Кіріспе

Ирандық саясатшы Мұхаммед Тақи Хан Песиан (محمدتقی‌خان پسیان; 1892 – 3 қазан 1921), көбінесе полковник Песиан ретінде танымал, 1921 жылы Хорасанның қысқа ғана өмір сүрген Автономдық үкіметін құрып, басқарған ирандық жандарм, әскери ұшқыш және содыр болды. Ол сол кездегі премьер-министр Ахмад Кавам жіберген күштермен болған шайқаста қаза тапты.

Өмірбаян

Песян Табризде әулетті отбасында дүниеге келген. Песян отбасының терең әскери дәстүрі болды, оның інісі генерал Хан Песян парсы казак бригадасының командирі болды, ал туыстары Хайдар Қоли Хан Песян – ирандық жазушы және журналист Махталат Песянның әкесі, Әли Қоли Хан Песян, Ғұлам Реза Хан Песян және өзі жандармерияда қызмет етті. 1907 жылы Табризден Тегеранға білімін жалғастыру үшін кетті. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда майор шеніне көтерілді. Ол парсы тілінен француз, неміс және ағылшын тілдеріне, сондай-ақ керісінше көптеген туындыларды аударды, олардың ішінде Альфонс де Ламартин және Рабиндранат Тагордың еңбектері болды. Сондай-ақ ол парсы тілінде "Саргозашт е ек жаван е ватандоуст" және "Джанг е Моқаддас аз Бағдад та Иран" атты екі кітап жазды. Оның басын Тегеранға әкеліп, оның қаза болғанын көрсетті. Оның қайтысынан кейін бес жыл бойы қатарынан 3 қазанда Хорасан халқы оны жоқтады. Ол Хорасанның Мешхед қаласында, Надир шаһтың мазары орналасқан бақта жерленген.

Германиядағы жетістіктер

Германияда ол әскери дайындығын жалғастырды, бірінші неміс әуе күшінде, содан кейін жаяу әскерде. Одан бөлек, ол түрлі зияткерлік, мәдени және саяси қызметтермен айналысты. Ол өзінің өмірі туралы "Саргозашт е Йек Жаван е Ватандуст" және соғыс кезінде батыстағы өмірі туралы "Джанг е Моқаддас Аз Бағдад Та Иран" атты еңбек жазды. Ол парсы тілінен және неміс, француз, ағылшын сияқты түрлі еуропа тілдерінен аударма жасады. Оның поэзияға, әсіресе саяси мағынасы бар поэзияға деген құштарлығы айқын байқалды, ал Альфонс де Ламартин және Рабиндранат Тагор сияқты авторларды таңдауы оның романтикалық ұлтшылдығын көрсетеді. Ол еуропалық музыканы зерттеп, фортепианода ойнауды үйреніп, парсы ұлттық әндерін неміс тіліне аударды. Саяси жағынан, ол Хасан Такизаде басқаратын ирандық радикалдармен байланыста болды және "Кавих" журналы төңірегінде біріккен, онда ол кейде мақалалар жариялады.