Кіріспе

Ефлатун Пынар (Ефлатунпынар) – жер астынан ағып шығатын бұлақ және Хетт империясы тұсында салынған тастан құрылған бассейн ескерткіші. Бұл бұлақ Қониядан батысқа қарай орналасқан Бейшехир көлі ұлттық паркінің ішінде жатыр және ежелгі Писидия аймағындағы Анатолияның орталығындағы Бейшехир көліне құяды. Қола дәуірінің соңында, ежелгі хеттердің қасиетті бұлаққа арналған құлшынысына арнап трахит тастардан құрылған қасиетті бассейн ескерткіші салынған. Ескерткіш орта ғасырларда (Селжұқ кезеңінде) Платонға арналған киелі орын ретінде қарастырылған.

Шолу

Эфлатун Пынардың көл жағалауындағы орналасуы, қарсы жағалаудағы Селжұқтар салған Кубадабад сарайы сияқты басқа маңызды қираған орындардың деңгейімен шамалас келеді. Эфлатун Пынарды Оксфорд университетінің археологы доктор Люсия Никсон Чatalhöyük туралы зерттемесінде қысқаша қарастырған, сондай-ақ Ф. В. Хаслуктің 20 ғасыр басындағы еңбектерін пайдаланған. Қазірге дейін бұл орын көбінесе зерттелмеген. ArchaeoNews мәліметінше, Эфлатун Пынар «Хетттердің оңтүстік-батысқа қарай кеңеюінің ең шеткі нүктесін көрсетеді. Бұл орынның ерекшелігі, хетттердің адам бейнесін алдыңғы жағынан бейнелеген сирек табылған орындардың бірі екендігінде». Эфлатун Пынар 2014 жылдан бері ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне үміткер ретінде енгізілген. Бұлақтан суық әрі таза су ағады. Түрікше атауы «күлгін немесе биік көктем» дегенді білдіреді, алайда шын мәнінде бұл атау Платонның көктемі дегенді білдіреді, себебі Селжұқ дәуірінен бері Платон мен Конья қаласы арасында байланыс болған. ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміндегі мәліметтерге сәйкес, ескерткіште «Хетт пантеонының иерархиялық бейнесі сомдалған». Бейнеде «толық қазылған ескерткіштің төменгі қатарын құрайтын қабықшалы белдемдері бар бес тау құдайы бейнеленген».