Кіріспе
Неміс композиторы және дирижері Франц Вюльнер (28 қаңтар 1832 – 7 қыркүйек 1902) – неміс композиторы және дирижері. Ол Вагнердің «Рейн алтыны» және «Валькирия» операларының тұңғыш қойылымын жүргізді, бірақ Вагнердің өзі оны қатты сынады, оған Ханс фон Бюлов және Герман Леви сияқты атақты дирижерлер көбірек ұнатын.
Franz Wüllner (28 January 1832 – 7 September 1902) was a German composer and conductor. He led the premieres of Wagner's Das Rheingold and Die Walküre, but was much criticized by Wagner himself, who greatly preferred the more celebrated conductors Hans von Bülow and Hermann Levi.
Өмірбаян
Вулльнер Мюнстерде дүниеге келді және туған жерінде, Франкфуртта, Берлинде, Брюссельде және Мюнхенде білім алды. Оның ұстаздарының арасында Бетховеннің аманауенцисі деп танылған Антон Шиндлер де болды, ол шебердің стилінің нағыз дәстүрін жалғастырғанын мәлімдеді, бірақ Бетховеннің шәкірті Карл Черный бұл талапқа қарсы шықты. 1856 жылы Вулльнер Мюнхен консерваториясында фортепианодан сабақ берді. 1858 жылдан 1864 жылға дейін Aix-la-Chapelle қаласының музыкалық директоры қызметін атқарды. 1867 жылы Мюнхенде қайта ұйымдастырылған Музыка мектебіндегі хор сыныптарының директоры болды және олар үшін «Chorübungen der Münchener Musikschule» деген ноталарды оқу және ән салу (Solfege) оқулығын жазды. 1869 жылы темпераментті Бюловтің орнына Сарай операсы мен Сарай театрларының дирижері болды. Осы жерде ол 1876 жылғы алғашқы Байройт фестивалінде толық «Сақина» циклы қойылғанға дейін «Rheingold» және «Walküre» (1869, 1870) операларының тұңғыш қойылымдарын өткізді. Осы қойылымдары үшін оны қазір де еске алады. 1877 жылы Дрездендегі сарай капельмейстері және консерваторияның көркемдік директоры, ал 1884 жылы Кельн консерваториясының директоры және Гюрсених концерттерінің дирижері болды. 1864 жылдан кейін ол Төменгі Рейн музыка фестивалінің дирижері ретінде жиі өнер көрсетті. Браунфельсте қайтыс болды. Оның белгілі шәкірттерінің арасында Волкмар Андреа, Фриц Брун, Лотар Кемптер, Бруно Клейн, Ян ван Гилсе, Ханс фон Кесслер, Карл Агард Оствиг, Эрнст фон Шух және дирижер Виллем Менгельберг болды. Менгельберг өзінің ұстазының Шиндлермен байланысының арқасында Бетховеннің орындаушылық дәстүрімен тікелей байланысқа ие болғанын мәлімдеді, бұл мәселе дау тудырды. Оның шығармаларының ішінде: соло, ерлер хоры және оркестр үшін кантата «Heinrich der Finkler»; Германияның көптеген жетекші театрлары қабылдаған Вебердің «Оберон» операсына қосымша речитативтер; хор мен оркестр үшін 125-ші псалмның музыкалық безендірілуі; қос хор үшін 51-ші псалм («Miserere»); және қос хор үшін «Stabat Mater»; сонымен қатар, мотеттер, әндер, камералық музыка және фортепиано туындылары бар. Вулльнер Иоганн Себастьян Бахтың шығармаларының алғашқы толық жинағы – «Bach Gesellschaft Ausgabe» редакторларының бірі болды.
Жазу
Томас Эдисон ұлттық тарихи паркі мұрағатында 1890 жылы жазылған үзінді бар, онда Вулльнер фортепианода әнші Карл Майерге Шуберттің "Wohin?" шығармасына сүйемелдеп ойнайды. Бұл Вулльнерді фортепианода ойнаған ең ерте туған адам етеді, оның ойнауы акустикалық түрде жазылған (әдетте бұл атақ Сент-Сенске беріледі, бірақ ол Вулльнерден 3 жыл кейін дүниеге келген, ал Карл Рейнеке (1824–1910) фортепианоға арналған ноталардың роликтерін қалдырған, бірақ акустикалық жазбалар емес). Өкінішке орай, қазір Вулльнердің цилиндрінің дыбыс сапасы настолько нашарлаған, фортепианодағы ойнау туралы ештеңе ажыратып алу мүмкін емес.