in Erbil Governorate were resettled in 1993 by Kurdistan Democratic Party (KDP) leader Masoud Barzani in lands to the east of Sarsing seized from Assyrians, until which point Sarsing had been exclusively populated by Assyrians. On 22 July 1998, it was reported that Assyrian houses at Sarsing were attacked by Kurds and some were injured by gun fire, including a fourteen year old child. Reports of damages to crops and vineyards and theft of crops belonging to Assyrians at Sarsing have also been documented since 2002. In early 2009, 113 displaced Assyrians with 35 families resided at Sarsing, and 1000 Assyrians, all of whom were adherents of the Assyrian Church of the East, are estimated to have inhabited the town in 2012. The Assyrian population has thus declined due to threats and attacks from Kurds from over 300 households in 2014, to 118 households in 2016, and then to 92 households in 2019, by which time the Kurdish population had grown to over 2000 households. As of 2021, 325 Assyrians in 93 families inhabit Sarsing.